Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Cuộc cách mạng của người dân Iran không thất bại vì họ hèn nhát.
Nó thất bại vì thế giới chỉ nói mà không làm.
Hàng triệu người Iran đã xuống đường, đối diện súng đạn, nhà tù, giá treo cổ của thần quyền Ayatollah. Phụ nữ tháo khăn trùm đầu, thanh niên hô khẩu hiệu tự do, những con người bình thường chọn đối mặt với cái chết thay vì sống quỳ gối. Nhưng đổi lại, họ chỉ nhận được những gì ?
Đề tài này đã lặp đi lặp lại nhiều lần. Nhưng vẫn có nhiều người chưa hiểu, nên lại lặp lại chi tiết hơn.
Lão sống ở Mỹ nhiều năm, chứng kiến được sự ưu việt và hệ thống chính trị công bằng, công khai đặt dưới hiến pháp. Mọi người đều được hưởng sự ưu việt của chế độ và không ai được phép dẫm chân lên hiến pháp, kể cả tổng thống. Tổng thống cũng bị giám sát và kiềm chế quyền lực từ những điều luật trong hiến pháp. Làm sai là cách chức hoặc tù tội.
Nhiều tay cứ nhắm mắt chê bai Mỹ, nhưng không biết rằng, thế giới có cuộc sống ngày nay là do Mỹ đem lại.
Người thanh niên Iran này sẽ bị lên giá treo cổ vào ngày 14.01, tức chỉ chưa đầy 2 ngày nữa mà không cần xét xử, không luật sư, không được phép biện hộ.
Các cuộc biểu tình tại Iran đang lan rộng nhưng nhà nước này bắt đầu bắn vào người biểu tình, những người bị bắt có thể lên giá treo cổ như chàng thanh niên 24 tuổi này.
Các tổ chức nhân đạo ước tính đã có khoảng 500 người chết.
Đúng là các vị luật sư, tiến sĩ, giáo sư, trí giả, đạo đức nhân đang khóc như mưa khi nền công pháp quốc tế được cho rằng bị Trump “hà hiếp”, khi đưa Delta force và DEA vào Venezuela bắt cóc tổng thống Maduro về Mỹ xét xử. Làm như cái nền công pháp ấy còn trong trắng và bị Mỹ làm chuyện ấy lần đầu.
Nền công pháp quốc tế ấy là cái gì mà làm cho các ngài đạo cao trí giỏi ấy thương khóc dữ thế ? Mà có phải thật sự các vị than khóc cho nó không, trong khi hàng triệu triệu người dân trong các nước độc tài bị xâm phạm nhân quyền không làm cho các vị ấy động lòng.
Công pháp quốc tế là tuyên ngôn nhân quyền, là hiến chương Liên Hiệp Quốc và các công ước của Liên Hiệp Quốc soạn ra nhằm vào ba mục đích : Bảo vệ trật tự thế giới, bảo vệ chủ quyền các quốc gia và tối thượng là bảo vệ quyền con người cho mọi người dân trên toàn thế giới.
Nhiều người phản đối lập trường của tôi bằng một lập luận tưởng như hiển nhiên : Cần phải diệt độc tài ; trong khi đó, luật pháp quốc tế thì bất lực, lỗi thời, không làm được gì. Vì thế, hành động đơn phương của Mỹ, dù vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, vẫn được xem là “có đạo đức” và cần thiết.
Ở đây, tôi chưa muốn bàn đến những lý do thực sự khiến Mỹ muốn “đánh” Venezuela. Nếu ai tin rằng Mỹ tìm cách lật đổ Maduro đơn thuần để cứu nhân dân Venezuela, thì đó là một sự ngây thơ chính trị đáng buồn. Dĩ nhiên, khi một chế độ độc tài sụp đổ, người dân có thể được hưởng lợi. Nhưng chỉ riêng vấn đề này thôi cũng đủ để viết thêm vài trang nữa, và chắc chắn sẽ lại làm nhiều người nổi giận.
Điều đáng nói hơn là : Lập luận ủng hộ việc Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế ẩn chứa những nhầm lẫn căn bản.
Xin trả lời trước khi viết tiếp là chẳng bao giờ tới, cả nếu những người Việt quan tâm vẫn thích “ăn hàm thụ”.
Người viết không nghĩ ra thuật ngữ “ăn hàm thụ” này mà chỉ nghe một nhà văn kể lại cách đây ba hôm. Anh kể trong thời gian ở tù cộng sản ngoài Bắc, đói quá, mà con người ở đâu cũng vậy thiếu gì thường hay nghĩ và nói tới cái đó. Các anh tối ngủ hay nói chuyện nấu những món ăn ngon. Có anh diễn tả cách nấu những món ăn hấp dẫn không thua gì các chương trình thi nấu ăn nổi tiếng trên TV bây giờ. Các anh nói chẳng qua để vơi cơn đói.
Nói cho đã rồi ngủ với cái bao tử trống, trong chiếc mền rách, dưới mái lán mong manh và bên ngoài là cơn mưa không biết bao giờ dứt. Các anh có lý do để “ăn hàm thụ”. Đó là chuyện các anh nói chơi ở trong tù.
Công đạo là công pháp quốc tế hay là luật pháp quốc tế, hình thành trên nền tảng tuyên ngôn nhân quyền và các công ước quốc tế được hầu hết các quốc gia trên thế giới phê chuẩn hoặc ký kết.
Công đạo bảo vệ trật tự thế giới, bảo vệ chủ quyền các quốc gia, nhưng tối thượng là bảo vệ con người trên hành tinh với đầy đủ quyền làm người vốn có của họ.
Công đạo không bảo vệ nguyên thủ quốc gia độc tài cùng nhà nước của chúng, khi nhà nước đó vi phạm nhân quyền.
Dù nhiều người nghi ngờ khả năng hải quân Mỹ sẽ tấn công Venezuela, ván cờ đột kích Venezuela của ông Trump vẫn là bất ngờ cực lớn. Ván cờ ấy đặt thế giới trước sự đã rồi với những dự đoán, tranh cãi trái chiều.
Tranh cãi về tính pháp lý, về hệ quả của ván cờ cùng những nước đi tiếp theo của ông Trump và của các quốc gia khác. Việc ông Trump lên tiếng hàm ý đe dọa một số quốc gia khác, trong đó có cả Đan Mạch cũng làm dậy lên một số phản ứng.
Bài viết này không tham gia các tranh cãi đó, chỉ xin nhìn và suy nghĩ về một quốc gia : Cuba.
Một căn bệnh không thuốc nào chữa mà những kẻ độc tài đều mắc phải là mê quyền lực. Ngoại trừ một số chết già vì điều kiện cách mạng dân chủ tại quốc gia họ cai trị chưa đến điểm chín muồi, một phần không nhỏ đã chết một cách thê thảm bằng những cực hình mà họ chưa bao giờ tưởng tượng ra khi còn nắm quyền sinh sát.
Nicolas Maduro học thuộc những kết liễu thê thảm của Muammar Gaddafi, Saddam Hussein, Ali Abdullah Saleh, Nicolae Ceausescu và nhiều người khác.
Nicolas Maduro học thuộc bài học Grenada 1983 dưới thời tổng thống (TT) Ronald Reagan dẫn tới sự sụp đổ của chế độc tài Marxist Bernard Coard.
Nicolas Maduro bị Mỹ bắt giữ trong một chiến dịch quân sự lớn và sẽ sớm đối mặt với cáo buộc chủ yếu của Bộ Tư Pháp Mỹ về khủng bố ma túy.
Bất chấp góc độ phân tích và quan điểm về chiến dịch của Mỹ, thì những người yêu chuộng dân chủ trên toàn thế giới cũng mừng vui trước sự kiện này, vì thấy một cơ hội mới sẽ đến với nhân dân Venezuela sau nhiều thập niên sống trong một xã hội ngột ngạt và nghèo đói bởi hệ thống độc tài từ Hugo Chávez đến Nicolas Maduro, khiến gần 8 triệu người đã phải bỏ đất nước ra đi tìm cuộc sống ở khắp nơi.
Nhưng Venezuela hậu Maduro sẽ ra sao vẫn còn là ẩn số.
Cả đời tôi, tôi luôn đứng về phía những người bị tước đoạt tự do. Tôi phản đối các chế độ độc tài, lên án gian lận bầu cử, đàn áp đối lập và sự chà đạp lên nhân phẩm con người.
Nicolás Maduro ở Venezuela là một ví dụ điển hình: ông ta đã đánh cắp kết quả bầu cử, vô hiệu hóa các thiết chế dân chủ và dùng bạo lực để duy trì quyền lực. Điều đó là sự thật quá rõ ràng.
Nhưng chính vì vậy, tôi càng không thể chấp nhận những gì đã được công bố hôm qua: Hoa Kỳ tiến hành một cuộc can thiệp quân sự trực tiếp vào Venezuela, bắt giữ vợ chồng Maduro và đưa họ về Mỹ.
Cuộc đột kích được thực hiện bởi lực lượng đặc nhiệm Delta Force tinh nhuệ của quân đội Mỹ.
Đơn vị tinh nhuệ này, có tên chính thức là Biệt đội Tác chiến Đặc biệt số 1 – Delta Force, thuộc quân đội Mỹ. Được thành lập năm 1977, đây là một đơn vị chuyên cung cấp các khả năng chống khủng bố và giải cứu con tin đặc biệt. Đơn vị này cũng từng tham gia vào vụ bắt giữ Tổng thống Iraq Saddam Hussein năm 2003.
Maduro và vợ Cilia Flores đang ngủ tại một ngôi nhà kiên cố ở khu vực quân sự Fuerte Tiuna, với cửa thép dày, có phòng an toàn bọc thép đặc. Họ bị bắt bất ngờ và lôi khỏi giường ngủ, không kịp chạy vào phòng an toàn. Sau khi bị bắt giữ, cặp này được đưa bằng trực thăng ra tàu sân bay đổ bộ USS Iwo Jima, đang chờ ngoài khơi Caribbean, rồi chuyển hướng về New York để xét xử.
Một quốc gia rộng hơn 912.000 km2, trữ lượng dầu chiếm 17 % toàn cầu, dân số 30 triệu người, mà để một nhóm quân đội Mỹ vào tận giữa thủ đô bắt Tổng thống dễ như bắt một con gà.
Thì chỉ có thể do người dân ở đó quá chán ngán cái chế độ đã khiến họ kiệt quệ cả tiền bạc và nhân phẩm, vì thế họ bỏ mặc.
Một bài học cho nhiều quốc gia khác giữa thời buổi hỗn loạn này.
Người ta nghi ngờ tính pháp lý của việc Hoa Kỳ đột kích dinh Tổng thống quốc gia độc lập, có chủ quyền để bắt giữ vợ chồng Maduro.
Tuy nhiên, người ta dường như không hay biết Venezuela từ một quốc gia số 1 Nam Mỹ đã trở thành một quốc gia nghèo khổ, bất hạnh chỉ trong vài chục năm dưới chế độ Maduro.
Người ta cũng xem như không biết hàng chục nghìn người dân Venezuela bị chế độ Maduro bức hại, hàng triệu người phải rởi bỏ đất nước để lưu vong xứ người nhằm giữ mạng sống, chỉ vì họ đòi hỏi quyền lợi chính đáng tối thiểu cho một con người.
Mọi người đang xúc động nhốn nháo, hớn hở lẫn phẫn nộ khi ngài tổng thống (TT) Donald Trump ra lịnh oanh kích, và cho biệt kích Delta đột kích bắt sống TT Venezuela Nicolás Maduro. Biến cố chỉ mới bắt đầu và còn lâu mới có đoạn kết. Hy vọng sẽ có “happy ending”.
Trước tiên, sự cáo chung của nhà độc tài Nicolás Maduro làm những người yêu dân chủ rất sung sướng. Nhưng hành động tự ý dùng quân đội để bắt cóc một vị nguyên thủ quốc gia thì rất nhiều người không đồng ý.
Thủ tướng Anh Keir Starmertuyên bố UK không hề dính líu tới cuộc hành quân này. Hầu hết các nước Châu Mỹ La Tinh, ngoại trừ Argentina, đều phản đối. Tuy nhiên đây là vấn đề pháp lý chuyên môn chỉ dành cho các luật sư bàn cãi.
Việc Nicolás Maduro bị Mỹ bắt giữ, đó sẽ là một tiền lệ chính trị chưa từng có trong quan hệ quốc tế hiện đại.
Một nguyên thủ đương nhiệm bị lực lượng nước ngoài khống chế và đưa ra khỏi lãnh thổ quốc gia mình cai trị - điều đó chắc chắn sẽ gây chấn động toàn cầu, kéo theo làn sóng phản đối từ Liên Hiệp Quốc, các tổ chức nhân quyền, và không ít chính phủ trên thế giới.
Trường hợp của Venezuela, câu hỏi cốt lõi không còn là “việc bắt giữ ấy có hợp luật quốc tế hay không”, mà là: Nicolás Maduro có còn quyền đại diện cho lợi ích của nhân dân Venezuela hay không?
Vụ bắt giữ vợ chồng Tổng thống Veneduela mấy hôm nay dậy sóng dư luận quốc tế. Nhân vụ này, tôi nhớ lại đây không phải là lần đầu tiên, mà 37 năm trước Mỹ đã từng thực hiện một chiến dịch tương tự.
Đó là Chiến dịch “Chính nghĩa” (Just Cause) bắt giữ Manuel Noriega, người nắm giữ thực quyền cao nhất của Panama lúc bấy giờ.
Vào những giờ đầu tiên của ngày 20 tháng 12 năm 1989, thế giới chứng kiến một trong những cuộc can thiệp quân sự lớn nhất của Hoa Kỳ kể từ sau Chiến tranh Việt Nam. Tổng thống George H.W. Bush đã ra lệnh cho hơn 27.000 binh sĩ tấn công vào Panama với mục tiêu duy nhất: Lật đổ và bắt giữ Manuel Noriega, thủ lĩnh quân sự và là kẻ độc tài đang nắm giữ vận mệnh quốc gia này.
Các chế độ độc tài đều tồi tệ và xứng đáng bị đào thải!
Tuy nhiên, đối với một quốc gia có chủ quyền, thì không có một thế lực bên ngoài nào có thể chà đạp quyền căn bản để tùy tiện can thiệp, bắt bớ hay lật đổ một chính phủ.
Chắc chắn Trump sẽ tuyên bố rằng người Mỹ đã bắt giữ một Maduro, trùm ma túy, băng đảng mafia đã tuồn cocaine pha fentanyl vào Mỹ, làm băng hoại xã hội Mỹ!
Việc CIA và Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) của Mỹ chính thức xác nhận rằng không có bằng chứng nào cho thấy Ukraina dùng drone tấn công dinh thự của Putin, mà chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự hợp pháp ở Novgorod, không chỉ là một chi tiết kỹ thuật của chiến tranh.
Nó là một lát cắt rất rõ, cho thấy cách Moscow tiếp tục dựng lên những câu chuyện giả để đánh tráo sự thật.
Điều đáng chú ý là ngay cả Donald Trump – người từng nhiều lần tỏ ra “thấu hiểu” và nhẹ tay với Putin – cũng buộc phải thừa nhận trên Truth Social rằng Moscow nói dối và không muốn hòa bình. Câu hỏi đặt ra là: Đến bây giờ Trump mới nhận ra Putin đã lừa dối ông sao?
Trump: “Merry Christmas to all, including the Radical Left Scum that is doing everything possible to destroy our Country, but are failing badly.”
(Chúc tất cả mọi người một Giáng Sinh vui vẻ, kể cả bọn cặn bã của phe cánh tả, những kẻ đang làm mọi cách để phá hoại đất nước chúng ta nhưng đã thất bại thảm hại.)
Trong suốt thế kỷ XX, nước Mỹ từng là biểu tượng của tự do chính trị và dân chủ đa nguyên. Chính nước Mỹ đã cưu mang hàng triệu người tị nạn chính trị, bảo vệ các nhà bất đồng chính kiến, và giúp nhiều dân tộc đứng lên chống lại các chế độ độc tài. Uy tín đạo đức của Mỹ không đến từ sự hoàn hảo, mà từ nguyên tắc: quyền được bất đồng.
