Affichage des articles dont le libellé est Dân chủ. Afficher tous les articles
Affichage des articles dont le libellé est Dân chủ. Afficher tous les articles

mercredi 21 octobre 2026

Tino Cao – Nước Pháp trong cơn vỡ mộng

 

Nước Pháp từ lâu vẫn khiến nhiều người trên thế giới ngưỡng mộ, và Paris đương nhiên có một phần công lao rất lớn trong chuyện ấy. Ai mà chẳng thích những đại lộ rợp bóng cây, những quán cà phê bên vỉa hè, những hiệu sách cũ, những bảo tàng và một đời sống văn hóa phong phú đến mức người ta có thể dành cả đời để thưởng thức mà vẫn chưa hết.

Nhưng sức hấp dẫn của nước Pháp còn nằm ở một chuyện khác, thực tế hơn nhiều. Đó là quan niệm về một xã hội mà người dân có quyền được chăm sóc sức khỏe, được học hành, được nghỉ ngơi và có thời gian sống cho bản thân, thay vì phải dành gần như toàn bộ cuộc đời để kiếm tiền trang trải những nhu cầu thiết yếu, làm trâu ngựa như xứ Mỹ.

Những quyền lợi ấy là thành quả của nhiều thế hệ người Pháp đã tranh đấu, đôi khi rất quyết liệt, để buộc nhà nước và giới chủ phải nhượng bộ. Đối với không ít người Mỹ, nhất là khi chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, bảo hiểm y tế trở thành một khoản chi tiêu nặng nề và những cuộc tranh chấp chính trị liên miên khiến người ta mệt mỏi, nước Pháp dường như là một nơi đáng để tìm đến.

Hoàng Quốc Dũng – Khủng hoảng của nền dân chủ : Khi dân chủ trở thành nạn nhân của chính mình

 

Đã từ lâu, tôi muốn viết về vấn đề này nhưng chưa có dịp. Những biến động chính trị trên thế giới trong những năm gần đây, đặc biệt là những sự kiện xảy ra tại Pháp trong tháng 10 này, đã thôi thúc tôi cầm bút.

Đây là một vấn đề lớn, phức tạp, liên quan đến nhiều mặt của đời sống chính trị và xã hội, nên khó có thể trình bày đầy đủ chỉ trong vài dòng.

Trước hết phải nói dân chủ là một trong những thành tựu chính trị lớn nhất của nhân loại. Sau hàng nghìn năm sống dưới các chế độ quân chủ chuyên chế, độc tài và toàn trị, con người đã phải trải qua biết bao cuộc đấu tranh, cách mạng và đổ máu để giành được quyền tự do, quyền lựa chọn những người lãnh đạo và quyền tham gia quyết định vận mệnh đất nước. Không ai có thể phủ nhận những giá trị to lớn ấy.

lundi 19 octobre 2026

Hoàng Quốc Dũng – Bạo loạn ở Pháp : Biểu tình, phá hoại và những kẻ đục nước béo cò

 

Trước tiên chúng ta phải hiểu rằng ở Pháp, biểu tình đã trở thành một nét văn hóa, một sinh hoạt hết sức bình thường của đời sống xã hội. Người Pháp xuống đường không chỉ để phản đối hay đòi hỏi quyền lợi, mà đôi khi còn coi như một cuộc dạo chơi tập thể.

Không khí nhiều cuộc biểu tình rất náo nhiệt, có âm nhạc, ca hát, nhảy múa, chẳng khác gì một ngày hội. Thời tiết cũng góp phần không nhỏ vào số người tham gia: trời nắng đẹp, người xuống đường thường đông hơn; trời mưa rét, nhiệt tình cách mạng đôi khi cũng giảm đi đáng kể. Vì thế, đừng vội nhìn vào số người biểu tình đông đảo mà kết luận rằng nước Pháp đang sụp đổ.

Nước Pháp lại đang trải qua những ngày đầy biến động. Những cuộc biểu tình bắt đầu từ sự bất mãn của học sinh về điều kiện học tập, thiếu giáo viên, thiếu phương tiện, rồi lan rộng sang các vấn đề đời sống, tiền lương, sức mua và chính sách xã hội.

Lâm Bình Duy Nhiên - Cực hữu và cực tả Pháp hưởng lợi lớn từ biểu tình


Mấy vụ biểu tình rồi đập phá tại Pháp vào những ngày qua là do “dân Hồi giáo” gây ra!

Đó là lập luận của nhiều người Việt trên Facebook. Nó lại được củng cố bởi những tuyên bố thiếu hiểu biết và vô trách nhiệm của Trump và JD Vance.

Biểu tình là một chuyện và bạo loạn, cướp phá là chuyện khác. Nước Pháp đang phải đối đầu với những thời khắc quan trọng. Những gì xảy ra hôm nay, dẫu chỉ biểu tình và đình công ôn hòa cũng bị chỉ trích bởi những kẻ theo hướng trumpism.

samedi 17 octobre 2026

Hoàng Quốc Dũng – Từ nhiệm không có nghĩa là phải phản bội

 

Suốt hơn một thế kỷ, Hoa Kỳ đã xây dựng vị thế cường quốc số một thế giới không chỉ bằng sức mạnh kinh tế, quân sự mà còn bằng vai trò lãnh đạo thế giới tự do.

Từ học thuyết Wilson bảo vệ dân chủ, học thuyết Truman ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản, kế hoạch Marshall tái thiết châu Âu, đến chính sách của Reagan đối đầu với Liên Xô, các đời tổng thống Mỹ đều theo đuổi một mục tiêu lớn: Duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu của Hoa Kỳ.

Không thể phủ nhận những đóng góp to lớn của Mỹ trong việc bảo vệ thế giới tự do và ngăn chặn sự bành trướng của các chế độ độc tài. Và cũng không thể quên rằng vị thế số một ấy được xây dựng cùng với các đồng minh. Hoa Kỳ không đơn độc làm nên sức mạnh của mình.

vendredi 9 octobre 2026

Thái Hạo - Mang mang thiên cổ sầu…


Chắc ở đây có nhiều người nhớ và thuộc những bài hát nổi tiếng như Thu hát cho người, Điệu buồn Phương Nam, Đêm Gành Hào nghe điệu hoài lang… gắn với tên tuổi của Vũ Đức Sao Biển. Ông đã từ giã cõi đời vào tháng 5 năm 2020. Nhưng có lẽ ít người biết người nhạc sĩ này còn là một thầy giáo Triết học ở miền Nam trước 1975. 

Trong hình là tác phẩm/giáo trình triết học của tác giả Vũ Đức Sao Biển, dùng cho học sinh phổ thông miền Nam, in năm 1973, lúc tác giả 25 tuổi. Đến 2011 Nhà xuất bản Trẻ in lại, với một cái tên gần gũi hơn.

Như đã nhiều lần chia sẻ, ở miền Nam trước 1975 hay ở hầu hết các nước có nền giáo dục tiên tiến hàng trăm năm qua, sách giáo khoa được các thầy cô giáo tự do viết, miễn là họ có khả năng và thấy thích làm việc ấy.

vendredi 2 octobre 2026

Lê Học Lãnh Vân - Suy nghĩ về diễn văn của Đức giáo hoàng "Từ cội rễ châu Âu tới hòa bình và thống nhất"


Chuyến tông du thăm Pháp và trụ sở Unesco của Đức Giáo Hoàng từ ngày 25 tới ngày 28/09/2026 được rất nhiều người chào đón.

Tại Trung tâm Hội nghị của Metz, ngày 29 tháng 9 năm 2026, ngài có bài phát biểu không dài nhưng ý tứ thì sâu sắc đề cập vấn đề nóng nhất của thời đại là Chiến tranh và mối đe dọa hủy diệt luật pháp, đạo đức con người xây dựng hàng trăm, hàng ngàn năm nay.

Bài diễn văn giới hạn tầm nhìn trong phạm vi châu Âu, nhưng phóng tầm mắt rộng hơn chúng ta có thể thấy tình hình cả thế giới trong phát biểu của vị Giáo Hoàng. Một thế giới đang bước vào thời loạn, đạo đức suy đồi, lòng tin chao đảo, các thế lực dân túy, cực đoan không sợ chiến tranh, chống lại dân chủ, chống bình đẳng, bác ái đang xuất hiện nhiều hơn trên thế giới, tại cả những quốc gia độc tài lẫn dân chủ.

jeudi 1 octobre 2026

Hoàng Quốc Dũng - Sức mạnh và vai trò của báo chí


Nước Pháp đang bước vào thời kỳ chuẩn bị cho cuộc bầu cử quan trọng nhất: bầu cử Tổng thống. Vào những dịp này, chính trường trở nên đặc biệt sôi động.

Đây là lúc các đảng giới thiệu chương trình, cũng là mùa của những lời hứa hẹn, và cũng là lúc xuất hiện những đòn hiểm có thể khiến những ứng cử viên đang sáng giá bỗng rơi vào tình thế vô cùng khó khăn.

Nếu kể lại những trường hợp tương tự trong quá khứ thì bài này có thể rất dài. Hôm nay, tôi chỉ kể một câu chuyện đang gây chấn động chính trường Pháp, liên quan đến Jordan Bardella, Chủ tịch đảng cực hữu, Tập hợp Quốc gia.

vendredi 25 septembre 2026

Lê Diễn Đức - Trump lại thua!


Hôm qua, gần 50 cơ quan báo chí và tổ chức truyền thông, trong đó có Reuters, AP, Fox News, ABC, CBS, NBC, NPR, Bloomberg, New York Times, Washington Post… cùng ký amicus brief ủng hộ CNN, MS NOW và Politico.

Ba kênh truyền thông này đã kiện chính quyền Trump về lệnh cấm báo chí vào Nhà Trắng.

Cùng ngày diễn ra phiên tranh luận tại tòa liên bang. Phía chính quyền Trump nói quyền vào Nhà Trắng là “đặc quyền, không phải quyền” và viện dẫn lý do an ninh quốc gia. Phía các hãng truyền thông cho rằng họ bị trừng phạt vì cách đưa tin mà Tổng thống không thích.

Bông Lau - Chúc mừng!

Đêm qua Thẩm phán liên bang Timothy Kelly đã xử rất lẹ và ra án lịnh CNN, MS NOW và Politico được quyền ra vào Bạch Cung để săn tin.

Giáo Chủ đã vi phạm trầm trọng điều 1 của Tu Chính Hiến Pháp Hoa Kỳ: Tự do ngôn luận, tự do báo chí. Con nít Mỹ học lớp 10 cũng biết điều ấy.

Nàng phóng viên Kaitlan Collins của CNN sẽ sớm quay lại làm Giáo Chủ mất ăn mất ngủ vì những câu hỏi xoi thấu tim đen.

mardi 8 septembre 2026

Kiều Thị An Giang - Con thuyền dân chủ trước sóng cạn


Đức, châu Âu và hơn một phần còn lại của thế giới vẫn còn đang rúng động về cuộc bầu cử tại Sachsen Anhalt ngày hôm qua, ngày 06.09 tại Đức.

AfD thắng 43,8 % phiếu, giành 39/83 ghế trong Landtag. CDU, từng là lực lượng thống trị tại bang này, tụt xuống còn 17,4 %.

AfD chưa đủ 42 ghế để một mình cầm quyền. Nhưng có lẽ đó lại là điều ít đáng sợ nhất. Điều đáng sợ hơn là một đảng từng bị hắt hủi nay đã chễm chệ ngay giữa phòng khách, kéo ghế ngồi, bật bia, chén xúc xích Thüringen và chất vấn: “Các vị định tiếp tục cai trị mà không cần chúng tôi đến bao giờ?”

lundi 7 septembre 2026

Lê Diễn Đức - Nước Đức và những bức tường mới


Có những nơi trên thế giới mà mỗi lần đặt chân tới, tôi lại có cảm giác mình đang nhìn thấy một phần lịch sử của chính thời đại mình.

Nước Đức là một nơi như thế.

Tôi đã sang Đức rất nhiều lần, cả Đông Đức và Tây Đức. Tôi đã có mặt ở Tây Berlin ngay sau khi Bức tường Berlin sụp đổ. Tôi cũng trở lại Đức năm 2009, đúng dịp kỷ niệm 20 năm ngày bức tường bị phá bỏ, và được chứng kiến một không khí lễ hội tràn ngập niềm vui, xúc động và hạnh phúc của người Đức.

mardi 1 septembre 2026

Thọ Nguyễn - Đông du ký (2)


Không phải tự nhiên mà dân chủ thoái trào, càng không phải tự nhiên mà cực hữu, độc tài, phát xít đang lớn mạnh khắp thế giới. Đây chính  là hệ quả của một quá trình.

Trong cuộc chiến "Ai-Thắng-Ai“ mà ta gọi là "Chiến tranh lạnh", phe tư bản với một xã hội tự do, cởi mở đã thắng. Thắng vì con người tự do đã tạo ra nền khoa học kỹ thuật vượt trội. Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa tuy từ lâu đã đạt được giấc mơ của Lênin “Chủ Nghĩa Cộng Sản = Điện khí hóa + Chính quyền Xô viết“, nhưng vẫn tụt hậu xa. Thiên tài như Lênin mà chỉ dự đoán cũn cỡn như vậy kể cũng lạ.

Khi tôi ở Đông Berlin từ 1967-1971, tuy đồ phe ta không tốt như đồ tư bản, nhưng bên kia có gì ta có nấy, từ tủ lạnh DKK, TV Startfurt đến xe Trabant, Lada. Thậm chí xe bus Ikarus và xe tải IFA còn xuất ra nước ngoài thu ngoại tệ cứng. Nhưng vào thập niên 1980 khi cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ 3 nổ ra ở phương Tây với tự động hóa, tin học và máy tính cá nhân thì các chế độ chuyên chế, đóng cửa ở Đông Âu hết hơi.

lundi 31 août 2026

Lâm Bình Duy Nhiên - Giàu sang và hai chữ Tự Do


Thật sự mà nói thì trong nước có nhiều người rất giàu, giàu cực giàu! Tôi biết nhiều người quen, bạn đồng niên có, bạn đồng giao cũng có, rồi họ hàng xa gần cũng vậy, nhiều người quá giàu.

Họ giàu không hẳn vì học cao, hiểu rộng. Họ thành công và kiếm tiền tỉ vì họ giỏi trên con đường “làm ăn”. Con cái họ học tại Mỹ và châu Âu, không hẳn nơi các trường danh tiếng, nhưng tại các nơi ngốn hàng chục ngàn đô mỗi niên học.

Có lần, trò chuyện với một người bạn bên nhà. Anh ta kiếm hàng tháng vài chục ngàn Euro là chuyện bình thường nên cho con đi học tại nước ngoài từ bậc trung học cũng là chuyện vô cùng dễ hiểu. Nói vài lời, so sánh vài chuyện trời Ta, trời Tây, tôi có nói rằng bên nhà các anh chị giàu hơn người Việt tại hải ngoại nhiều lắm. Nhưng có một chuyện mà các anh chị không thể nào hơn chúng tôi, đó là hai chữ Tự Do!

samedi 29 août 2026

Hoàng Quốc Dũng - René Depestre : Nhà thơ lớn, giấc mơ lớn, vỡ mộng lớn

 

Ngày 29 tháng 8 năm 2026, René Depestre tròn 102 tuổi. Một con số tưởng như khó tin đối với một nhà thơ vẫn còn sống.

Đặc biệt hơn, cho đến gần đây người ta vẫn thường ghi ông sinh năm 1926, tức năm nay tròn 100 tuổi. Nhưng giấy khai sinh của ông vừa được tìm lại tại Haiti đã xác nhận ông sinh ngày 29 tháng 8 năm 1924. Nhưng điều đáng nói về René Depestre không chỉ là tuổi thọ phi thường của ông, điều làm cuộc đời ông đặc biệt hơn cả không phải là ông đã sống lâu đến thế.

Đó còn là câu chuyện về một thế hệ trí thức từng đặt niềm tin vào chủ nghĩa cộng sản, và về cái giá phải trả khi lý tưởng va chạm với hiện thực. Đời ông trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở những tập thơ, những cuốn tiểu thuyết hay những giải thưởng văn học, mà còn ở hành trình tư tưởng đầy nghịch lý: Từ một người cộng sản cuồng nhiệt đến một trong những tiếng nói phê phán sâu sắc nhất đối với chính chủ nghĩa mà ông từng dành cả tuổi trẻ để phụng sự. Đó là một cuộc đời đáng để suy ngẫm.

Thọ Nguyễn - Đông du ký (1)

 

Tôi may mắn được sống thời trai trẻ ở Đông Đức và Đông Âu. Năm 1970 khi thực tập ở đài truyền hình Cộng hòa Dân chủ Đức, tôi rong ruổi cùng xe truyền hình đi khắp nơi tường thuật nhiều sự kiện thể thao, âm nhạc và chính trị.

« Một kỷ niệm mà tôi không thể quên là cuộc gặp gỡ lịch sử giữa Thủ tướng Đông Đức Willy Stoph và Thủ tướng Tây Đức Willy Brand tại Erfurt tháng 3.1970. Đài đưa nhiều xe truyền hình lưu động đến tường thuật cuộc gặp gỡ thượng đỉnh đầu tiên của hai nhà nước Đức. Xe của chúng tôi được phân công tường thuật cuộc hội đàm tại khách sạn Erfurter Hof.

Dân chúng Đông Đức rất ngưỡng mộ Willy Brandt, vì ông chủ trương hợp tác với phương Đông, giải trừ quân bị. Công an Đông Đức biết trước nên lập hàng rào ngăn cách dân chúng, không cho vào quảng trường trước cửa khách sạn.

lundi 17 août 2026

Hoàng Quốc Dũng - Khi trợ lý Thủ tướng Raffarin bị cảnh sát bắt giữa đêm ở Paris

 

Để các bạn có thể hình dung một vụ việc tồi tệ liên quan đến một quan chức có thể diễn ra như thế nào ở một nước dân chủ, cụ thể là nước Pháp, tôi xin kể lại một câu chuyện xảy ra vào năm 2004.

Đêm 19 rạng sáng 20 tháng 4, cảnh sát phát hiện một nhân vật có những hoạt động đáng ngờ liên quan đến gái mại dâm và tiến hành kiểm tra trên đại lộ Ternes, quận 17 Paris.

Nhân vật đó, thật trớ trêu, lại chính là Dominique Ambiel, cố vấn của Thủ tướng. Và tình hình càng trở nên nghiêm trọng hơn khi trong xe của Ambiel có một cô gái Romania mới 17 tuổi, được xác định là gái mại dâm.

vendredi 3 juillet 2026

Nguyễn Viện - Một ngày (02/07/2026) hai sự kiện đặc biệt

 

Chuyện gần: Sài Gòn kỷ niệm 50 năm đổi tên TPHCM.

Nhân dịp này tôi có viết một bài cho BBC News Tiếng Việt. Có một chi tiết rất hay về Sài Gòn cũ mà tôi quên. Đó là sinh hoạt chính trị thời đó. Đa đảng, đa nguyên và cũng có phần bát nháo. Đặc biệt trong các dịp bầu cử “đại biểu nhân dân” các cấp, từ xã, tỉnh đến quốc hội lưỡng viện, kể cả tổng thống.

Tuy nhiên, vui nhất vẫn là bầu cử dân biểu Hạ viện. Mạnh ai người ấy ứng cử, cũng như vận động bầu cử. Tự do và tất nhiên vui nhộn, đôi khi cũng hài hước. Tất cả đều được báo chí tường thuật, hấp dẫn chẳng kém bầu cử tổng thống Mỹ.

dimanche 14 juin 2026

Nguyễn Văn Tuấn - Ba khoảng cách giữa ảo vọng và thực tế

Việt Nam có nhiều khát vọng lớn. Muốn có những người như Steve Jobs, Elon Musk. Muốn làm AI, bán dẫn, công nghệ cao. Muốn có nền y tế ngang hàng với các nước tiên tiến. Muốn có đại học đẳng cấp quốc tế.

Tôi nghĩ khát vọng đó là tốt quá. Một quốc gia cần có ước mơ lớn. Một xã hội thiếu khát vọng thì khó đi xa. Nhưng khát vọng chỉ có giá trị khi nó đi kèm với một cái nhìn thực tế về năng lực của mình. Khi khoảng cách giữa điều muốn đạt và điều đang có quá xa, khát vọng rất dễ biến thành ảo vọng.

Theo tôi, Việt Nam hiện nay có ít nhứt 3 khoảng cách cần nhìn thẳng:

jeudi 11 juin 2026

Thọ Nguyễn - Chuyện Budapest (1)

 

Tôi từng đến Budapest nhiều lần và cảm thấy nó rất ít thay đổi. Lần này cũng vậy, vẫn là các công trình mang ánh hào quang của quá khứ đế quốc Áo-Hung, từ hệ thống tàu điện ngầm metro cùng các nhà ga hoành tráng, đến những tòa lâu đài lừng lững hai bên sông Đa-Nuyp.

Phố xá vẫn giữ mặt tiền nhà cũ, không sơn sửa. Nông thôn Hungary về cảnh quan cũng không khác gì những năm trước. Hungary là đất du lịch nên xe taxi rất nhiều. Tất cả đều sơn màu vàng và hoạt động qua Uber. Taxi truyền thống gọi điện thoại đã biến mất hoàn toàn. Hầu hết lái xe tôi gặp đều biết nói bập bẹ tiếng Đức. Thậm chí còn đủ để pha trò.

Khi đi qua sân vận động Ference Puskas, tôi hỏi cậu lái taxi : Có phải đây từng là sân Népstadion (Sân vận động Nhân dân) không ? Anh ta trả lời bằng tiếng Đức : Ja, Volksstadion ! (tiếng Hung Nép = nhân dân, tiếng Đức =Volk). Rồi hai chúng tôi liệt kê một loạt khái niệm ngày xưa : Néphadsereg : Quân đội nhân dân ; Népköztársaság = Cộng hòa nhân dân ; Népszabadság = Báo Tự do Nhân dân (báo của đảng Công nhân xã hội chủ nghĩa Hungary trước 1990). Cậu ta cười to : Cái gì cũng “Nhân dân” mà nhân dân chẳng có gì cả !