Hoàng Quốc Dũng - René Depestre : Nhà thơ lớn, giấc mơ lớn, vỡ mộng lớn

 

Ngày 29 tháng 8 năm 2026, René Depestre tròn 102 tuổi. Một con số tưởng như khó tin đối với một nhà thơ vẫn còn sống.

Đặc biệt hơn, cho đến gần đây người ta vẫn thường ghi ông sinh năm 1926, tức năm nay tròn 100 tuổi. Nhưng giấy khai sinh của ông vừa được tìm lại tại Haiti đã xác nhận ông sinh ngày 29 tháng 8 năm 1924. Nhưng điều đáng nói về René Depestre không chỉ là tuổi thọ phi thường của ông, điều làm cuộc đời ông đặc biệt hơn cả không phải là ông đã sống lâu đến thế.

Đó còn là câu chuyện về một thế hệ trí thức từng đặt niềm tin vào chủ nghĩa cộng sản, và về cái giá phải trả khi lý tưởng va chạm với hiện thực. Đời ông trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở những tập thơ, những cuốn tiểu thuyết hay những giải thưởng văn học, mà còn ở hành trình tư tưởng đầy nghịch lý: Từ một người cộng sản cuồng nhiệt đến một trong những tiếng nói phê phán sâu sắc nhất đối với chính chủ nghĩa mà ông từng dành cả tuổi trẻ để phụng sự. Đó là một cuộc đời đáng để suy ngẫm.

Lê Diễn Đức – Nước Mỹ có bị cộng sản đe dọa không?

 

Ngày 03/07/2026, nhân dịp kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ (1776-2026), tại núi Rushmore, Nam Dakota, nơi trên vách núi có tượng vinh danh bốn gương mặt Tổng thống Hoa Kỳ George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt và Abraham Lincoln. 

Thay vì một bài phát biểu tôn vinh lòng yêu nước, kêu gọi đoàn kết như các tổng thống tiền nhiệm vẫn làm, Tổng thống Donald Trump lại chuyển hướng sang một kịch bản đen tối, liên tục sử dụng từ khóa "chủ nghĩa cộng sản" và coi đây là "mối đe dọa sinh tử" đối với tự do của nước Mỹ.

Phát biểu này hoàn toàn sai lệch so với định nghĩa học thuật về chủ nghĩa cộng sản. Bản chất của bài phát biểu không phải là một phân tích thực tế, mà là một chiến thuật dán nhãn chính trị nhằm phục vụ cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Hoàng Quốc Dũng - Nhân chuyện « Uôn Cup » nói chuyện bóng đá và chủ nghĩa xã hội

Tôi là dân thống kê nên cũng hay để ý đến các con số. Trong bài viết gây tranh cãi của tôi ngày 13/06/2026, có một số bình luận viên vẫn khẳng định rất hùng hồn rằng chủ nghĩa cộng sản vẫn là nhất, vẫn đang phát triển và vẫn là tương lai của nhân loại.

Có bạn còn tốt bụng khuyên tôi nên đi học thêm, đọc thêm sách báo để mở mang đầu óc. Ôi, thích quá. Ok. Tôi vốn không thích tranh luận bằng giáo điều. Tôi thích đếm.

Nhân tiện đang mùa “Uôn Cup”, tôi ngồi đếm các đội bóng đá của các nước xã hội chủ nghĩa tham dự World Cup để xem tình hình phát triển của chủ nghĩa xã hội trên sân cỏ ra sao.

Hoàng Quốc Dũng – Trí tưởng tượng siêu phàm của đại biểu Quốc hội Việt Nam

 

Mới đây có bà đại biểu Quốc hội nào đó đã nêu ý kiến phải thu tiền khi đọc báo Đảng trên mạng. Tôi đã định viết một bài, nhưng rồi tôi lại bỏ qua vì cho rằng trình độ thế thì chỉ nói được thế. Cũng tương tự tiến sĩ Lu, yêu cầu mỗi nhà có một cái lu chứa nước để chống lụt.

Nhưng rồi hôm nay, đọc báo Đảng (đọc chùa thôi) thì lại phát hiện ra một chuyện động trời nữa. Thế là tôi lại mất công viết ra bài này. Mong các bạn cho ý kiến.

Người phương Tây, từ nhiều thế kỷ trước, đã biết cách dùng trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của họ để dựng nên những nền văn minh hùng mạnh. Họ tưởng tượng ra động cơ hơi nước rồi thay đổi lịch sử. Họ tưởng tượng ra internet rồi thay đổi thế giới. Họ tưởng tượng ra dân chủ rồi thay đổi chính họ. Nói tóm lại, trí tưởng tượng của họ tạo ra của cải, tạo ra tự do, tạo ra tiến bộ.

Võ Hồng Phúc – Tản mạn xung quanh lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Chính phủ

 

Ngày 20/08/2025, chúng tôi được dự lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là lần đầu tiên Chính phủ tổ chức lễ kỷ niệm thành lập. Đây là dịp cho những người tiền nhiệm chúng tôi gặp nhau ôn lại những câu chuyện xưa, có vui có buồn !

Bước vào hội trường, tôi gặp lại anh Đỗ Trung Tá, anh Cao Sĩ Kiêm, chị Trần Thị Trung Chiến. Chúng tôi kéo nhau ngồi cùng dãy ghế. Đến hơi sớm nên tha hồ ôn lại chuyện xưa. Anh Kiêm hơn tôi 4 tuổi, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương từ khóa 6, đến khóa 7 là chính thức, cùng chung với nhau khóa 8, đến Đại hội 9 anh ấy nghỉ, chuyển sang công tác ở các Hội.

Với anh Kiêm chúng tôi nhắc lại kỷ niệm chuyến đi thăm Tây Âu lần đầu tiên của Thủ tướng Võ Văn Kiệt tháng 6/1993. Tháp tùng Thủ tướng có các anh : Nguyễn Đức Bình, Nguyễn Mạnh Cầm, Đậu Ngọc Xuân, Lê Văn Triết, Lê Xuân Trinh, Cao Sĩ Kiêm và tôi. Anh Nguyễn Đức Bình đi với danh nghĩa Cố vấn chính trị của Thủ tướng. Các anh ấy là cấp Bộ trưởng và cao hơn. Chỉ có tôi là cấp thứ trưởng, trẻ tuổi nhất.

Dương Quốc Chính - Khóc thương định hướng xã hội chủ nghĩa

 

Bạn Cuba "chém" là giúp Việt Nam cả máu, nhưng thực tế Bắc Triều Tiên mới giúp máu thật. Vì người anh em Bắc Triều Tiên còn cử 200 phi công tiêm kích qua Việt Nam để bí mật chiến đấu trực tiếp, có 14 người chết ở Bắc Việt Nam.

Riêng vụ góp máu này thì Bắc Triều Tiên hơn đứt Cuba, còn góp cơ sở vật chất, huấn luyện, viện trợ...chắc tương đương Cuba.

Thế nhưng quan hệ Việt Nam và Bắc Triều Tiên khá là nhạt nhẽo so với tình anh em với Cuba. Còn kém thân hơn là với Hàn Quốc. Mình dự là nhiều anh em đảng viên cũng không hiểu tại sao đâu! Đó là do Bắc Triều Tiên từng ủng hộ Trung Quốc trong giai đoạn Việt Nam xung đột với Trung Quốc và Khmer Đỏ.

Nguyễn Thông – Đáng giận hơn là đáng thương!

Cùm trói cả một dân tộc, một đất nước vào ý thức hệ lạc hậu không tưởng, để nghèo đói triền miên cả nửa thế kỷ.

Cứ vục đầu vào cái máng lý luận dở hơi chứ không chịu đổi mới tìm lối ra, chỉ suốt ngày đổ tại bị cấm vận... thì đáng trách, đáng giận hơn là đáng thương.

Nếu có thương, chỉ là thương những người dân bị tước đoạt quyền sống. Còn nếu chính họ hài lòng với cuộc sống ấy thì đó là quyền của họ, không phải thương hại họ.

Trần Hậu - Xem...chủ nghĩa cộng sản

 

(Nghe nói, Mikhail Suslov (1902-1982), nhà tư tưởng chủ đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô rất thích truyện vui này)

Chuyện xảy ra vào thời Liên Xô…Ngày nọ, có anh chàng chở một thùng kvas (loại nước giải khát lên men từ lúa mạch) ra phố để bán. Anh ta đang chuẩn bị hành nghề thì bất ngờ một người đàn ông tiến lại gần.

- Thùng kvas này giá bao nhiêu? – người đàn ông hỏi, vẻ mặt nghiêm túc.

- 200 lít, mỗi cốc 30 kopec, vị chi là 120 rúp.

Hoàng Quốc Dũng - Từ Anh em Hồi giáo đến “Anh em chúng ta”

 

Gần đây, trong bối cảnh căng thẳng Israel-Iran leo thang, truyền thông quốc tế thường xuyên nhắc đến một cái tên có vẻ xa lạ với nhiều người Việt: Tổ chức Anh em Hồi giáo.

Đây là một tổ chức tôn giáo – chính trị có ảnh hưởng lớn trong thế giới Hồi giáo, nhưng cũng gây nhiều tranh cãi bởi tư tưởng cực đoan và các liên hệ với chủ nghĩa khủng bố.

Hôm nay, chúng ta cùng điểm qua đôi nét về tổ chức này – không phải để bàn chuyện Trung Đông, mà để hiểu rõ hơn về một kiểu cuồng tín vốn không chỉ tồn tại ở một tôn giáo xa xôi.

Dương Quốc Chính – Cao bồi thôn

Trước đây mình đã viết bài đại khái có ý rằng các quốc gia mà sống dựa chủ yếu vào tài nguyên thì chắc chắn sẽ rơi vào độc tài hay quân chủ chuyên chế một cách bền vững (có lẽ vĩnh viễn luôn).

Có quá nhiều ví dụ, điển hình như Nga, Iran, Iraq (giờ đỡ chút do Mỹ đánh), Venezuela, Saudi Arabia, UAE, Qatar, Brunei...Lý do đơn giản là vì chính phủ quốc hữu hóa các công ty dầu mỏ hoặc công ty dầu mỏ thuộc về hoàng gia. Họ chỉ cần đào dầu lên bán là đủ ít nhất 50 % ngân sách, thậm chí hơn.

Có nghĩa là dân không nuôi được chính phủ, thì chính phủ không cần phải sợ dân, không cần dân và thế là không có dân chủ.

Trần Thanh Cảnh – Lầm lẫn

[Nhân đọc lại thư của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện gửi Tố Hữu]

Cho đến giờ phút này, người ta đã có thể "định danh" một cách chắc chắn cho cuộc đời ông Tố Hữu [tức Nguyễn Kim Thành (1920- 2002)].

Ông là một nhà chính trị chuyên nghiệp, từ trẻ. Như đã từng viết : "Từ thủa ấy quăng thân vào gió bụi..."

Là một nhà chính trị [cách mạng] chuyên nghiệp, nên Tố Hữu sử dụng năng khiếu thơ ca của mình, tuyệt đối phục vụ cho sự nghiệp, lý tưởng chính trị mà ông tin tưởng, theo đuổi. Bởi thế, Tố Hữu trở thành "lá cờ đầu", "chủ soái" của nền thơ ca cách mạng như một lẽ đương nhiên.

Nguyễn Thông - Mọi ồn ào đã qua đi (1)

 

Vậy là đã qua ngày lễ trọng 30.4, chỉ còn lễ phụ, lễ bis 1.5 quốc tế lao động.

Mà cũng nói ngay, cái lễ bis này chỉ những nước khối xã hội chủ nghĩa (trước kia) và vài nước nho nhỏ bị ảnh hưởng của học thuyết đấu tranh giai cấp tổ chức, chứ phần lớn quốc gia trên thế giới không quan tâm. Giờ thì nó chỉ còn thoi thóp ở những anh chưa từ bỏ hẳn được “chủ nghĩa xã hội ưu việt” và thích hội hè lễ lạt.

Ai đời đang làm ăn chung sống với nhau, tự dưng có vài ông lý sự nhảy xổ ra kêu bóc lột bóc lột, chia đám đông thành giai cấp bóc lột và giai cấp bị bóc lột, rồi gào phải đấu tranh, “vô sản toàn thế giới liên hiệp lại”. Chém giết cũng sinh ra từ đấy khi họ đòi phải phân chia công bằng, xóa cách biệt giàu nghèo, nhưng thực ra là tìm cách cướp đoạt để “bao nhiêu quyền lợi ắt qua tay mình”.

Hoàng Quốc Dũng - Suy nghĩ về cuộc chiến Bắc-Nam trong ngày 30/04

 

Xã hội loài người vốn phát triển theo lẽ tự nhiên, không theo một học thuyết nào cả, theo chiều hướng ngày càng tiến bộ: Từ cộng sản nguyên thủy → chiếm hữu nô lệ → phong kiến → tư bản chủ nghĩa → ???

Bất công cũng là một hiện tượng tự nhiên. Nó có thể do thiên nhiên tạo ra, hoặc do chính con người gây nên. Ngay từ khi sinh ra, đã có người thông minh, người đần độn, người khỏe mạnh, người yếu đuối, người lành lặn và người tàn tật… Đó là những bất công do tạo hóa.

Sang thế kỷ 19, chủ nghĩa tư bản ở giai đoạn đầu phát triển mạnh, thời kỳ tích lũy tư bản đã làm gia tăng sự bất công, nhất là khoảng cách giàu – nghèo. Trong bối cảnh ấy, chủ nghĩa cộng sản ra đời, và về mặt lý thuyết, nó có khả năng giải quyết triệt để những bất công ấy. Đó là lý do vì sao học thuyết này đã thu hút được hàng tỉ người trên thế giới.

Hoàng Quốc Dũng - Quan điểm và trí tuệ theo thời gian

Cách đây 100 năm, tranh luận về chủ nghĩa cộng sản chủ yếu là vấn đề quan điểm. Thời điểm ấy, chủ nghĩa này mang đến nhiều hy vọng vì chưa ai có thể biết trước kết quả thực tế của việc áp dụng nó.

Ngày nay, lịch sử đã chứng minh: chủ nghĩa cộng sản đã được thử nghiệm ở nhiều quốc gia và để lại những bài học cay đắng với thất bại kinh tế, sự đàn áp và mất tự do. Chính Lê-nin từng viết: "Mọi lý thuyết phải qua thực tiễn kiểm nghiệm. Thực tế là người thẩm phán khắt khe nhất đối với mọi lý thuyết." Và thực tế đã cho thấy: thế giới cộng sản đã hoàn toàn sụp đổ.

Dù vậy, vẫn có những người bám víu vào lý tưởng này mà không rút ra bài học từ quá khứ.

Cách mạng Cuba đã « mồ yên mả đẹp », kinh tế Trung Quốc và Nga đang lao đao

Đăng ngày: 05/01/2025 - 00:50

The Economist dự báo « Tập Cận Bình có nhiều điều phải lo lắng vào năm 2025 ». L’Express ví kinh tế Nga là « quả bom nổ chậm », đang trong bước « đại thụt lùi », khi tập trung toàn bộ cho chiến tranh. Nhưng đen đủi nhất vẫn là người dân đảo quốc cộng sản Cuba : thiên tai, cấm vận, đói kém – theo Le Figaro cuối tuần. Mười năm sau vụ khủng bố Charlie Hebdo tại Pháp, thế giới đã thay đổi rất nhiều. 

« Charlie Hebdo », cú sốc kinh hoàng mở đầu cho loạt khủng bố tại Pháp

« Tinh thần ‘Charlie’ còn lại gì ? » Đó là câu hỏi được Le Nouvel Obs đặt ra trong hồ sơ tuần này. Tương tự với L’Express « Tháng Giêng 2015 – Tháng Giêng 2025 : Chúng ta nói gì về những người đã ngã xuống ? ». Le Point điểm qua « ‘Charlie Hebdo’, Montrouge, Hyper Cacher : Chúng ta đã làm gì trong mười năm qua ? »

Tuấn Khanh - Ông già Noel là cộng sản ?

Trong thời Liên bang Xô Viết còn tồn tại, đã từng có một bài luận trên báo Pravda, cơ quan ngôn luận của lực lượng cách mạng toàn thế giới, chế giễu rằng thế giới tư bản và luôn luôn chiếm hữu và bóc lột con người. Tư bản chê bai thế giới cộng sản nhưng lại thích sử dụng những hình tượng đẹp đẽ của chủ nghĩa cộng sản để mê mị dân chúng.

Một trong những hình ảnh đó được nói đến, là ông già Noel.

Đơn giản, theo tờ báo này, là vì “Ông Noel luôn phân phát đồ miễn phí cho nhân dân, không màng tư hữu, có bộ râu đẹp như một người ở phía Đông thế giới, và luôn an ủi trẻ em nghèo khổ”.

Hoàng Quốc Dũng - 09/11/2024

 

Ngày 09/11 đối với tôi là một ngày rất quan trọng và đáng ghi nhớ. Năm 1975 tôi bị trục xuất khỏi Liên Xô nơi tôi đang du học.

Là người không chỉ học giỏi mà còn giỏi cả thể thao, văn nghệ…tôi được bạn bè và các thầy cô rất quý mến. Đùng một cái, họ đuổi tôi vì tôi có tư tưởng tự do và dám cãi nhau với cả giáo viên về các vấn đề chính trị. Từ đó trở đi tôi càng hiểu rõ hơn về cộng sản và nghiên cứu nhiều về cộng sản.

Từ lúc còn rất trẻ, những năm cuối 70 - 80, tôi đã đinh ninh rằng chủ nghĩa cộng sản chắc chắn sẽ sụp đổ. Nhưng tôi vẫn nghĩ rằng nó chỉ sụp đổ khi tôi đã lìa đời. Do vậy, để không phí một đời, tôi đã làm tất cả để đến được một đất nước văn minh, tự do.

Nguyễn Thông - Cuba

 

Phàm bất cứ việc gì, nếu có bước làm thử, gọi là thử nghiệm, thì sau đó sẽ tốt hơn. Biết dở sai mà vẫn cố kéo dài, chống chế; đi từ thất bại này tới thất bại khác nhưng vẫn “kiên định”, không tỉnh để thoát ra, chỉ có thể gọi là lú lẫn u mê.

Một đất nước, một dân tộc vướng phải sự ấy, là đại bi kịch. Xứ này cũng như một số “anh em” của nó đang đắm chìm trong tấn đại bi kịch.

Cần nhắc tới trước hết là Cuba. Đảo quốc nhỏ bé nằm sát nước Mỹ, theo cách nói bây giờ, có vị trí địa chính trị đặc biệt. Một thời gian khá dài, nó được phong "chức" tiền đồn phe xã hội chủ nghĩa, ngọn cờ đầu chống chủ nghĩa tư bản bóc lột, chống đế quốc, cụ thể là chống Mỹ.

Nguyễn Thông - Đội quân chủ lực bị bỏ rơi (2)

Ở một nước tới tận đầu thế kỷ 20 vẫn thuần nông, kinh tế nông nghiệp là chủ đạo, lực lượng đông nhất là nông dân (theo tư liệu cũ, chiếm tới hơn 90 %) ai nắm được nông dân thì người đó thắng.

Số công nhân tại các hầm mỏ, xí nghiệp so với đội ngũ nông dân không đáng kể. Mà thực ra họ cũng xuất thân từ nông dân “Cha trốn ra Hòn Gai cuốc mỏ/Con chạy vào đất đỏ làm phu” chứ không phải trên trời rơi xuống.

Tuy nhiên, theo lý luận của ông tổ cộng sản Mác (Marx), vô sản-công nhân đứng lên làm cách mạng, lật đổ giai cấp tư sản, nếu có mất chỉ mất xiềng xích, còn được thì được cả thế giới.

Ngô Nhân Dụng - Hãy chôn cất Chủ nghĩa Cộng sản

Trong bài trước, mục này đề nghị đảng Cộng sản Việt Nam hãy chôn cất chủ nghĩa Mác - Lê nin. Hơn nữa, từ nay phải chấm dứt không tôn thờ một thứ chủ nghĩa hay lý thuyết kinh tế, chính trị nào nữa.

Đó là một căn bệnh tâm thần từ châu Âu lan ra thế giới từ thế kỷ 19, mà chính các nước Tây phương nay đã trị gần hết bịnh rồi.

Ông Nguyễn Phú Trọng phí bộ óc thông minh của mình cả đời cổ động cho lý thuyết chính trị lỗi thời của Karl Marx và Vladimir Lenin. Ông viết: “… điều hết sức quan trọng là phải luôn luôn kiên định và vững vàng trên nền tảng tư tưởng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin” (Trong bài “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam,” năm 2022.)