Nguyễn Thông - Luật sư tội nghiệp

 

Nhiều báo đăng nội dung "Công an đề xuất xử lý hình sự luật sư không tố giác thân chủ sắp phạm tội".

Xử lý hình sự là gì ? Là căn cứ vào bộ luật hình sự để khởi tố, bắt giam, điều tra, truy tố, đưa ra tòa xử, kết án, cho vào tù.

Luật sư là một nghề, xưa gọi nôm na là thầy cãi. Nếu luật sư được thân chủ tin cậy cãi cho mình thì luật sư sẽ tìm mọi cách chính đáng để bảo vệ thân chủ. Trong trường hợp thân chủ bị kết tội thì luật sư dựa vào luật và những tình tiết giảm nhẹ để bào chữa cho họ. Những tội ấy đã cơ quan điều tra và công tố nắm hết, chẳng cần luật sư tố giác.

Nguyễn Thông - Hungary (2)

Như đã kể, lứa chúng tôi con em nông dân lớn lên ở miền Bắc thời trước 1975 chỉ biết đến Hungary qua sách báo, tuyên truyền của nhà nước, qua văn học nghệ thuật, chứ không có kênh chính trị, kênh quốc tế.

Có lẽ để lại dấu ấn đậm nhất về Hungary là cuốn tiểu thuyết lịch sử "Những ngôi sao Ê ghe", hay còn có cái tên phổ biến "Những ngôi sao thành Ê ghe".

Tôi đọc lâu rồi, giờ nhớ mang máng sách ấy kể về cuộc chiến đấu của người Hung chống lại quân xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ, bảo vệ thành cổ Ê ghe. Cực kỳ tàn khốc, đau thương, hùng tráng, quả cảm. Cả một dân tộc được tái hiện với những bi kịch, mất mát, anh hùng qua cuộc chiến này, nhất là qua số phận một đôi vợ chồng (tôi quên tên rồi). Hung thế kỷ 16 cũng tang tóc bi kịch như xứ ta cùng thời vậy. 

Nguyễn Thông - Còn những điểm nghẽn

 

Một trong những việc có ý nghĩa tích cực nhất của tân Thủ tướng Lê Minh Hưng là ký quyết định giải thể, giải tán, chấm dứt hoạt động của Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia (đương nhiên kể cả các ban cấp dưới của ủy ban này ở địa phương).

Trong bao nhiêu năm, nó đã tồn tại nhưng an toàn giao thông rất tệ, thậm chí tai nạn giao thông rất nhiều, rất nghiêm trọng.

Những nhiệm kỳ chính phủ và thủ tướng trước đều thấy cả biết cả nhưng lờ đi, không có động thái nào xử lý tích cực.

Nguyễn Thông - Chuyện nhỏ mà không nhỏ

 

Cải cách gì thì cải cách, đột phá gì thì đột phá, tiến vào kỷ nguyên mới hay tiến đi đâu chăng nữa, định làm việc lớn mấy chăng nữa, kết quả thế nào chưa biết được bởi còn chờ thời gian chứng minh.

Nhưng cứ làm ngay được mấy điều nhỏ mà không nhỏ này thì tôi tin :

- Dẹp bệnh hình thức, trước mắt là bớt/giảm tối đa tình trạng băng rôn, cờ quạt, khẩu hiệu, hoa hoét.

Nguyễn Thông - Hungary (1)

Lứa chúng tôi sinh giữa thập niên 1950 ở miền Bắc khi độ tuổi nhi đồng tinh quẩn quanh làng xã, nếu hiểu biết mở mang tí chút cũng chỉ phạm vi huyện, tới tỉnh/thành quê mình là hết mức. Ếch ngồi đáy giếng. Bầu trời chỉ to bằng miệng giếng. Bé tí, biết nhiều cũng chả để làm gì, lấy ai chăn trâu cắt cỏ.

Rồi học lên tới cấp 2, ngoài chuyện hai miền Bắc - Nam đánh nhau ngày nào cũng được nghe trên đài truyền thanh (kênh thông tin duy nhất, bởi báo giấy chỉ dành cho cán bộ ủy ban), biết thêm thế giới có hai phe.

Phe tư bản thực dân đế quốc do Mỹ, Pháp, Anh cầm đầu, được tóm lại ở mấy từ: bóc lột, xâm lược, chiến tranh, giãy chết, phi nghĩa. Tố Hữu viết “Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng/Đêm tàn bay chập choạng dưới chân Người”, rất kinh.

Nguyễn Thông - Tòa tâm địa

 

Trong cõi nhân sinh ta bà này, chỉ cần hai người là đã có suy nghĩ trái nhau. Điều đó bình thường, phải chấp nhận.

Làm gì có chuyện đoàn kết nhất trí trăm phần trăm, toàn này toàn nọ, toàn dân, toàn thể. Ảo tưởng.

Thế nên, người ta đang lao xao về chuyện đặc xá sắp xảy ra. Dĩ nhiên chính quyền đã quá nhiều kinh nghiệm về sự rò rỉ thông tin nên lần này kín như bưng. Chỉ có đoán già đoán non.

Nguyễn Thông – Ti vi không phải chỗ lừa dối công khai

 

Ở nước này, người ta quen gọi các chương trình truyền hình (tất tật do nhà nước quản lý, kiểm duyệt, cho phép lên sóng) là ti vi. Chẳng hạn : Coi ti vi, xem ti vi.

Khi chưa có báo chí tư nhân (còn bao giờ có thì tôi không biết), tất cả những gì xuất hiện trên báo chí, truyền thông, trong đó có ti vi, nhà nước đều chịu trách nhiệm. Nói nhà nước vẫn còn chung chung, cụ thể phải là : Ban Tuyên giáo, Bộ Văn hóa-thể thao-du lịch, Bộ Khoa học-công nghệ, Bộ Y tế, Bộ Công an (an ninh văn hóa), ban lãnh đạo các cơ quan báo chí truyền thông.

Tôi không bàn chuyện lớn, mà chỉ đề cập một điều nhỏ. Nhỏ nhưng trái tai gai mắt, thể hiện sự vô trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Nguyễn Thông - Chuyện đoàn (3)

 

Sau khi bản sơ yếu lý lịch ở mục “đảng viên, đoàn viên” được nắn nót chữ “đoàn viên”, không còn lo lắng gì nữa, tôi yên tâm nộp hồ sơ dự thi đại học. May, trời đi vắng, rồi chó ngáp phải ruồi, đậu.

Tháng 10.1972, thằng bé tôi lặn lội lên tận tỉnh Hà Bắc, huyện Yên Phong, xã Yên Trung, thôn Sát Thượng ven sông Cầu, nơi khoa Văn, trường Tổng hợp đang sơ tán ở đó, nộp hồ sơ, giấy báo nhập học. Người ta cũng chả thèm xem lý lịch để biết đứa nhếch nhác nhà quê kia có phải đoàn viên không, chỉ săm soi kỹ cái giấy cắt hộ khẩu và phiếu chuyển lương thực.

Khổ, trẻ ranh ở nông thôn cả đời chỉ ăn bám thày bu, lấy đâu ra lương thực mà chuyển. Nhưng họ máy móc đặt ra quy định vậy, cứ phải có phiếu chuyển thì mới được cấp tiêu chuẩn lương thực mới, tôi nhớ láng máng 17 kg/tháng. Tiền ăn (học bổng) 18 đồng/tháng.

Nguyễn Thông - Quan ngại bị chấm dứt

 

Khi hai bên (hai nước hoặc hai phe) có chiến tranh, không thể nói trước được điều gì. Chiến tranh mà một phe có ông Trump lại càng không thể đoán được nó sẽ như thế nào.

Việc Iran vừa bắn rơi hai chiếc máy bay hiện đại của Mỹ chẳng khác chi giọt nước tràn ly, đặt dấu chấm hết cho hy vọng hai bên ngồi lại với nhau bàn về đình chiến, chứ chưa nói về hòa bình.

Đó là sự thách thức của Iran đối với Mỹ, kiểu như "mày làm gì được tao", mà Mỹ thì không muốn bị bẽ mặt thêm nữa. Từ hôm đánh nhau tới giờ, cũng chưa dài lắm, nhưng bẽ hơi bị nhiều.

Nguyễn Thông - Trách ai?

 

Báo chí "chính thống" thông tin chính quyền Hà Nội đang có ý định chuyển một số trường đại học lớn và bệnh viện lớn ra khỏi khu vực nội thành cũ.

Thực ra điều ấy đã được thực hiện từng phần rồi, bằng chứng là các bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức đã được xây cơ sở mới ở tỉnh Hà Nam, mở thêm chứ chưa dời hẳn. Chỉ có điều quan chức ăn dày quá nên hơn chục năm nay chúng còn đắp chiếu.

Thời xửa xưa, chính quyền đã định dời hết các trường đại học về "thành phố" Xuân Hòa, rục rịch được một thời gian, cuối cùng lay lắt, chết yểu. Tới nay đã hơn nửa thế kỷ. Trường không những không được di dời mà ngày càng "xây cho nhà cao cao quá", đếch chuyển, làm gì nhau.

Nguyễn Thông - Chuyện mưa đá

Hôm qua và hôm nay (29 - 30.3.2026) nhiều nơi ở miền Bắc được ông trời ưu tiên mưa đá. Sáng nay Hà Nội đá rơi lộp bộp, đứa cháu tôi kể đá gõ xuống mái tôn như bản hòa âm của tạo hóa, nghe vừa thích vừa kinh.

Nhân vụ mưa đá rất thời sự này, nhà cháu trích một phần trong bài "Chuyện mưa đá" trong cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 (gồm 37 chuyện) sắp ra mắt các cô bác anh chị và các bạn. Khi nào có sách, nhà cháu sẽ thông báo lên phây cho cả nhà biết.

***************

Mưa đá làm nhớ chuyện cũ. Đầu năm 1972, ở vùng Lào Cai, Yên Bái trên mạn ngược bị mấy trận mưa đá. Lúc ấy sau tết âm lịch, khoảng cuối tháng 2 tây. Báo Nhân Dân đăng tin, thày tôi đọc cho cả nhà nghe, còn bảo lạ thật, cữ này mà lại mưa đá. Bà Dìn chị họ tôi chục năm trước cả nhà kéo nhau lên khu kinh tế mới gì đó trên Bắc Hà, Lào Cai, khi về chơi cũng kể vậy.

Nguyễn Thông - Chuyện cuối tuần (1)

- Một người bị phạt 7,5 triệu đồng về “tội” đoán rằng những ngày tới giá xăng sẽ lên 34.000 đồng/lít. Khi ấy giá xăng do nhà nước quy định tại các cây xăng hơn 29.000 đồng. Công an phạt bởi cho rằng đương sự phao tin đồn nhảm, thất thiệt, gây hoang mang trong dân chúng, làm rối loạn thị trường.

Chưa đầy một tuần sau dự đoán, chính xác là 5 ngày, xăng lên hơn 34.000 đồng/lít, giá nhà nước.

Dư luận bảo thông minh cũng chết, ai biểu cầm đèn chạy trước ô tô để mang vạ...

Nguyễn Thông - Chuyện đoàn (2)

 

Rốt cục, Thành và tôi được kết nạp đoàn. Thành đi bộ đội, cùng đợt với thầy Mễ chủ nhiệm, các bạn Như, Thảo, Tiến, Thanh, Sơn, Lĩnh, Biên tây... Tôi được hoãn bởi anh ruột đang đánh nhau bên Lào rồi.

Tiễn đưa nhau trong một ngày buồn, tháng 4.1972. Đoàn viên Thành vào mặt trận Quảng Trị, cái cối xay thịt thành cổ hè 1972, may nhờ phúc ấm tổ tiên, ông bà phù hộ, nên chỉ sứt mẻ trở về. Cứ mỗi lần nhắc tới đồng đội thành cổ, y mắt đỏ hoe, khóc rưng rức.

Nhắc tới đoàn, đừng quên tên của nó. Những năm 60 - 70, tên là Đoàn thanh niên lao động Việt Nam, bởi đảng sinh ra nó là Đảng lao động Việt Nam. Tên nghe khá gần gũi, chả xa lạ như sau này. Khi tôi vào đoàn năm 1972, trước đó nó đã được đổi thành Đoàn thanh niên lao động Hồ Chí Minh, sau khi cụ Hồ mất mấy tháng. Vẫn còn chất "lao động". Tới năm 1976, đất nước thống nhất, nó lại có tên mới - Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. Đổi xoành xoạch.

Nguyễn Thông - Chuyện đoàn (1)

 

Hôm nay 26.3.2026. Ngày 26.3 ở xứ này gần thế kỷ nay được coi là ngày thành lập đoàn.

Đoàn mà tôi nhắc trong bài là đoàn thanh niên, thanh niên cộng sản, cánh tay đắc lực của đảng. Có người còn gọi là cánh tay phải. Có phải cánh tay không, tay phải hay tay trái, thú thực tôi không biết.

Hôm nay 26.3, như thường lệ là ngày kỷ niệm sinh nhật đoàn. Năm nào cũng vậy, người ta làm ầm ĩ lắm. Năm nay lặng hơn nhạt hơn, dù là năm "chẵn". Đoàn sinh ngày 26.3.1931 (thì nghe nói thế, chứ ai iết được, ngày sinh ngày chết còn bịa được cơ mà), tính đến 2026 tròn 95 niên. Xứ này rất lạ, cứ năm có số đuôi là 0 hoặc 5 được tính là năm chẵn. Không chỉ đoàn, mà với cả đảng, nước, các idol đều được tính kiểu vậy.

Nguyễn Thông - Khen liên bộ

Những ai cho rằng việc điều chỉnh giá cả hàng hóa phải theo nguyên tắc tài chính là chỉnh vào lúc 0 giờ liệu có phàn nàn liên bộ Công thương-Tài chính làm sai không.

Báo chí chiều nay cho biết: "Theo thông cáo, liên bộ Công Thương-Tài chính cho hay đã thực hiện điều chỉnh giá áp dụng từ 14 giờ ngày 25.3. Như vậy việc điều hành giảm giá diễn ra ngay sau khi thực hiện tăng giá vào ngày 24.3".

Có hai điều rất đáng ghi nhận trong sự điều chỉnh này:

Nguyễn Thông - Chả ra làm sao

Tôi can các ông bà đạo đức, luật sư, nhà này nhà nọ khi các ông bà khẳng định chú tài xế Grab kia vi phạm pháp luật nhà nước và quy định của công ty, cố tình để lộ thông tin cá nhân người khác/khách hàng.

Thế tôi hỏi, tay khách hàng "nhạc sĩ" kia (dân văn nghệ không mấy ai biết, chứ đừng nói cả công chúng) nó có gây rối trật tự công cộng không, hay chỉ cãi nhau với người thân của nó trong nhà, hở các luật sư?

Lời nói và hành động của nó có đáng bị lên án, bị công khai cho thiên hạ tỏ để người ta biết mà tránh một thằng du côn không, hở các nhà đạo đức?

Nguyễn Thông - Thơ và thơ thẩn (2)

 

Có một thời, ở miền Bắc, người ta đọc, lưu truyền, thích thú về thơ Bút Tre. Đó là thứ văn vần nôm na, thật thà, đầy chất dân gian, gần gũi với giới bình dân. Nó không uốn éo kiểu cách, mà cứ nghĩ thế nào nói thế ấy, dưới dạng thơ (thực chất là văn vần).

Kiểu như “Trên trời muôn vạn vì sao/Anh Ga ga rỉn bay vào vũ tru”, “Hoan hô đại tướng Võ Nguyên/Giáp ta thắng trận Điện Biên lẫy lừng”, “Bác ốm Bác vào Việt Xô/Bác Hồ khỏi bệnh hoan hô Bác Hồ”, “Anh đi công tác Plây/Cu dài dằng dặc biết ngày nào ra”, “Con đò dịch đít sang ngang/Sau lưng có một cái làng thò ra”, “Hoan hô anh Nguyễn Chí Thanh/Anh về phân bắc phân xanh đầy chuồng”...

Đại loại vậy. Thật thà, không một chút uốn éo, dụng công, lại càng không chứa đựng âm mưu, vụ lợi gì trong lời lẽ, chữ nghĩa. Nó không phải thơ, mà là thơ. Nó cũng không phải thơ thẩn, mà là tiếng lòng chất phác, nhận thức minh bạch, tình cảm chân thành. Vậy nên thiên hạ ưa, nhiều người thích, rất thích, truyền tụng.

Nguyễn Thông - Vụ định đẩy Trường đại học Bách khoa TPHCM ra hẳn ngoại thành

Nhà cháu chỉ đôi lời nữa rồi thôi, mần chuyện khác.

Nhiều ông bà bênh chủ trương của chính quyền nên nêu đủ lý luận này nọ, phân tích đủ các khía cạnh, lý do. Trong đó nhấn vào việc khu trường ấy đã xuống cấp, chật chội, trường chưa có quyền sử dụng đất hợp pháp (hì hì, rất vớ vẩn), trong tương lai sẽ gây tình trạng quá tải giao thông xung quanh, v.v...

Người muốn giữ lại thì lấy lý do ký ức, lịch sử ngôi trường, một cơ sở học/khoa học cần được duy trì, bảo vệ, bảo tồn, v.v...

Nguyễn Thông - Số phận một ngôi trường

 

Thiên hạ, dư luận, báo chí, mạng xã hội đang xôn xao việc người ta định chuyển một ngôi trường lớn danh tiếng khỏi nội đô.

Tôi thỉnh thoảng có việc đi ngang Trường đại học Bách khoa TPHCM. Một khu đại học rộng mênh mông, gần 15 hecta (150.000 mét vuông), khuôn viên đẹp, cây cối cổ thụ xanh um như công viên, nhà cửa chắc chắn đẹp đẽ, hiện đại.

Trước năm 1975 nó là Trường đại học Kỹ thuật, còn được quen gọi bằng cái tên trường Kỹ thuật Phú Thọ (vì nó nằm trên đất tổng Phú Thọ Hòa cũ, quận Tân Bình). Chính quyền Sài Gòn đã xây dựng nơi đây làm trung tâm giáo dục đại học chuyên về kỹ thuật, công nghệ. Nhiều tài liệu biên chép, nó vào hàng bậc nhất vùng Đông Nam Á.

Nguyễn Thông - Thơ và thơ thẩn (1)

Hôm nay đã 19 tháng Giêng Bính Ngọ, qua rằm được 4 ngày rồi.

Theo phong tục mới, rằm tháng Giêng là ngày thơ. Ở một nước say thơ hơn say thuốc lào, người người làm thơ, nhà nhà làm thơ, hội nhất định thắng, dân nhất định mơ, thì chả có gì lạ.

Ngó những đêm thơ ở TPHCM, ở Hải Phòng, ở Quảng Ninh... trên tivi, phây búc, nghĩ thơ như thứ thuốc phiện làm con người quên đi bao vất vả nhọc nhằn. Nhiều người mà nhà cháu biết đã đọc thơ đầy khí thế, còn hơn đánh giặc, rất nể. Thằng con bảo, bố không biết làm thơ dĩ nhiên nể rồi, chứ con chả để ý. Cha bố thằng ranh, chỉ được cái láo.