Affichage des articles dont le libellé est Miền Bắc. Afficher tous les articles
Affichage des articles dont le libellé est Miền Bắc. Afficher tous les articles

mercredi 2 septembre 2026

Nguyễn Thông - Án văn Vũ Hoàng Chương (3)


Thập niên 70, một trong những cuốn sách liên quan tới Vũ Hoàng Chương và những nhà thơ đang sống ở cả miền Nam và miền Bắc, đã bị cấm một cách không chính thức. Đó là cuốn “Thi nhân Việt Nam” của anh em Hoài Thanh - Hoài Chân (tức Nguyễn Đức Nguyên - Nguyễn Đức Phiên).

Hai ông đều nổi tiếng, đều là yếu nhân của văn nghệ miền Bắc, nhưng lệnh miệng từ trên, trên, trên… không cho tái bản, xuất bản, không cho lưu hành thì cũng phải chịu. Thứ văn nghệ phục tùng chính trị ở miền Bắc những năm đó là vậy.

Không có văn bản giấy trắng mực đen gì sất, không ai công bố cấm này cấm nọ, chỉ rỉ tai nhau, chỉ nói như nói đùa, nhưng văn nghệ sĩ và tác phẩm cứ lăn ra chết. “Khẩu thiệt vô bằng”, rồi về sau có vụ nào đó được nhìn nhận lại, phục hồi, chiêu tuyết, thì ối ông nhảy ra phân trần tôi đâu có ác thế, thậm chí còn kể công.

Nguyễn Thông - Án văn Vũ Hoàng Chương (2)


Tôi suốt thời gian dài trong 3 thập niên sống ở miền Bắc, từ nửa cuối thập niên 50 đến nửa đầu thập niên 70 nên biết rõ việc Vũ Hoàng Chương được chính quyền bắc vĩ tuyến 17 đối xử thế nào.

Nói có người làm chứng, bởi thế hệ độ tuổi 60 - 80 giờ còn sống rất nhiều. Có thể nói mà không sợ sai rằng hầu hết dân Bắc những năm đó không biết gì về Vũ Hoàng Chương. Đài báo không đề cập, không nhắc tới. Sách giáo khoa lại càng không.

Chỗ trong sách giáo khoa chỉ dành cho những Hồ Chí Minh, Sóng Hồng, Tố Hữu, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Huy Cận, Hoàng Trung Thông, Nguyễn Đình Thi, Nam Cao, Ngô Tất Tố…, làm gì còn đất cho những tài năng khác. Ngay cả những Nguyễn Bính, Quang Dũng, Hoàng Cầm, Hữu Loan, Vũ Trọng Phụng, Nhất Linh… lừng lững cây cao bóng cả một thời văn nghệ cũng còn bị văng ra, vùi dập, huống hồ Vũ Hoàng Chương khác chính kiến quan điểm.

lundi 31 août 2026

Nguyễn Văn Tuấn - Khi miền Tây không còn nói tiếng miền Tây?


“Nước dùng ở đây, ạ.”

“Chào buổi sáng, ạ!”

Tôi giật mình.

Trước đây, tôi đã từng nghe cách nói này ở Sài Gòn và đã thấy ngạc nhiên. Nhưng lần này, nghe câu ấy thốt ra từ một cô tiếp viên ở một khách sạn tại vùng đất từng được mệnh danh là “Tây Đô”, tôi không còn ngạc nhiên nữa. Tôi sốc.

dimanche 30 août 2026

Nguyễn Thông - Án văn Vũ Hoàng Chương (1)


Những ai quan tâm tới đời sống văn nghệ Việt Nam từ 1930 tới 1975 (45 năm) đều biết đến con người này: Thi sĩ Vũ Hoàng Chương.

Ông sinh năm 1915, mất năm 1976, ngày 06.09, sau khi ra tù được 5 ngày, trong nhà tù của chính quyền cách mạng. Một tuần nữa tròn 50 năm ngày mất của thi sĩ Vũ Hoàng Chương, 06.09.1976. Nhớ về ông, tôi đưa lại bài này trong chùm bài "Án văn", chia thành vài kỳ cho dễ đọc.

Có một dạo, cũng gần đây thôi, vài tờ báo nhắc đến tên tuổi thi sĩ Vũ Hoàng Chương sau khi Viện Hàn lâm Thụy Điển, nơi có trách nhiệm xét và trao giải Nobel văn chương “giải mật” công bố danh sách những người được đề xuất nhận giải danh giá này năm 1972.

samedi 29 août 2026

Bông Lau – Cầu Đông Hà

 

Cuốn phim YouTube này khá hiếm. Ghi lại hoạt động của Tiểu đoàn 3 Sói Biển Thủy quân Lục chiến của Thiếu tá Lê Bá Bình, và Thiết đoàn 20 M48 của Thiếu tá Lý. Họ là những đơn vị cuối cùng của Việt Nam Cộng Hòa tử thủ ở thị trấn Đông Hà, khi các đơn vị khác đã rút lui hay bỏ chạy trong Mùa hè đỏ lửa 1972, khi cộng sản Bắc Việt tràn qua vĩ tuyến 17.

Trong trận này xe tăng M48 bắn cháy mấy chiếc T54 của Bắc Việt ở khoảng cách xa nhứt maximum mấy cây số bên kia sông. Xe tăng Bắc Việt không biết pháo 90 mm từ đâu bắn tới vì khoảng cách quá xa.

Người trong hình là Đại úy John Ripley, cố vấn Mỹ lưng đeo AR15 ngắn, là người hùng đã đánh đu leo dưới đà sắt đặt mìn phá cầu Đông Hà dưới sự yểm trợ của một đại đội Sói Biển. Bên kia cầu là hàng trăm chiếc thiết giáp cộng sản Bắc Việt đang ùn ùn đi tới.

vendredi 28 août 2026

Nguyễn Thông - Cây đa và ngôi miếu

 

Ngó bọn trẻ Gen Z thành kính đặt hoa vào gốc cây 55, nhà cháu sực nhớ chuyện này.

Những ai ở Hà Nội thập niên 1970 - 1980 đều biết cây đa và ngôi miếu sẽ kể, chứ sau nữa thì thú thực tôi không rõ bởi quá lâu rồi không tới, không đi qua đó, chẳng biết có còn. Thế gian biến cải vũng nên đồi, tất tật chả gì tồn tại mãi được.

Hồi nửa đầu thập niên 70, chúng tôi dân quê học ở Hà Nội. Hà Nội thủ đô trái tim miền Bắc nhưng không phải ai muốn là tới. Rất nhiều người cả đời không biết mặt mũi thủ đô thế nào.

dimanche 9 août 2026

Dương Quốc Chính - Giang hồ đất Bắc


Giang hồ thì tỉnh nào cũng có, từ miền xuôi lên miền ngược, từ miền núi tới hải đảo, đâu chả có anh em xã hội.

Nhưng mà mình để ý mấy năm nay anh em giang hồ mõm, giang hồ mạng, yêu lước online, lên mạng làm từ thiện, giảng đạo lý, giáo dục lòng yêu nước, hiếu thảo, nghĩa hiệp, để bán hàng toàn thấy dân Bắc.

Mấy năm trước thì em Khá Bảnh, Dương Minh Tuyền, giờ đến em Hợi, em Huấn, em Quạt... Mà đất Bắc Linh có vẻ như địa linh nhân kiệt khoản này. Thấy các em  các cháu rất hay phát tích hay khởi nghiệp ở đất này. Mà toàn thấy xưng vua với hoàng đế thôi. Hoàng đế Hợi bầu trời chửi vua Quạt, rồi bị bế cả.

lundi 27 juillet 2026

Thận Nhiên – Tàn chiến cuộc

 

Thỉnh thoảng tôi đọc được những bài viết, những thơ văn, nói về người lính trẻ, bộ đội, của miền Bắc. Là thương binh hay chiến binh chết trận, nằm lại dưới những nấm mồ dọc theo dãy Trường Sơn hay những bụi bờ triền sông miền Tây, ở Cổ thành Quảng Trị, ở những chiến khu, trận địa, từ vĩ tuyến 17 trở vào miền Nam. Đài phát thanh của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa trước 1975 gọi họ là những người Sinh Bắc Tử Nam.

Trong những bài thơ văn ấy, họ được ca ngợi và tiếc thương như những anh hùng. Nhưng thật ra, phần lớn chính họ không hiểu thấu đáo vì sao họ bị thương bị giết, sự tổn thương và cái chết của họ thật sự mang lại điều gì cho dân tộc. Họ có niềm tin rằng họ vào Nam để chống Mỹ cứu nước, để giải phóng miền Nam. Trong số đó, có những người là bà con bên nội và bên ngoại của gia đình tôi.

Tôi không nghĩ vậy.

mardi 16 juin 2026

Hoàng Nguyên Vũ - "Khuê ơi dậy đi" nên bị bế thì mọi người thấy vừa lòng hơn là bị phạt!


Thanh niên "Khuê ơi dậy đi" bị phạt hơn 8 củ vì phân biệt vùng miền. Nhiều người (trong đó có tôi) thì muốn Khuê phải chịu hình phạt nặng hơn thế, ít ra cũng phải như Tàng Keng, vì cái sự láo, sự phản cảm, sự gây tổn thương vùng miền của cái ngữ này.

Một bài học, để Khuê và những kẻ như hắn phải chừa tận già. Mới tí tuổi ranh, gia đình chắc là giáo dục cũng không đến đầu đến đũa, trường lớp chắc cũng không đâu vào đâu, mà dám phán xét cả "dân miền Nam".

Cả một vùng đất, cả một miền văn hóa, cả những truyền thống, cả bao lớp người, mà để một kẻ vắt mũi chưa sạch, tiếng người còn nói chưa rành, dám ngồi tót sỗ sàng mà phán.

Hoàng Linh - Khuê ơi dậy đi, mang theo 8.750.000 đồng đóng phạt


Qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện tài khoản mạng xã hội Tiktok “Khuê Ơi Dậy đi” (ID: @khueoidaydi), đã đăng tải trên không gian mạng những thông tin xấu, độc, ảnh hưởng đến an ninh trật tự trên không gian mạng.

Vào ngày 15/02/2026, anh Phan Trung Khuê đã đăng tải lên mạng xã hội một video clip có độ dài 01 phút 35 giây do anh tự quay bằng điện thoại di động cá nhân.

Nội dung của video trên đánh giá cách làm việc của người Miền Nam, so sánh giữa người Miền Bắc và người Miền Nam trong cách sinh hoạt, làm việc…

lundi 8 juin 2026

Người Dưng – Điềm báo

 

Ảnh bên trái là Khuê Ơi Dậy Đi có app.

Ảnh bên phải là Khuê Ơi Dậy Đi không có app.

Dù Trái hay Phải thì Khuê đã đăng lên mấy cái clip phân biệt vùng miền, chê người miền Nam. Và đặc biệt là Khuê dám lên tiếng đại diện cho cả ngoài Bắc khi sẵn sàng từ chối sự giúp đỡ của đồng bào miền Nam và miền Trung khi có lũ lụt xảy ra. Vì Khuê nói chúng tôi ngoài này không thiếu gì tiển, ô tô mỗi nhà hai, ba cái như lợn con chạy đầy đường.

Lê Bảo Liên – « Sao phải xóa ! »

Đây là Khuê, chủ kênh TikTok « Khuê ơi dậy đi ».

Khuê đã bắt chước Tàng Keng làm clip phân biệt vùng miền.

Đầu tiên Khuê cho rằng tại sao chỉ có « Nam Tiến » mà không có « Bắc Tiến », bởi người miền Bắc chỉ có tư duy làm chủ, không muốn đi làm thuê nên vào Nam dễ tuyển nhân viên.

Trương Châu Hữu Danh - Tỉnh đi…


Nếu bạn ngồi quán cà phê cóc ở miền Tây, thấy mấy ông chừng ngoài sáu mươi tuổi, đen sạm khỏe mạnh, áo sơ mi bỏ ngoài quần, chân mang đôi dép da đã mòn gót - hoặc dép quai hậu. Chạy chiếc Dream cũ nhưng sạch sẽ, dựng xe ngay ngắn rồi ngồi uống ly cà phê đen đá như bao người khác, thì rất có khả năng ổng là đại gia.

(Lưu ý thêm là mấy ông này nói chuyện vừa đủ nghe chứ không gây chú ý).

Nhiều người hay thắc mắc, sao đại gia Nam Kỳ bây giờ khác xa hình ảnh công tử ngày trước. Thật ra là khác thời.

Hoàng Nguyên Vũ - Trẻ trâu phân biệt vùng miền, già đầu xúc phạm danh nhân vùng đất : Cùng là tội đồ !

 

“Khuê ơi dậy đi”, một thanh niên miền Bắc thích gây chú ý trên mạng xã hội. Khuê có cặp môi thâm, dày, ấn đường tối, giọng nói gây khó chịu và khuôn mặt xấc xấc. Cũng như Tàn canh (Tàng keng) và một thanh niên khác vừa đi ăn cơm nhà nước vì những phát ngôn phân biệt vùng miền, thì Khuê một lần nữa đạp vào cái vết xe đổ ấy.

Lời của Khuê tuy không tục tĩu bằng nhưng nghe kỹ hơn thì đầy ác ý, miệt thị miền Nam với cách nói khó nghe và gây khó chịu. Nào là “Miền Nam không giàu bằng miền Bắc, miền Bắc ô tô nhiều như lợn con”.

Nào là “người miền Bắc chỉ làm chủ còn người miền Nam đi làm thuê”. Nào là người miền Bắc tích cóp còn người miền Nam làm đồng nào ăn đồng ấy, lười biếng. Và, “chỉ có Nam tiến mà không có Bắc tiến, chúng mày hiểu lý do vì sao rồi đó…”

vendredi 29 mai 2026

Nickie Tran - Thương "Dạ", Ghét "Vâng" ?

Tại sao nhiều người Saigon nghe chữ “Vâng ạ” hay “nước dùng” là bị dị ứng ? Thật ra không phải dị ứng hay vì ghét ai hết đâu. Vì họ chông chênh đó bạn biết hông ?

Tới một lúc nào đó, người ta bắt đầu nhận ra một thành phố không biến mất bằng tên gọi hành chánh, bằng những thay đổi của tên đường, hay sự thay thế của những xóm nhà lá bằng nhà cao tầng. Nó biến mất bằng cái cách mà xưa giờ nó đang dần biến mất : Phương ngữ !

Saigon ngày xưa có một kiểu lịch sự rất khác. Người ta không “Vâng ạ.” Người ta “dạ.” Mà chữ “dạ” của Saigon nó kỳ lắm. Nó không cúi xuống để phục tùng. Nó chỉ là một cách làm cho cuộc nói chuyện mềm đi. Người Saigon có thể nói chuyện trống không, có thể cười hề hề, có thể chọc nhau tưng tửng, nhưng trong cái kiểu bất cần đó lại có khoảng không cho người khác tồn tại.

jeudi 28 mai 2026

Mai Phan Lợi – Văn Bắc, báo Nam (2)

 


Bài 2 : ĐI TÌM MÔ HÌNH PHÙ HỢP CHO SỨ MỆNH PHỤNG SỰ BẠN ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Nếu bài 1 là lịch sử, thì bài này là câu hỏi.

Câu hỏi không dễ trả lời : Trong bối cảnh quy hoạch báo chí, chuyển đổi số và sức ép kinh tế truyền thông hiện nay, những thuộc tính tốt nhất của dòng “báo Nam” có thể tồn tại dưới hình dạng nào ?

1. Nguy cơ thực sự không phải là công nghệ

Khi nói về khủng hoảng báo chí Việt Nam hiện nay, người ta hay đổ lỗi cho mạng xã hội, cho YouTube, cho TikTok. Không sai, nhưng chưa đủ. Thực ra, có một nguy cơ sâu hơn và ít được nói đến hơn : Sự xói mòn của tính tự chủ tài chính.

Mai Phan Lợi – Văn Bắc, báo Nam (1)

 

Bài 1 - CÁI NÔI CỦA MỘT NỀN BÁO CHÍ BIẾT TỰ NUÔI MÌNH

Tôi có 17 năm làm việc cho một cơ quan báo chí TPHCM. Không dài nhưng là khoảnh khắc, là thời thanh xuân đẹp đẽ nhất.

Có một câu nói không biết ra đời từ bao giờ, nhưng cứ lặng lẽ tồn tại trong ký ức của người làm nghề truyền thông Việt Nam : “Văn Bắc – Báo Nam.”

Không phải khen, không phải chê. Là sự đúc kết. Miền Bắc sinh ra những trang văn. Miền Nam sinh ra những tờ báo. Và cái sự phân công địa – văn hóa ấy không phải ngẫu nhiên. Nó xuất phát từ lịch sử, từ đất đai, từ cách người ta chọn sống với chữ nghĩa.

jeudi 21 mai 2026

Nguyễn Thông - Chuyện chè chai đồng nát (2)

 

(Đây là phần 2 "Chuyện chè chai đồng nát" trong cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 đang được chờ duyệt xuất bản).

Mặt hàng chè chai đồng nát cũng dần biến đổi theo cuộc sống xã hội. Có nhẽ các nhà xã hội học cũng nên lưu ý khía cạnh này.

Lúc đầu là giấy cũ, lông ngan lông gà lông vịt, tóc rối, giẻ rách, đồng nát, sắt vụn, mảnh thủy tinh, về sau tự nhiên tăng thêm thứ này, loại bỏ thứ khác. Dần dà, các bà không mua mảnh chai, giẻ rách nữa, lời rao đổi thành “ai dép nhựa rách bán không”.

Rồi vài chục năm trở lại đây, người thu mua ve chai thu lon bia, đồ nhựa PVC, thậm chí mấy anh ve chai không đạp xe ba gác nữa mà chạy xe máy. Bắt kịp thời cách mạng công nghệ, khoa học kỹ thuật, trong lời rao có cả tivi cũ, máy giặt, tủ lạnh, máy tính, laptop, điện thoại, ắc quy… hư cũ, mua tất. Lẽ dĩ nhiên, họ mua rất rẻ, nhưng bán cho họ cũng còn hơn vứt bỏ đi chẳng kiếm được xu nào, chưa kể còn gián tiếp tham gia bảo vệ môi trường.

mardi 19 mai 2026

Nguyễn Thông - Chuyện chè chai đồng nát (1)

 

(Đây là một trong 38 truyện của cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 đang chờ duyệt).

Hôm qua trên tivi phát cảnh Hội Liên hiệp thanh niên tỉnh Bắc Ninh phát động phong trào thu gom vỏ chai nhựa để bảo vệ môi trường.

Ai nấy ăn mặc đẹp, quần áo xúng xính, thiếu nhi khăn quàng đỏ, thanh niên áo xanh da trời. Người người, trường trường nô nức đem vỏ chai nhựa, túi ni lông, thậm chí cả những cái can nhựa, thùng nhựa có lẽ còn dùng được, tới điểm thu gom. Mọi người hỉ hả, phấn khởi khi đã góp phần nho nhỏ làm quả đất sạch hơn.

Hồi tôi còn nhỏ, học cấp 1, cấp 2 ở miền Bắc những năm thập niên 1960, cũng từng nhặt nhạnh đủ thứ, cũng nô nức phong trào, gọi là kế hoạch nhỏ. Nhưng bọn tôi chả bao giờ nghĩ tới chuyện bảo vệ môi trường, mà chỉ một phần do Đoàn - Đội phát động, ra chỉ tiêu, không thể không tham gia, phần khác bán mấy thứ ve chai sẽ có tiền mua bút chì, mua kẹo, dù “thu nhập” chả bao nhiêu.

jeudi 14 mai 2026

Đặng Tuấn Trung - Phường xã hội chủ nghĩa : Đã từng có


Thật ra, đã từng tồn tại mô hình "phường xã hội chủ nghĩa" ở Hà Nội trước đây, đó là mô hình “tiểu khu” trong bốn khu nội thành của Hà Nội. Điển hình chính là Khu tập thể Nam Đồng, cái tên mà những người sinh từ 196x, 197x ở Hà Nội chắc hẳn nhớ rõ.

Đấy là khu tui ở từ mẫu giáo đến khi vào đời. Nó được xây từ 1964, vãn thời gian bom Mỹ đến 1973 là đông vui.

“Tiểu khu” tôi ở, được thiết kế như một "đơn vị sống" hoàn chỉnh và khép kín, bao gồm: