Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Nói gì thì nói, đây là một cuộc cách mạng.
Thực hiện được thế này không đơn giản đâu, nhất là khi căn bệnh hình thức, màu mè lòe loẹt, hoa hòe hoa sói, phô trương, khoe mẽ, bất chấp tốn kém... đã ăn vào não vào máu, đã bị xem như nhất thành bất biến, không thể thay đổi.
Đổi được thế ni phải là người thực sự mạnh mẽ, quyết đoán, tầm cao hơn số đông, và biết nhân dân nghĩ gì. Rõ ràng đây là vai trò quyết định của cá nhân.
Tôi vừa đọc trên một báo tiếng Việt, tờ Tuổi Trẻ ngày 14.01.26, bài "Đại hội XIV của đảng: Diễn ra trong 6,5 ngày, thay thế toàn bộ tài liệu giấy bằng số hóa".
Dĩ nhiên, bài này không bàn gì về đại hội đảng, nhất là nhân sự, như thiên hạ đang đoán già đoán non, mà chỉ đề cập ngôn ngữ. Ông hàng xóm nhà tôi bảo, trong thời điểm nhạy cảm (trước đại hội), xì xào nọ kia có thể bị đi tù. Tôi sợ. Mà viết bài hát ca ngợi thì tôi không có khiếu, nửa nốt son phe cũng mù tịt.
Vấn đề ở chỗ, trong cái tít kia, và trong cả phần nội dung có lời phát biểu của bà Nguyễn Thị Thu Hà, đều viết/nói rằng "đại hội đảng diễn ra trong 6,5 ngày".
(Bài này chỉ nói về Cuba, không có ý đề cập thêm chỗ nào cả)
Những gì đã và đang xảy ra ở Cuba “hòn đảo lửa đảo say” khiến chúng ta phải có đôi nhời về nó. Hơn nửa thế kỷ trước mà dân thiếu cơm ăn áo mặc thì còn hiểu được, chứ thời buổi này vẫn phải lê la vác rá đi xin gạo, bị cúp điện, phân phối từng quả trứng gà... quả là đại bi kịch.
Đó là một nước nhỏ vùng Trung Mỹ, còn gọi là khu vực Mỹ Latinh. Nhỏ, bởi cứ tra trên Gu gồ chứ chẳng cần mày mò lâu lắc gì, biết ngay diện tích quốc đảo này gần 110.000 cây số vuông (bằng 1/3 Việt Nam), dân số kể cả dân thường lương thiện và cán bộ đảng viên hơn 12 triệu (hơn 1 phần 10 Việt Nam).
Nhỏ nhưng có võ, nhất là võ mồm, chẳng hạn tự xưng “pháo đài cách mạng xã hội chủ nghĩa ở tây bán cầu”, “tiên phong chống đế quốc”, “tự do hay là chết”, “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”, v.v...
Năm 2025 là năm có nhiều chuyện vớ vẩn, mà vớ vẩn nhất vụ đấu tố tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh của nhà văn Bảo Ninh.
Một cuốn sách ra đời cách nay đã 35 năm, dù lúc đầu hơi bị trục trặc nhưng sau đó đã được công nhận và phổ biến rộng rãi, giành nhiều giải thưởng, vào cả sách giáo khoa... mà chả ai nói gì, được mặc định có giá trị.
Tự dưng từ cái giải thưởng ất ơ, rồi cuộn lên phong trào chửi rủa, lên án, quy kết này nọ, thậm chí có những ông chưa đọc bao giờ cũng hăng hái đấu tố, ngậm máu phun người.
Mấy bạn nhắn/gọi hỏi tôi sao vắng lâu thế.
Quả thật những ngày qua tôi bị ươn người, chẳng thiết động chân động tay nghĩ ngợi gì, mặc dù cuộc sống đầy chuyện động trời (ông em tôi bảo xứ này lúc nào cũng sẵn chuyện kinh thiên động địa).
Ốc chưa mang nổi mình ốc, nên kệ cọc kệ rêu. Nhưng sự tình nghĩa này thì tôi ráng biên đôi chữ, tỏ tấm lòng thành. Chả là hôm nay, ngày 03.01. Đúng 40 năm trước, báo Thanh Niên ra đời.
Ông đại gia điếu cày Lê Thanh Thản lại bị truy tố sau nhiều năm bị truy tố.
Theo kết luận điều tra mới nhất của công an, ông ta lừa bán nhà cho dân, thu lợi bất chính gần 500 tỉ đồng.
Ông ta sẽ bị xử lý thế nào, chưa biết, chỉ biết những người mua nhà của ông Thản không được nhà nước cấp giấy chủ quyền, mất nhà như chơi.
Báo chí đăng tin thủ đô Hà Nội và một số thành phố, đô thị đang rầm rộ tổ chức cuộc ra quân dẹp cho bằng được tình trạng lấn chiếm lòng đường, lề đường, vỉa hè, quyết lập lại trật tự văn minh đô thị.
(Xứ này vốn quen với chiến tranh nên thứ gì cũng cứ phải ra quân, chiến dịch, thậm chí xây nhà cho người dân bị đổ nhà ở vùng bị lũ lụt cũng cứ phải chiến dịch).
Thấy bảo các quan chức tuyên bố dứt khoát, mặc cho ai đó phân tích về đặc trưng của nền kinh tế đất nước, về sự cần thiết của kinh tế vỉa hè, về thời quá độ (ối giời, quá độ kéo dài mấy đời người), cứ quyết dẹp, dẹp, dẹp. Nghe rất quyết liệt. Bước vào kỷ nguyên mới có khác.
Nhà chức việc ngay lúc này cần rà soát, thanh tra lại tất cả các trường, đơn vị, cơ quan, tổ chức có sinh viên, học sinh, cán bộ nhân viên, binh sĩ tham gia hai cuộc diễu binh vĩ đại A50 và A80.
Trung ương đã khá đầu đuôi, chu đáo, đàng hoàng chi tiền cho từng cá nhân tham gia sự kiện. Đó là sự đánh giá đúng lao động, công sức, ý thức trách nhiệm của mỗi người.
Vậy mà có những kẻ cán bộ lãnh đạo cơ quan đơn vị đã táng tận lương tâm, ăn chặn từng giọt mồ hôi của họ, lại còn leo lẻo cãi, chối quanh chối quẩn, coi thiên hạ không ra gì.
Ngôn ngữ luôn mang tính thời đại. Từ này sinh ra thì từ kia mất đi, như mọi vật chất, như con người vậy. Chả có gì muôn năm, mãi mãi sau sự tồn tại hữu hình.
Khoảng hai chục năm trở lại đây, trong ngôn ngữ Việt hằng ngày, cụm từ “thế lực thù địch” xuất hiện. Ban đầu thưa thớt nhưng sau ngày càng nhiều, dày đặc, len vào mọi nơi, trong lời nói của quan chức, trên báo, trên tivi, đài phát thanh, trang tin điện tử, các cuộc hội họp, đội ngũ dư luận viên (còn có tên bò đỏ).
Dĩ nhiên thành ngữ này do chính quyền đẻ ra, sử dụng, được dùng nhiều nhất bởi cơ quan tuyên giáo, tuyên truyền. Nó có tần suất xuất hiện dày đặc nhất thời ông Nguyễn Phú Trọng cầm đầu, bởi hợp với nghề lý luận của ông. Có khi chính ông ấy là tác giả, hoặc là người đã hợp pháp hóa nó.
Trước hết, bỉ nhân nhận "tội", những hôm rồi do ban ngày bận bịu bấn bíu việc nhà, mệt, nên tối mở tivi coi thư giãn chút, chứ không phải nghiện tivi như có bác nào đó luận tội, kết án.
Trúng ngay kênh đầu tiên, trúng luôn cái phim quốc doanh "Lằn ranh", mấy lần vậy.
Suốt mấy tập, túm lại là thế này:
Chủ nhật, cũng không rảnh, nhưng nhà cháu chán chuyện xứ ta rùi, toàn là linh tinh tình phộc, chả đâu vào đâu. Vậy nên, ngó ra thế giới, coi thiên hạ trong cuộc hí trường thế nào.
Cứ phải nói toẹt ra, dù có lý do gì đi chăng nữa, thì EU, NATO là đám chết nhát, rụt rè, ích kỷ, thiếu quyết đoán, lúc nào cũng đội trên đầu cái mũ "nên, hay không nên" rồi chả ra đâu vào đâu. Hò hét nhưng không hành động, không thực chất. Nói bỗ bã theo kiểu người xứ ta, "vừa đ*o vừa run".
Tất cả những gì EU, NATO nói và làm suốt hơn 3 năm qua, kể từ khi nổ ra cuộc chiến ở Ukraine đã chứng minh điều ấy.
Nhân chuyện một đại biểu quốc hội đề nghị (thực ra là chỉ đạo) Quốc hội cần nghiên cứu, bổ sung cơ cấu có đại biểu quốc hội là người khuyết tật, tôi xin ý kiến như sau:
Ngày xưa ta chỉ nghe hoặc đọc trên báo từ “tàn tật” để nói về những người cơ thể bị tàn phế một phần, bộ phận nào đó. Chả hiểu tự khi nào nó bị thay bằng từ “khuyết tật”.
Điều chắc chắn, sản phẩm mới này không phải do dân chúng hoặc các nhà ngôn ngữ tạo ra, mà bởi nhà chức việc, thậm chí quan to. Họ hứng lên, tung từ ngữ mới, áp vào các văn bản dưới danh nghĩa chính quyền, nhà nước, rồi cứ thế bắt mọi người tuân chỉ. Đúng sai, kệ.
- Dân xứ này rất quan tâm đến chính trị, nhưng họ không hiểu rằng chính trị chỉ dành cho một nhóm rất ít người nắm quyền cai trị (được gọi là lãnh đạo) họ.
- Dân ta thích làm công tác tổ chức cán bộ ; họ tiên đoán, sắp xếp ông nọ bà kia vào ghế này ghế khác. Nhưng không hiểu rằng họ không có cái quyền ấy, có bàn cũng chỉ bàn tào lao cho vui thôi.
Nhiều người tặc lưỡi, thôi thì “so bó đũa chọn cột cờ,” mà chẳng chịu nghĩ nếu chọn được cột cờ thì cột ấy cũng vẫn chỉ là đũa, thậm chí đũa dùng một lần rồi vứt.
Chả giấu gì, bỉ nhân (tôi) đang dồn hết tâm trí, sức lực, thời gian để hoàn thành bản thảo hai cuốn sách - cuốn “Chuyện thời bao cấp - tập 2” và “Những lỗi thường thấy trong văn bản tiếng Việt”. Mệt, đuối phết.
Mấy bữa nay, cuộc sống thật lắm chuyện, có những chuyện mình cứ im lặng thì không chịu được.
- Ồn ào nhất là vụ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, lựa chọn, trao giải cho 50 tác phẩm văn nghệ tiêu biểu, xuất sắc nhất giai đoạn 50 năm qua (từ 1975 - 2025). Nhiều người đã lên tiếng rồi, tôi không nhắc lại những điều họ đã nêu.
Thi bá Lưu Quang Vũ đã tâm sự vậy. Nhưng đó là chuyện của ngày xưa, chứ nếu bác Vũ còn sống tới bây giờ, không hiểu bác sẽ viết tiếp thế nào.
Tờ báo hàng đầu hiện nay, vốn rất chuẩn mực về ngôn ngữ - tiếng Việt, tiếng mẹ đẻ, đã dịch từ tiếng Anh và rút tít (cũng như biên trong bài) thế này: "Ông Trump tuyên bố tạm dừng vĩnh viễn nhập cư từ các nước thế giới thứ ba". Choáng.
Báo chí thời nay rất đổ đốn, coi thường coi khinh người đọc. Người làm báo (biên tập viên, phóng viên, cả người lãnh đạo báo nữa) có thể giỏi điều nọ điều kia, giỏi ngoại ngữ, giỏi công nghệ, giỏi kiếm tiền, nhưng trình độ, kiến thức về tiếng Việt, tôi nói thật, không bằng đứa trẻ trâu. Mà họ lại làm báo tiếng Việt, cho người Việt đọc. Thế mới khổ, mới bi kịch.
Vụ thay thế đô trưởng Hà Nội nói lên điều gì?
Nhà cầm quyền đang rất bị động, lúng túng, quanh quéo, vá víu, mưu mẹo dỏm, không thật thà (nếu không nói là giả dối) để đối phó dư luận, trấn an dân chúng, làm dịu tình hình.
Nhưng họ càng làm càng dở bởi không dám nhìn thẳng vào sự thật, nhất là trong công tác cán bộ. Lâu nay đều vậy, chứ không phải chỉ riêng vụ thay đổi này.
Họ thích nói dối. Công khai nói dối.
Suốt mấy tháng rồi, từ Bắc chí Nam, cả ở thủ đô, và nhất là miền Trung (Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ) thiên tai, tai họa dồn dập. Thiệt hại to bằng giời, nhà tan cửa nát, người chết không kể xiết. Đau khổ tột cùng.
Dĩ nhiên dân gánh chịu nhiều nhất, nặng nhất.
Kẻ thường dân này không mê tín, không tin vào chuyện năm Thìn năm Tỵ cho lắm, nhưng rõ ràng trời đất đã đổi thay, vận động theo hướng xấu, ngày càng u ám. Có hăng hái bước vào kỷ nguyên mới mấy chăng nữa, cứ chứng kiến thực trạng vậy, càng nguội lửa.
- Điều thứ nhất, các đại biểu quốc hội trước khi phát biểu hoặc ý kiến về điều gì đó hãy tự nhéo người một cái để biết nếu đau là còn tỉnh táo, biết rằng mình đang nói ở nghị trường chứ không phải ngoài vỉa hè hay ngoài chợ.
- Nghe tôi bảo có thứ đại biểu vớ vẩn là tại dân bầu, lỗi ở dân, thì ông hàng xóm vặc lại dân nào bầu, đừng đổ cho dân.
- Hễ cứ mở miệng ra là tiền tiền tiền... hầu hết là vậy.
Quốc hội hôm nay 24.11.25 bàn bạc việc sửa đổi Luật Báo chí.
Tôi muốn nói với các ông bà rằng, còn độc quyền thông tin thì có sửa vào mắt.
Không có tự do báo chí thực sự, báo chí bị đồng nhất với tuyên giáo mà cũng mất thời gian họp hành về nó, quả là rỗi việc.
Cần sửa gốc chứ không phải sửa ngọn.
Vẫn biết nhà chức trách bận trăm công nghìn việc (thực ra sống tử tế trên đời thì ai cũng bận) khó nắm hết được chuyện thế thái nhân tình.
Nhưng cũng cần biết lắng nghe, nhất là tiếng nói từ dân, từ mạng xã hội, từ những kênh thông tin bị coi là không chính thống, từ người trong cuộc. Chớ có hơi một tí là vội vàng quy thành ý đồ xấu, thù địch, chống đối.
Đành rằng thế gian bách nhân bách tính, nhưng nếu bản thân mình tốt, đàng hoàng thì ai chống đối làm gì. Phải biết lắng nghe, chứ đừng đe dọa. Trò đời, cứ có tí quyền là hùng hổ, đe dọa.
