Tino Cao - Navi Pillay và lương tâm của công lý quốc tế

Theo tin từ Oslo, đúng 11 giờ sáng thứ Sáu, 9 tháng Mười, theo giờ địa phương, Ủy ban Nobel Na Uy công bố quyết định trao Giải Nobel Hòa bình năm 2026 cho Navanethem “Navi” Pillay, nữ luật gia Nam Phi 85 tuổi.

Bà là người đã dành gần sáu mươi năm đấu tranh chống phân biệt chủng tộc, bảo vệ nhân quyền và góp phần phát triển nền tư pháp hình sự quốc tế.

Trong thông cáo chính thức, Ủy ban Nobel tuyên bố vinh danh bà “vì những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và luật pháp quốc tế”. Đồng thời nhấn mạnh rằng “Giải Nobel Hòa bình năm 2026 được trao cho một người phụ nữ vì đã thể hiện lòng can đảm và sự chính trực phi thường, tiên phong thúc đẩy việc xây dựng một hệ thống pháp lý toàn cầu bao quát hơn. Bà đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm truy tố các tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và tội diệt chủng”.

Lê Học Lãnh Vân - Tầng tầng lớp lớp

Nhiều thành viên của bộ sậu chóp bu bộ Y tế, mấy bộ trưởng, bộ phó, cục… liên tiếp ra tòa.

Họ ra tòa vì tội danh rất đẹp mặt: tham nhũng, hối lộ. Những con số nêu lên là hàng trăm tỉ, nhưng lòng dân đầy ắp nghi ngờ rằng con số thực chắc phải chục lần hơn. Một lần bắt được vạn lần không, huống chi đây đã là trăm lần bắt được!

Rồi họ bỏ tiền ra “khắc phục hậu quả”! Những số tiền hàng trăm tỉ, có lẽ quá nhỏ với họ nhưng quá lớn với phận đời của triệu dân đen! Làm sao ngăn được miệng lưỡi của dân chúng xỏ này xiên nọ?

Liễu Hằng - Tâm sáng và bút máu

Có hai điều tôi mê: Nghề báo và Kim Dung. Trong võ hiệp Kim Dung, có người luyện võ để bảo vệ bản thân, chính nghĩa. Có người xem võ công như phương tiện đạt bá đạo, ái tình…

Làm báo cũng thế! Có người khao khát sự thật. Nhưng cũng có những bút máu.

Câu chuyện phong bì tại bệnh viện Chợ Rẫy khiến tôi liên tưởng đến một vụ khá lâu rồi: Nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9. Ông là người tự trọng và chân thành. Vì chân thành, ông mở gan ruột với nhà báo về ca sĩ A, B… Góc nhìn của ông là góc nhìn của một tiền bối. Nhưng rồi sao? Tất cả bị phơi lên mặt báo như những phán xét đầy thị phi.

Tuấn Khanh – Đừng chỉ hô khẩu hiệu

 

Câu chuyện cô Quỳnh Tâm bị xâm hại hay em Phương Thùy tử nạn ở Hà Nội, không nên là câu chuyện được kể lại, râm ran và hưởng thụ như lời qua đường trên đất nước này.

Chê trách, khen ngợi các vị phụ huynh trong các sự kiện vừa xảy ra; tiếc thương hay bất bình cho nạn nhân chỉ là phần nổi của sự kiện.

Việt Nam đã và sẽ có nhiều chuyện như vậy. Từ Hồ Duy Hải, Nguyễn Văn Chưởng, Lê Văn Mạnh... cho đến những điều gần nhất, cũng cần được để trong suy tư nhân phẩm cao nhất của mỗi con người Việt Nam. Rằng khi điều như vậy xảy đến với gia đình mình, con cháu mình... thì bản thân mỗi người sẽ chọn thái độ sống và hành động như thế nào.

Hoàng Nguyên Vũ - Khó tin!

Tôi không tin ông tài xế này không thấy xe cấp cứu phía sau rồi không nhường đường để bệnh nhân không qua khỏi!

Tối 15/07, một xe cấp cứu chở bệnh nhân đột quỵ đến bệnh viện Mèo Vạc (Tuyên Quang). Đến đoạn đường từ Yên Minh đi Quản Bạ, nhiều đèo dốc, đường hẹp, xấu, trời mưa, tài xế hú còi và xin rất nhiều lần nhưng tài xế xe 7 chỗ đi ngay phía trước (biển số 23A.093XXX) kiên quyết không nhường đường.

Cả đội ngũ cấp cứu trên xe đã làm mọi cách để sơ cứu bệnh nhân, cầu mong cái xe phía trước nhường đường để cấp cứu kịp thời, nhưng mọi thứ đã không diễn ra như mong đợi. Xe trước vẫn vô cảm không giảm tốc độ, thủng thẳng đi chặn trước mặt.

Nguyễn Viện - Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

Vài bữa nay, nhà thơ này được nhắc đến nhiều cùng bài thơ mới nhất của ông đăng trên tạp chí Viết và Đọc của Hội Nhà văn, "Không việc gì phải lắm lời".

Thật ra, theo tôi đây không phải là một bài thơ hay. Nhưng trong bối cảnh của một bầu khí chính trị rất chuyên chính hiện nay được thể hiện qua bộ phim Mưa đỏ và việc kết án tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh, thì bài thơ "Không việc gì phải lắm lời" của Nguyễn Khoa Điềm là rất đáng trân trọng.

Ông Điềm đã tỏ ra là một nhà chính trị tỉnh thức và thực tế. Đó cũng là một thái độ lành mạnh của kẻ sĩ. Dũng cảm và chân thành.

Hoàng Linh - Tifosi ơi, đừng sợ!

Tôi đọc trong phần comment của status Thờ ơ của Johnny Trí Nguyễn comment khá dài của Tifosi:

"Chuyên môn của anh là làm phim và võ thuật, nên tập trung vào chuyên môn của mình. Chứ diễn viên võ sư mà đú sang thiên tai, quy hoạch, khí hậu là sai lầm đấy anh ạ.

1. Hàn Quốc và Nhật Bản lũ lụt mỗi năm. Tương tự, Mỹ, Trung, Tây Ban Nha phát triển như vậy, quy hoạch tốt đúng không anh? Chống lũ tốt lắm đúng không? Vậy mà năm nào cũng chết người, cũng chết khủng khiếp. Mà lượng mưa của họ còn chưa bằng 1/2 và 1/3 của Việt Nam. Nhật Hàn quy hoạch tốt thế sao nằm nào cũng lũ, dững dữ? Năm 2023, Hàn Quốc mất tới hơn 60 người trong khi lượng mưa của họ chỉ bằng 1/4 so với Việt Nam, hạ tầng cơ sở hiện đại hơn đó.

Johnny Trí Nguyễn - Thờ ơ

 

Từ khi tôi trở về nước tới nay đã hơn 20 năm.

Không năm nào tôi không nghe bà con kêu gọi cứu trợ miền Trung.

Năm nào cũng lũ.

Năm nào cũng ngập.

Năm nào cũng cảnh nhà cửa cuốn trôi, người dân mất mát, và cả nước lại gom tiền gom mì gói để gửi ra.

Nhưng năm nay… thật sự quá kinh khủng.

Ngọc Vinh - Thiếu nhân tính

 

1) Dân mạng đang chửi rủa một cậu cựu nhà báo phía Bắc vì những phát ngôn làm tổn thương con người của cậu, về cái chết và những nỗi thống khổ của người dân vùng lũ miền Trung.

Cậu ấy ngồi uống trà bình thản và...vô nhân tính khi bình luận về lũ lụt như những con bò trong ảnh, nhìn đồng bào vật lộn với cái chết, thản nhiên, không cảm xúc với đôi mắt toàn tròng trắng.

Đây không phải lần đầu cậu ấy có những phát ngôn đi ngược lại tính người. Theo tôi, cậu ấy không phải nhà báo mà chỉ là một loại động vật có não nhưng không biết sử dụng bàn phím, giống như một đứa bé xa lạ với trí tuệ nhân tạo (AI) vậy.

Lê Diễn Đức – Không ai có quyền ép Ukraina từ bỏ tương lai !

 

Khi các nước châu Âu, Canada, Nhật Bản đồng loạt bất bình trước cái gọi là “kế hoạch hòa bình” của Donald Trump, nhiều người có thể nghĩ đó chỉ là phản ứng ngoại giao thông thường.

Nhưng khi một Trung tướng Lục quân Hoa Kỳ, người từng trực tiếp huấn luyện quân đội Ukraine, phải lên tiếng dữ dội và cảnh báo chính quyền Mỹ rằng họ đang đi sai đường, thì đó không còn là chính trị nữa. Đó là lương tri.

Khi cả tướng Mỹ cũng phải lên tiếng, điều đó cho thấy mức độ nguy hiểm của cái gọi là “kế hoạch hòa bình” mà Washington đang cố dựng lên. Trung tướng Mark Hertling, cựu Tư lệnh Lục quân Mỹ tại châu Âu, một người hiểu Ukraine hơn hầu hết chính trị gia Mỹ, đã viết một bài cảnh báo mà bất kỳ ai quan tâm đến an ninh quốc tế đều phải đọc.

Tạ Duy Anh – Bán nước từ xa

 

Không ít người chọn im lặng trước cuộc xâm lược nhơ bẩn và gây nguy hiểm mà Putin tiến hành ở Ukraina. Có thể họ quá mệt mỏi với chuyện sinh nhai, không còn tâm trí để quan tâm việc bên ngoài. Cũng có thể họ tù mù về vấn đề lịch sử, về chủ quyền, về luật pháp quốc tế hoặc không muốn bận tâm, gây rắc rối.

Nhưng khi lực lượng quân đội của quốc gia bị xâm lược đang quyết tử bảo vệ tổ quốc, lại bị gọi là tàn quân (Cuối năm 1946, trong các điện báo gửi về chính quốc, bọn tướng Pháp ngu muội đều cao ngạo gọi những cảm tử quân bảo vệ Hà Nội là tàn quân, là lũ chuột...đang bị truy quét ! Kết quả thế nào thì cả thế giới đã biết.

Năm 1979, tướng Trung Quốc cũng gọi lực lượng quân đội Việt Nam là tàn quân. Chỉ cần bức ảnh nữ du kích Cao Bằng áp giải cả một lũ đầu trọc, đủ để lịch sử của Trung Quốc hoen ố vĩnh viễn), thì họ ngửi ngay ra mùi đang có một bọn khốn kiếp nào đó tìm cách ngã giá lãnh thổ !

Hoàng Tuấn - Tôi chọn dừng lại

 

Những năm tháng rực rỡ của nghề

Tôi vào nghề báo năm hai mươi ba tuổi. Khi đó, tòa soạn là nơi thiêng liêng, những người làm báo là người của sự thật.

Cái thời mà chỉ cần nghe tên một phóng viên điều tra là doanh nghiệp, quan chức, cả những thế lực ngầm đều dè chừng. Mỗi bài viết được in ra là kết quả của hàng tháng trời ăn ngủ trong bụi đời, trong những vùng tối mà ít ai dám bước đến.

Tôi đã từng đi, từng chứng kiến, từng ghi lại những vụ việc khiến cả xã hội rúng động. Có lần, tôi nằm vùng trong một xưởng sản xuất bún ngâm chất tẩy trắng ở Bình Dương, giả vờ xin làm công nhân để điều tra. Có đêm, tôi và đồng nghiệp phải lội qua ruộng muối để tiếp cận một đường dây buôn lậu xăng dầu. Hay làm ngư dân câu cá để đếm xem xà cạp khai thác cát... Những đêm ấy, chỉ có tiếng côn trùng và ánh đèn pin mờ ảo, nhưng trong tim rực cháy một thứ lửa mang tên “nghề báo điều tra”.

Hoàng Quốc Dũng - Cũng là Liệt sĩ cả

 

Nhà tôi ở ngay ngã tư Hàng Bài – Hai Bà Trưng, gần trường Albert Sarraut. Lúc đó trường còn dạy tiếng Pháp, và có cả giáo viên người Pháp vẫn đứng lớp. Hồi nhỏ, các anh tôi đều học ở đó.

Anh ruột tôi - Hoàng Quốc Anh - cũng từng là học sinh của trường. Nhưng vừa lớn thì bị bắt lính, rồi hy sinh trên chiến trường - Liệt sĩ.

Nhưng người liệt sĩ đầu tiên mà tôi biết đến lại không phải anh tôi. Đó là Nguyễn Đỗ Hùng, bạn học của anh, cũng ở trường ấy. Hùng vẫn còn là học sinh, lớp 7C thì phải, còn non choẹt, vậy mà đã được phong liệt sĩ.

Lê Nguyễn - Nghĩ về sự liêm sỉ của người cầm bút

 

Trong cuộc đời của mỗi chúng ta, sự xung đột giữa tài năng và nhân cách, sự song hành giữa công và tội là cả một bi kịch. Trong lịch sử thời Pháp thuộc, đó là những Hoàng Cao Khải, Cao Xuân Dục ở miền Bắc, là Đỗ Hữu Phương, Trần Bá Lộc ở miền Nam.

Hai vị trước vừa tích cực ra tay đàn áp, sát hại nghĩa quân kháng chiến chống Pháp, vừa để lại cho đời nhiều công trình văn hóa lịch sử quan trọng còn lưu giá trị đến ngày nay. Hai ông sau cũng lập nhiều “đại công “ với Pháp, trong đàn áp các cuộc khởi nghĩa của Thủ Khoa Huân, Mai Xuân Thưởng, được thăng đến hàm Tổng đốc, đến cuối đời cũng làm được đôi điều ích nước lợi dân.

Ông họ Trần ra sức huy động người đào con kênh Tổng đốc Lộc, giúp mở mang sự vận chuyển của cả một vùng rộng lớn, ông họ Đỗ ra sức mở cuộc lạc quyên để xây dựng cho thành phố Sài Gòn ngôi trường Con gái bản xứ (École des filles indigènes), sau là trường Áo tím, trường Gia Long, nay là trường Nguyễn Thị Minh Khai.

Lê Nguyễn – Nghĩ về chiến tích của người Israel

Ít có cuộc chiến nào mà người phát động lại nhận được sự đồng tình ủng hộ của rất nhiều người trên thế giới, như cuộc tấn công các trung tâm hạt nhân ở Iran do quân đội Israel tiến hành ngày 13.06 vừa qua.

Nghịch lý hơn nữa là có không ít người dân Iran lại bình tâm ngồi theo dõi những diễn biến chiến sự như xem một bộ phim trên màn ảnh. Thậm chí còn tổ chức ca hát, nhảy múa trước sự kiện đất nước của họ đang hứng mưa bom bão đạn !

Nghịch lý trên nói lên thực trạng đau lòng của xã hội Iran sau nhiều năm sống dưới một chế độ thần quyền hiếu chiến. Với mình, đây là bài học lớn cho bất cứ một chính quyền, một nhà nước nào trên thế giới đang manh nha những toan tính đi ngược lại quyền lợi chính đáng của dân nước họ, và đe dọa cuộc sống yên bình của cộng đồng thế giới.

Nguyễn Anh Tuấn – Ngày Nhà báo Việt Nam, để tang cho lương tâm của những nhà báo và tòa báo đã im lặng trước sự kiện này

Chiều 30/05/2025, chiếc xe sang trọng BMW của đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương lấn làn trên đường thủ đô Hà Nội đâm vào xe máy, khiến hai cha con trọng thương. Cô con gái 18 tuổi đứt lìa chân và một tuần sau tử vong đau đớn !

Điều đáng ghê tởm và gây phẫn nộ là : Cương và vợ (cũng là cán bộ Đảng cao cấp) đã nhẫn tâm bỏ mặc nạn nhân đang nguy kịch, chạy trốn tội lỗi họ gây ra !

Họ đã không kịp thời cứu giúp nạn nhân của minh, không hề hối lỗi, ân hận gì, mà sau đó sau đó còn đưa con trai và các thế lực thân hữu ra dọa dẫm công luận rằng : nói đến chuyện này là Phản động !

Nguyễn Thông - Nhà báo

 

Coi cái cảnh đứa phát thanh viên Iran ngạo nghễ tuyên bố đức giáo chủ và "sự nghiệp chính nghĩa của nhân dân Iran" sẽ chiến thắng, chưa dứt nhời vội cong người bỏ chạy. Tôi lại liên tưởng tới đám "Đối diện" và một số biên tập viên (thực ra chỉ phát thanh viên, nhà đài cứ nâng vút lên thế cho oai), MC robot ở xứ này.

Thôi thì cũng là nghề, nhưng chọn cái nghề nào kiếm cơm cho lành lặn tư cách, đừng để kiếp người xấu xí thế. Tuyên giáo chả tốt đẹp gì mà cố bám vào nó.

Sức nhớ lời của ông Huấn Cao khuyên thầy quản ngục trong truyện "Chữ người tử tù" của cụ Nguyễn Tuân (cụ nhà văn này bằng tuổi thày tôi).

Lâm Bình Duy Nhiên - Lương tâm ở đâu trong sự vĩ đại tuyên truyền ?

 

Những ngày này, các “bậc trí thức” trong nước hay phát biểu, mang hơi hướng “cấp tiến”, về ngày 30/4/1975. Nhưng tựu trung, họ vẫn không thoát khỏi sự tẩy não từ nửa thế kỷ qua: Chiến thắng của Bắc Việt là không thể chối bỏ và thất bại của Việt Nam Cộng Hòa là tất yếu…

Họ đưa ra sự hy sinh của chiến sĩ Bắc Việt để có được ngày “lễ vĩ đại” ấy. Họ cũng không quên, như ra vẻ bao dung, nhắc về những người lính Việt Nam Cộng Hòa đã nằm xuống !

Nhưng tuyệt nhiên, họ không đá động đến những tội ác tàn bạo sau cái ngày “lễ” mà họ tự hào. Những hệ lụy đau thương như hàng trăm ngàn quân nhân, công chức của “chế độ cũ” phải bị tù đày trong những “trại cải tạo”, thực chất là những nhà tù trá hình của cộng sản Việt Nam.

Thọ Nguyễn - Vouloir C‘est Pouvoir

 

Đó là dòng chữ xăm trên cánh tay một anh bạn trẻ ở Hà Nội mà tôi bỗng đọc được khi hai chúng tôi ngồi cà phê bên hồ Trúc Bạch. Nguyên văn tiếng Pháp của câu này có thể hiểu: “Ý chí là sức mạnh, là năng lực“. Thành công chỉ đến khi ta quyết làm điều gì đó đến cùng. Google dịch là "Quyết chí sẽ làm nên".

Thực ra anh bạn này là kẻ “bất đồng chính kiến“ với tôi. Anh là một doanh nhân thành đạt Hà Thành, một người thiên hữu, luôn coi trọng tự do cạnh tranh và tin rằng người có năng lực xứng đáng và cần phải được xã hội đặt vào vai trò lãnh đạo. Còn tôi tuy cũng là một doanh nhân, nhưng cái máu thì mắc dịch “thổ tả“, luôn đòi hỏi công bằng xã hội cho những người kém may mắn.

Là chuyên gia phát triển nhà đất, anh có rất nhiều kinh nghiệm về chuyện này. Anh bảo họ không phải thiếu may mắn, mà là lười hoặc kém năng lực.

Lâm Bình Duy Nhiên - Không thể trốn chạy lương tâm

"On peut tout fuir sauf sa conscience - Chúng ta có thể chạy trốn mọi thứ, ngoại trừ lương tâm của mình.”

Đây là một câu trích dẫn của Stefan Zweig (nhà văn, nhà tư tưởng người Áo) mà tôi vẫn thường nghĩ đến, khi quan sát diễn biến của các sự kiện địa chính trị trên thế giới ngày nay.

Câu trích dẫn của Stefan Zweig thúc đẩy chúng ta suy ngẫm về nguồn gốc và quá trình hình thành lương tâm của mình. Lương tâm là yếu tố không thể tách rời để hướng dẫn suy nghĩ và hành động của mỗi chúng ta.