Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Ngày này bốn năm trước. Tên đại đồ tể, gã Sa hoàng đại quỷ Putinler phát động cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine.
Tất cả những kẻ độc tài đều ôm khát vọng thống trị suốt đời. Vì thế chúng không thể chấp nhận một nền dân chủ hình thành và tồn tại ngay cạnh nước mình, nhất là nền dân chủ ấy cũng từ trong cùng một cái lò "xô viết" bước ra.
Và máu đã đổ. Hàng triệu người bị ngã xuống, hàng triệu người phải bỏ nước ra đi...
(Tặng những ai yêu Paris, lãng mạn và thích đọc dài!)
Là một nhà báo, nhà nghệ thuật có tâm hồn lãng mạn. Nên một khi nửa đêm lắng đọng, vạn hoa nhập mộng. Tôi thường hay nhớ Paris. Muốn viết gì đó về Paris, muốn thủ thỉ cùng Paris. Hồn trong phút chốc đã bay về một điểm tại Paris, nơi mà tôi từng lưu luyến không muốn rời đi - Montmartre, tôi nguyện làm một viên đá lát đường nằm lại nơi đây vĩnh viễn…
Khi đến Paris, mọi người thường tản bộ dọc sông Seine, ngắm nhìn tháp Eiffel, dạo bước trên đại lộ Champs-Élysées, tham quan bảo tàng Louvre và Musée d'Orsay, và trầm trồ trước sự xa hoa lộng lẫy của cung điện Versailles. Tuy nhiên, trái tim thực sự của Paris, thành phố nghệ thuật, một nơi tràn đầy tinh thần nghệ thuật và huyền thoại, lại nằm ở một nơi khác.
Có một lần đến Paris, tôi đã đến Montmartre, nằm ở quận 18 phía bắc Paris, và dành cả buổi chiều đi dạo quanh đó.
Gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa áp mức thuế lên tới 200 % đối với rượu vang và champagne Pháp - con đường xuất khẩu quan trọng của nền nông nghiệp Pháp - nếu Tổng thống Pháp Emmanuel Macron không chịu tham gia “Hội đồng Hòa bình Dải Gaza” (Board of Peace) do ông Trump đề xuất nhằm giải quyết các xung đột toàn cầu.
Khi được hỏi, ông Trump nói rằng: “Tôi sẽ đánh thuế 200% lên rượu vang và champagne của ông ấy, và ông ấy sẽ tham gia, nhưng ông ấy cũng không bắt buộc phải tham gia.”
Hội đồng Hòa bình Gaza là một cơ chế do chính Donald Trump tự đề xuất và tự lập ra. Nó không phải là nghĩa vụ quốc tế, không phải nghị quyết của Liên Hiệp Quốc, càng không phải một hiệp ước đa phương ràng buộc. Vì vậy, về nguyên tắc, bất kỳ quốc gia nào tham gia hay không đều hoàn toàn dựa trên sự tự nguyện.
Tôi đã sống ở vùng Paris hơn 35 năm, ăn baguette đủ loại, uống rượu vang đủ màu, nghe tiếng còi xe đủ mức độ ô nhiễm âm thanh. Ấy vậy mà trong suốt chừng ấy năm, tôi chưa bao giờ ủng hộ Paris Saint-Germain (PSG) trong bất kỳ giải vô địch quốc nội nào của nước Pháp.
Vâng, giữa lòng Paris, tôi vẫn giữ lập trường kiên định của một… kẻ phản động bóng đá. Kệ dân Paris mình cứ ủng hộ đội khác.
Hôm nay thì tôi sướng như mở cờ trong bụng. Đội tuyển Việt Nam đã thẳng tay quật luôn cả đội Ả Rập để đứng đầu bảng, hiên ngang tiến vào tứ kết, lại còn né được Nhật Bản, cái này dân gian gọi là “né hạn”, còn tôi gọi thẳng là quá đỉnh.
Tôi đã từng viết một bài dài về Brigitte Bardot, nay không nhắc lại nữa, chỉ ghi lại ở đây một số hình ảnh về bà, một trong những phụ nữ nổi danh nhất thế giới. Bà đã ra đi vào sáng nay sau ít tuần phải nhập viện. Mong bà yên nghỉ.
1/ Một tấm ảnh đã xa lắm của người đẹp Brigitte Bardot. Người đẹp sinh năm 1934 này vào một ngày mùa Thu 1957, trên ban-công căn hộ rộng lớn của mình ở Paris, trong một ngày không phải tất bật đến phim trường, đã tự cho phép mình thưởng thức một tách cà-phê đen do chính tay mình pha chế.
"... Trời lúc đó đã se lạnh rồi, nên tôi không còn dịp để diện những chiếc áo sát nách không cổ mà tôi rất thích, đành phải chọn một bộ váy liền áo dày. Roger (Là Roger Vadim, đạo diễn phim Et Dieu Créa La Femme mà BB giữ vai chính) đã dùng một chiếc máy Pentax mới bóc tem để chụp cho tôi tấm ảnh này" - Bà viết trong hồi ký. Thời gian đó, họ cùng chia sẻ bốn mùa với nhau nhưng chỉ ít lâu sau, họ sẽ cùng chia tay.
Biểu tượng điện ảnh Pháp Brigitte Bardot, biệt danh BB, một biểu tượng của sự giải phóng tình dục những năm 1950 và 1960, người đã từ bỏ điện ảnh khi đang trên đỉnh cao danh vọng để cống hiến hết mình cho việc bảo vệ động vật, đã qua đời ở tuổi 91.
Sinh ngày 28 tháng 9 năm 1934 tại Paris, Bardot lớn lên trong một gia đình Công giáo truyền thống khá giả. Kết hôn bốn lần, bà có một con trai, Nicolas, với người chồng thứ hai, diễn viên Jacques Charrier.
Bardot trở thành ngôi sao toàn cầu sau khi xuất hiện trong phim “Và Chúa đã tạo ra người đàn bà” năm 1956, và tiếp tục tham gia khoảng 50 bộ phim khác cho đến khi định mệnh cho bà gặp một... con dê trên phim trường. Đó là bộ phim cuối cùng của bà: “Câu chuyện đầy ý nghĩa và vui tươi về Colinot”. Sau đó bà đã mua con vật và nuôi nó trong phòng khách sạn của mình!
Việc Emmanuel Macron tuyên bố khôi phục quân dịch theo hình thức tự nguyện từ năm 2026 ngay lập tức đặt ra câu hỏi: Quyết định này có liên quan đến chiến tranh Ukraina và mối đe dọa từ Nga hay không?
Câu trả lời là « Có », dù Điện Élysée không nói thẳng.
Điều cần nhắc lại - đặc biệt cho những người nước ngoài không biết - là nước Pháp đã bãi bỏ nghĩa vụ quân sự bắt buộc từ năm 1997, dưới thời Tổng thống Jacques Chirac, chấm dứt gần một thế kỷ chế độ quân dịch bắt buộc. Quân đội đã được chuyên môn hóa. Gần ba mươi năm qua, thanh niên Pháp không còn bị gọi nhập ngũ. Vì thế, sự trở lại, dù dưới dạng tự nguyện, vẫn là một bước ngoặt lớn.
(Tạp chí Xưa và Nay, số 444 tháng 2 năm 2014)
Ông Ngô Đình Nhu sinh ngày 7-10-1910 tại xã Phước Qua, tổng Cự Chánh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên trong một gia đình quan lại theo đạo Thiên Chúa.
Là con trai của Ngô Đình Khả, Thượng thư Bộ Lễ dưới triều vua Thành Thái,sau những năm tháng học tập dưới sự dạy dỗ của cha và hội giáo ở Huế, Ngô Đình Nhu sang Paris theo học tại các trường Đại học Văn khoa và Ngôn ngữ phương Đông.
Ông thi đỗ vào trường Cổ tự học Quốc gia vào năm 1935 và tốt nghiệp năm 1938 với luận văn về lịch sử Việt Nam lần đầu tiên được bảo vệ tại Pháp có nhan đề Phong tục và tập quán của người Bắc Kỳ từ thế kỷ thứ 17 đến thế kỷ thứ 18 theo các du khách và các nhà truyền giáo (Moeurs et coutumes des Tonkinois aux XVIlè et XVIIlè siecles d’apres les voyageurs et missionaires).
Một cành xuân khiết, một triều vua
Sửa áo, sông Hương bước xuống đò
Triều đại ngửa nghiêng cơn biến loạn
Giang san tan tác mảnh dư đồ
Quân vương có tiếc người nhân nghĩa
Dân tộc còn say chuyện oán thù
Viên ngọc hoàng gia đành biệt xứ
Trời Tây lành lạnh gió ngàn thu...
Nhân vụ hôm qua Paris mất cả những cái quý hơn vàng, tôi lại kể chuyện vàng, còn ly kỳ hơn.
Ở ngay giữa Paris, Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia (Muséum national d’Histoire naturelle) – nơi lưu giữ những báu vật địa chất hàng tỉ năm, đã xảy ra vụ trộm vàng tự nhiên (or natif) táo tợn vào đêm 15 rạng sáng 16 tháng 9 năm 2025.
Vàng tự nhiên là một trong những nguyên tố cổ xưa nhất của Trái Đất, được hình thành cách đây hơn 4,5 tỉ năm, từ những vụ nổ siêu tân tinh và va chạm giữa các ngôi sao neutron, trước cả khi Trái Đất ra đời. Khi hòa vào vật chất nguyên thủy của hành tinh, vàng dần tập trung trong lớp vỏ qua các quá trình địa chất. Vì thế, mỗi hạt vàng chính là một mảnh sao, mang trong nó ký ức của vũ trụ xa xưa.
Về chúa Nguyễn và các tướng thời đó, anh em cứ hiểu nguyên lý tuyên truyền là cứ ông nào đụng độ với Tây Sơn thì sẽ bị vùi dập.
Vì Tây Sơn là hình ảnh của đảng ta, đảng ta ca ngợi Tây Sơn giống như ca ngợi bản thân. Vì thấy có nhiều điểm chung mà điển hình nhất là đánh nhau với đế cuốc to, thống nhất đất nước (mà thực ra về chiến công thì Nguyễn Huệ còn hơn đảng ta nhiều lần, tuổi gì mà so).
Thế nên cũng thời chúa Nguyễn, mấy ông như Nguyễn Hữu Cảnh, Nguyễn Cư Trinh...vẫn được đặt tên đường ở TPHCM.
Tóm tắt khủng hoảng chính trị chưa từng có:
Ngày 9 tháng 9 năm 2025: Sébastien Lecornu được bổ nhiệm làm Thủ tướng Pháp sau khi François Bayrou từ chức. Do khủng hoảng, Bayrou không thể thực hiện gì nên buộc phải từ chức.
Ngày 6 tháng 10 năm 2025: Chưa được một tháng, Lecornu lại từ chức, cũng do không thể làm gì. Macron đồng ý nhưng yêu cầu Lecornu cố gắng ngồi lại thêm vài ngày để đàm phán với các đảng phái, với hy vọng cứu vãn tình thế. Đồng thời, trong thời gian này, Macron cũng tiến hành gặp tất cả các đảng phái trong một cuộc họp chung, nhưng không mời hai đảng cực tả và cực hữu (LFI, RN).
“Vào ngày 6 tháng 10 năm 2025, Thủ tướng Sébastien Lecornu đã nộp đơn từ chức lên Tổng thống và Tổng thống đã chấp nhận.” Tuy nhiên, ngay cả sau khi chấp nhận, Macron vẫn yêu cầu Lecornu tiến hành “những cuộc đàm phán cuối cùng” trong một thời hạn giới hạn (đến tối thứ Tư) nhằm cố gắng ổn định tình hình chính trị.
Nước Pháp lại đang bước vào một cơn bão chính trị mới.
Thủ tướng Sébastien Lecornu, người chỉ vừa được bổ nhiệm cách đây ít tuần, đã đệ đơn từ chức, khiến chính phủ rơi vào tình trạng hỗn loạn. Ông có thể trở thành Thủ tướng có nhiệm kỳ ngắn nhất trong nền Cộng hòa thứ Năm của Pháp.
Tôi không nhầm : Việt Nam hơn Pháp về một khái niệm tự do.
Hằng năm, Quỹ Heritage công bố Chỉ số Tự do Kinh tế nhằm đo lường mức độ cởi mở của một nền kinh tế. Thang điểm từ 0 đến 100, dựa trên nhiều tiêu chí : Quyền sở hữu, kỷ cương pháp luật, gánh nặng thuế, chi tiêu công, tự do thương mại, môi trường đầu tư…
Bất ngờ của bảng xếp hạng 2024 là : Việt Nam đạt 65,2 điểm, cao hơn Pháp (64,4 điểm). Cả hai đều nằm trong nhóm “tự do vừa phải”. Nhưng việc một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, vừa thoát khỏi bao cấp chưa lâu, lại đứng trên một nền dân chủ lâu đời như Pháp – quả thật đáng suy ngẫm.
Tôi gặp nhà văn Tiểu Tử một lần duy nhất, cách đây trên 10 năm. Đó là lần đầu tôi quay trở lại Châu Âu sau đúng 20 năm.
Nơi đến đầu tiên là Paris, tôi được một ông bạn quen qua các diễn đàn Internet đón tôi tại phi trường, rồi đưa về nhà một người bạn độc thân ở cách Paris vài chục cây số. Ông bạn đón tôi thì ở cách xa Paris mấy trăm cây số.
Ngày đầu tôi mệt, chỉ ngủ, ngày hôm sau, chủ nhà tổ chức buổi họp bạn. Khách khứa đều là những người Việt lưu vong, hơn tôi ít ra chục tuổi, nhưng không chỉ hơn tuổi mà hơn trên mọi phương diện. Từ sự nghiệp, kinh nghiệm sống từng trải… đặc biệt đều viết lách lâu năm. Trong số có nhà văn Tiểu Tử.
TM bổ sung : Tác giả viết "Đây là lần đầu tiên trong lịch sử nền Cộng hòa Thứ Năm tại Pháp, một chính phủ bị lật đổ trực tiếp thông qua cơ chế bỏ phiếu tín nhiệm", nhưng thực ra là lần đầu tiên thủ tướng đương nhiệm François Bayrou chủ động tổ chức bỏ phiếu tín nhiệm chính phủ mình, và...sụp. (Trước đó thủ tướng Michel Barnier bị kiến nghị bất tín nhiệm).
Bài trước mình viết nhanh về tình hình Nepal để mọi người hiểu sơ bộ, bài này sẽ cụ thể hơn về tình hình chính trị tại quốc gia này, và trả lời câu hỏi của anh em bên chuồng là có phải thực sự đảng cộng sản cầm quyền ở Nepal hay không ?
Nepal là một nước cộng hòa nghị viện liên bang. Tổng thống (hiện tại là Ram Chandra Poudel) là nguyên thủ quốc gia, một vai trò phần lớn mang tính nghi lễ. Quyền hành pháp được thực thi bởi Hội đồng Bộ trưởng, do Thủ tướng đứng đầu. Thủ tướng được Tổng thống bổ nhiệm và phải nhận được sự tín nhiệm của Hạ viện. Như vậy là mô hình thể chế đại nghị, gần giống với mô hình quân chủ lập hiến của Anh, nhưng tổng thống thay cho vua, chỉ mang tính nghi lễ, có lẽ giống thể chế chính trị của Ý và Đức hiện nay.
Tuy nhiên, kỳ lạ thay và lần đầu mình thấy, đó là có tới ba đảng cộng sản cùng tham gia Hạ viện nước này, sau cuộc bầu cử Hạ viện mới nhất năm 2022.
Chính phủ Bayrou sụp đổ, một lần nữa những rạn nứt trong nền dân chủ lộ rõ. Trong khi đó, nhìn sang Việt Nam, sự ngoan ngoãn của người dân khiến mọi nghịch lý chính trị vẫn tồn tại một cách yên bình – một bức tranh trái ngược đầy suy ngẫm.
Sự kiện chính phủ Bayrou vừa sụp đổ đã trở thành bằng chứng mới nhất cho thấy cơn khủng hoảng của nền dân chủ Pháp đang đi vào vòng xoáy chưa có lối ra.
Sau nhiều tháng hy vọng một “làn gió mới” có thể đem lại ổn định, kết quả lại chỉ càng tô đậm thêm hình ảnh một hệ thống chính trị rệu rã, liên tục vấp ngã, không tìm được sự đồng thuận. Đảng LFI của Mélenchon (một dạng cực tả) còn gợi ý khả năng tiến hành bãi nhiệm tổng thống (destitution du président) – một thủ tục pháp lý hiếm hoi – làm nổi bật mức độ phân cực và rạn nứt sâu sắc trong chính trường Pháp (kết quả : 364 chống, 194 ủng hộ, 15 trắng).
Tóm tắt ngắn gọn vụ drone Nga xâm phạm bầu trời Ba Lan :
• Nga tuyên bố không nhằm vào Ba Lan (chắc nhằm vào Châu Âu).
• Belarus nói drone bị lạc.
• Báo chí Nga thì mỉa mai : “Ngày nào châu Âu chẳng vu cáo Nga vô căn cứ.”
Cái nghĩa trang nhỏ ở phía Nam Paris này là nơi đi dạo ưa thích của tôi. Bởi nó cho tôi nhiều suy ngẫm, đặc biệt về cách một thành phố ứng xử với cư dân của nó, với thiên nhiên, với quá khứ và tương lai.
Nghĩa trang được thành lập năm 1871, vậy những cây tiêu huyền này đã 150 tuổi ? Có hôm tôi gặp một người đàn ông ngồi bên một ngôi mộ, điện thoại mở loa ngoài, đang phát một bài ca Pháp. Hôm thì có một bà cụ đang lấy nước vào một trong những bình tưới vòi sen mà ban quản lý để ngay ngắn thành hàng ở gần cổng. Nhưng thường thì chả có ai, chỉ có mấy con mèo đen nằm bất động trên mộ đá, dõi theo hành vi của tôi, hoặc lặng lẽ qua đường.
Anh lính trẻ Millet Francois ngã xuống khi mới 19 tuổi (Ảnh 2). Cậu đã chết như thế nào ? Đạn pháo đã nổ trong chiến hào nhầy nhụa bùn đất của cậu ? Hay một viên đạn đã xuyên qua cậu khi cậu đang chạy trên một cánh đồng ? Mẹ của cậu đã sống tiếp ra sao ?
Ngay gần nhà tôi có một cái hồ nhỏ, nơi con người giao lưu với nhau, với thiên nhiên, trong bầu không khí thanh bình đến mức có thể nghe được tiếng lá rơi xuống mặt nước.
Ngày nào tôi cũng phải dắt chó Peifang đi một vòng quanh hồ, gặp các cụ khác thì lại đứng tán chuyện, kể lể chuyện đời – từ chứng thấp khớp đến chuyện nước Pháp sắp tan rã theo tin của « Tát được quyền thông báo ».
Hồ này cũng là nơi câu cá : Nhiều cụ ông cụ bà gà gật thả câu, vừa ngắm cảnh vừa nhìn đời trôi đi lững lờ như phao câu không cá.
