Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Gã không bàn về chuyện sắp xếp báo chí ở Sài Gòn đúng trật thế nào.
Nhưng gã nghĩ nghề nào cũng cần người có tâm, có tài. Tinh gọn gì cũng được những người có tâm có tài phải được trọng dụng. Một khi người có tâm có tài không được trọng dụng thì chắc chắn việc sắp xếp, tinh gọn đã thất bại.
Riêng chuyện các báo của Sài Gòn nhập vào báo Sài Gòn Giải Phóng, nên chăng báo SGGP đổi tên thành “Báo Sài Gòn”hoặc “Thời báo Sài Gòn”thì vừa gọn.
Hồi trước năm 1975 ở Sài Gòn, chính quyền o ép báo chí, đã diễn ra cuộc phản đối mang tên "Ký giả đi ăn mày". Gọi vậy thôi, chứ vẫn được "múa bút vung gươm hả một phen".
Năm mươi năm sau, cũng trên đất ấy, lại diễn ra cuộc liên quan tới báo chí, nhưng có tên là sáp nhập. Nhiều tờ báo bị đóng cửa, chấm dứt hoạt động; rất nhiều nhà báo mất việc làm.
Âu cũng là do thời cuộc, bãi bể nương dâu. Than trách cũng chẳng được gì, bởi "Bắt phong trần phải phong trần/Cho thanh cao mới được phần thanh cao".
1. Từ hơn một tháng trước đây, trên Facebook tràn ngập đủ áng văn thơ, tùy bút, tản văn, than thở, kêu gào...cho một vấn đề không mới. Đó là việc dân Hà Nội bị giải tỏa cho các dự án.
Những trạng thái, tâm sự đều không khác với những nơi khác bị giải tỏa trên toàn quốc, nhưng qua lăng kính của người Hà Nội sẽ phải khác. Vì họ thuộc "tinh hoa", giàu cảm xúc, nơi từng góc bếp, phòng khách, thậm chí cả nhà vệ sinh đều gợi nhớ những kỷ niệm không thể xóa nhòa.
2. Rồi rộ lên mới hôm qua, tình hình nghe đâu 2.400 nhân sự "nhà báo" ở TPHCM sẽ bị thất nghiệp khi hệ thống báo chí sắp xếp lại.
Bài 2 : ĐI TÌM MÔ HÌNH PHÙ HỢP CHO SỨ MỆNH PHỤNG SỰ BẠN ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN MỚI
Nếu bài 1 là lịch sử, thì bài này là câu hỏi.
Câu hỏi không dễ trả lời : Trong bối cảnh quy hoạch báo chí, chuyển đổi số và sức ép kinh tế truyền thông hiện nay, những thuộc tính tốt nhất của dòng “báo Nam” có thể tồn tại dưới hình dạng nào ?
1. Nguy cơ thực sự không phải là công nghệ
Khi nói về khủng hoảng báo chí Việt Nam hiện nay, người ta hay đổ lỗi cho mạng xã hội, cho YouTube, cho TikTok. Không sai, nhưng chưa đủ. Thực ra, có một nguy cơ sâu hơn và ít được nói đến hơn : Sự xói mòn của tính tự chủ tài chính.
Tin mới nhận : Sáng nay 28/05/2026, lúc 9 giờ, Hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ TPHCM dưới sự chủ trì của bà Văn Thị Bạch Tuyết - Phó bí thư Thành ủy TPHCM, đã thông qua việc thành lập Cơ quan báo đài TPHCM.
Dưới cơ quan này chỉ còn thương hiệu và bộ máy của Sài Gòn Giải Phóng, HTV, TTO. Các cơ quan khác sẽ không còn nữa và cũng chưa rõ có tồn tại và tồn tại như thế nào, hay chỉ “gắn” cái măng-set lên cơ quan báo chí cái, như tạp chí Tia Sáng gắn trên VnExpress ? Còn Báo Công an TPHCM thì do Bộ Công an quy hoạch, chưa biết sẽ ra sao…
Vẫn phải chờ đợi và số phận hơn 2.400 nhà báo ở TPHCM vẫn đang hết sức bấp bênh.
Thống nhất tên gọi hành chính trên cả nước, đơn vị nhỏ nhất sẽ là thôn. Vậy là cõi mạng đầy tranh cãi. Thì có sao đâu. Cả ngàn năm nay, sau bao vật đổi sao dời, làng cứ là làng, là nơi "diệp lạc quy căn", có mất đi đâu. Gọi bằng gì thì vẫn "Ta sinh ra ở xứ Kẻ Ngù, đất Hoan Châu. Làng ta đó..."
Bài cũ, đăng lại. Làng là nơi ta nhắc suốt cuộc đời.
******
Thuở nhỏ, tôi sống ở quê ngoại, làng Trung Lệ, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Chân vòng kiềng, tôi bước vào đời khụng khiệng và xiêu đổ. Đám học trò trường làng về ngang đầu ngõ thường gọi toáng lên: “Bồ ơi, ra cho cái này này!”. Cái dáng chạy lũn tũn, liêu xiêu của tôi khiến chúng cười lăn cười bò khoái chí.
Đang rộ lên chuyện chuyển gọi tên làng thành thôn. Rồi là lo chuyện sẽ mất làng, mất tên làng. Rồi buồn bã, bảo mất làng là mất quê, mất gốc neo đậu văn hóa, nguồn cội dòng họ, tổ tiên...
Ấy đừng vội vã và hồ đồ thế. Làng sẽ chẳng bao giờ mất được. Làng vẫn vững vàng tồn tại ở trong nước của ta thôi.
Xưa nay, hỏi anh chị quê ở đâu, ở nước ngoài thì bảo Việt Nam, ở trong nước thì bảo ở vùng ấy, tỉnh ấy, rồi đến cụ thể hơn, là huyện ấy, quận ấy (giờ thì xã ấy, phường ấy). Rồi cụ thể nữa là nói đến thôn, cuối cùng là làng ấy (thành phố thì phố ấy, ngõ ấy, tổ dân phố ấy)... Vẫn thế thôi.
Cải cách gì thì cải cách, đột phá gì thì đột phá, tiến vào kỷ nguyên mới hay tiến đi đâu chăng nữa, định làm việc lớn mấy chăng nữa, kết quả thế nào chưa biết được bởi còn chờ thời gian chứng minh.
Nhưng cứ làm ngay được mấy điều nhỏ mà không nhỏ này thì tôi tin :
- Dẹp bệnh hình thức, trước mắt là bớt/giảm tối đa tình trạng băng rôn, cờ quạt, khẩu hiệu, hoa hoét.
Việc đưa VTV, VOV, Thông tấn xã Việt Nam về trực thuộc Ban chấp hành Trung ương Đảng (bản chất là do Bộ Chính trị chỉ đạo trực tiếp) mình thấy cũng bình thường, chả có gì sai.
Bởi vì xét tới thực tế lâu nay các cơ quan báo chí đều chịu sự quản lý nội dung của Ban Tuyên giáo Trung ương, tức là đảng chỉ đạo. Còn về mặt tổ chức thì lại do bên chính phủ quản lý, bổ nhiệm cán bộ. Tức là một cổ hai tròng. Từ đó dẫn tới sự chồng chéo về quản lý, điều hành.
Kiểu này không chỉ ở ba cơ quan truyền thông nói trên mà cả ở hầu hết các cơ quan khác nữa. Ví dụ ở tỉnh, muốn làm gì thì phải theo lệnh của chủ tịch, nhưng phải xin ý kiến chỉ đạo của bí thư. Sẽ giảm tốc độ ra quyết định.
Các tỉnh, thành sáp nhập từ 12/06/2025, dân chúng nhiều tỉnh phải khóc vì nơi chôn nhau cắt rún không còn địa danh cũ.
Song, các bà bán vé số vẫn hoan hỉ rao: Vé số Long An, vé số Tiền Giang, vé số Bến Tre, Trà Vinh, Bạc Liêu, Kiên Giang, Bình Phước đây.
Bộ Tài chính vừa cho phép tăng doanh số phát hành vé số từ 140 tỉ đồng lên 160 tỉ đồng/kỳ, vì "trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, ngành xổ số, đặc biệt là khu vực miền Nam, vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng ở mức hai con số. Tỉ lệ tiêu thụ vé số truyền thống thường xuyên chạm ngưỡng 98 % đến 100 %.
Thiên hạ đang ì xèo việc Hà Nội sáp nhập 6 cơ quan báo chí truyền thông làm một. Nhất thể chính thức có hiệu lực từ hôm nay 1.2.2026.
Cũng là một dạng cây tre trăm đốt, không chỉ riêng lĩnh vực báo chí.
Sài Gòn, quên, TPHCM, đã từng làm điều này từ hồi chưa xảy ra vụ sáp nhập tỉnh, rốt cuộc có bớt được tờ/đài nào đâu. Giống như cuộc cách mạng ở làng Mùi trong truyện của Lỗ Tấn.
Qua các đợt bão lũ vừa rồi, thấy việc xóa cấp huyện và nhất là xóa tên các thành phố thuộc tỉnh là một việc rất thất sách.
Tui luôn bảo lưu quan điểm xóa cấp xã phường và giữ lại cấp huyện, thành nhưng thu nhỏ lại. Các thành phố thuộc tỉnh không chỉ là địa danh quan trọng có truyền thống lịch sử, mà còn là cột mốc xác định vị trí địa lý cho cả khu vực.
Ví dụ nói đến xã A nào đó thì ít ai biết ở đâu, nhưng nói xã A cách Nha Trang 20 km về phía tây là mọi người hình dung ra nhanh địa điểm của nó. Bây giờ Nha Trang cũng không còn, thì không biết xác định vị trí A như thế nào để mọi người dễ hình dung ra được.
Không khó để thấy sự lúng túng của chính quyền từ trung ương đến địa phương trong ứng phó với mùa mưa lũ năm nay.
Trong các hội nhóm ở Khánh Hòa, Phú Yên, Bình Định, hàng loạt lời kêu cứu vang lên trong tuyệt vọng nhưng gần như không được phản hồi. Hình ảnh người già và trẻ nhỏ đứng co ro trên mái nhà, nhiều người ra đi ngay trong căn nhà tồi tàn của mình giữa cái đói, cái lạnh và nỗi hoang mang cùng cực, sẽ còn ám ảnh rất lâu.
Nhưng điều đáng nói hơn là nó phơi bày một sự thất bại toàn diện trong công tác cứu hộ, khi những gì chính quyền làm chỉ là phản ứng bị động.
Việc chuyển đổi về mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước đi tích cực. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tồn tại ở nhiều nước trên thế giới từ lâu. Nhưng với Việt Nam là mô hình mới.
Hơn nữa, cấu trúc Nhà nước Việt Nam khác căn bản so với các nước, nên mô hình địa phương hai cấp ở Việt Nam đối mặt với những thách thức mà ở các nước công nghiệp như Nhật Bản, Thụy Điển không phải đối diện.
Có nhiều loại thách thức xuất hiện khi áp dụng mô hình địa phương hai cấp ở Việt Nam. Ở đây, chỉ đề cập ngắn gọn đến hai thách thức lớn :
Đâu chừng mới nửa tháng sau khi phát lệnh tạm dừng, “ai đâu ở yên đó”, hôm nay, báo Sài Gòn Giải Phóng đã kiện toàn Ban biên tập theo hướng… yên hơn so với cũ - từ phụ trách, ông Nguyễn Khắc Văn đã nhận nhiệm vụ Quyền Tổng biên tập (khi nào cắt Q thì chưa biết).
Yên hơn so với… “bảng phong thần” trôi nổi bữa giờ, mà đáng mặt nhứt là sự hiện diện của hai đại diện báo Bà Rịa và Bình Dương trong Ban biên tập mới.
Sáp nhập, hợp nhất zầy mới coi được, đáng mặt dân Sài Gòn, lại là dân làng báo đất Gia Định xưa…
Hôm qua 18.09, báo chí đưa tin bộ trưởng cho biết sắp có cuộc sáp nhập lớn triệt để các trường đại học chứ không để kéo dài tràn lan tình trạng thừa không ra thừa - thiếu không ra thiếu, kém hiệu quả như hiện nay.
Nếu làm được, đó là một cuộc cách mạng, có lẽ chỉ đứng sau cuộc sáp nhập đơn vị hành chính (tỉnh thành, xã phường) vừa rồi, vừa triệt tiêu được bộ máy cồng kềnh tốn ngân sách, vừa tạo thực chất cho cuộc sống, cho nền giáo dục vốn đã quá lao dốc không phanh.
Tất nhiên việc lớn như vậy phải là chủ trương của nhà nước, chính phủ, chứ mười bộ cũng không làm nổi, nói gì một bộ.
Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu áp dụng Nghị quyết 98 và dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí. Để những tờ báo Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Người Lao Động, Pháp Luật TPHCM, Phụ Nữ TPHCM, tạp chí Kinh Tế Sài Gòn… được tồn tại độc lập thêm một thời gian nữa.
Nghị quyết 98 được Quốc hội thông qua ngày 24/06/2023 cho phép thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM. Trong trường hợp này, Tân Bí thư TPHCM đã áp dụng quá tốt Nghị quyết 98.
Ông Trần Lưu Quang là con trai của nhà văn Vân An (1925-2005) - người từng có nhiều năm làm Giám đốc Đài Phát thanh truyền hình tỉnh Tây Ninh và Tổng biên tập báo Tây Ninh.
Sáng nay, 31/08/2025, báo giấy Tuổi Trẻ không xuất bản. Báo giấy Tuổi Trẻ sẽ ra số tiếp theo vào ngày 3/9. Báo Tuổi Trẻ kỷ niệm tuổi 50 bằng một cú “tri thiên mệnh” chuẩn bị hòa nhịp trong tổ hợp Báo và Phát thanh truyền hình TPHCM.
Siêu đô thị TPHCM sau nửa thế kỷ thống nhất non sông, có hai thương hiệu quốc gia tầm cỡ quốc tế, mà hầu như người Việt Nam nào cũng biết: Bia Sài Gòn và báo Tuổi Trẻ.
Bia Sài Gòn làm người ta say, báo Tuổi Trẻ làm người ta nghiện. Ít nhất, từng như vậy.
Không sắp xếp báo chí TPHCM là không được. Nhưng sáp nhập như thế nào là bài toán cực khó, vì báo chí TPHCM đã tự chủ tài chính từ lâu. Mỗi báo đều có tài sản riêng khá lớn.
Mỗi báo có bản sắc riêng nhưng hiện bản sắc đó đã mờ dần, gần đi đến đồng nhất. Kể ra sáp nhập thành một cũng phải rồi !
Nguồn tin tin cậy cho biết mô hình mới này quy định : Tất cả các báo đài về chung một nhà có tên gọi là cơ quan “Báo và Phát thanh Truyền hình TPCHM” - do tổng biên tập báo Sài Gòn Giải Phóng kiêm nhiệm, cũng có thể có thêm một phó Ban Tuyên giáo và Dân vận TPHCM kiêm nhiệm. Cơ quan này đặt tại địa chỉ của Báo Sài Gòn Giải Phóng hiện nay.
Sau khi vào đất liền Quảng Ninh, bão số 3 gọi về Thiên Đình xin chỉ thị xem đi hướng nào cho hợp phong thủy. Ngọc Hoàng chỉ thị :
- Đi vào Thái Bình ngay.
Bão lòng vòng một lúc rồi báo gấp về :
- Bẩm Anh Hoàng chúng em không thấy tỉnh Thái Bình đâu cả.
