Thái Hạo - Khoảng cách an toàn trên cao tốc: Thà bỏ sót còn hơn phạt lầm

Mấy ngày qua, khi quy định xử phạt về không giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc được áp dụng, dư luận tỏ ra lo lắng, băn khoăn và phản đối rất nhiều. Vì sao một quy định có vẻ đúng và phổ biến trên thế giới như vậy, lại gây ra phản ứng ở Việt Nam?

Theo tôi có nhiều lý do, nhưng ở đây chỉ phân tích một trong số đó (AI hỗ trợ thông tin).

Việc dùng máy (camera) để chụp/ghi và phạt nguội đồng loạt trong bối cảnh hạ tầng giao thông của Việt Nam còn rất nhiều hạn chế, chính là một trong những nguyên nhân.

Thái Hạo - Những khuôn mặt của công lý

 

Sau cái chết của con gái vì bị một chiếc xe tải cán qua, ông bố nghèo thân cô thế cô ở Vĩnh Long nhận được kết luận: “Người gây nguy hiểm cho xã hội đã chết”! Ông đã tự mình đi đòi công lý, và tự kết liễu chính mình sau đó. Không tiền, không quan hệ, cái giá để vụ án được khởi tố phải trả bằng chính mạng sống của ông.

Lưu ý, kẻ gây ra cái chết cho con gái ông chắc cũng chỉ là hạng "vừa vừa bậc trung", vậy mà còn đắt đỏ đến thế!

Ông bố ở Hà Nội, chắc không nghèo bằng ông bố Vĩnh Long, nhưng cũng chẳng phải đại gia hay quyền thế gì. Và hơn 1 năm sau (chính xác là 444 ngày), sau khi người dân trên khắp cả nước lên tiếng, vụ việc mới được công bố. Và không có vụ án nào được khởi tố.

Thái Hạo - Gen Z

1. Gen Z là từ dùng để chỉ nhóm người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1997 đến 2012. Họ là thế hệ nằm sau Gen Y và đứng trước thế hệ Gen Alpha. Đây là thuật ngữ do các nhà nghiên cứu xã hội học phương Tây đưa ra để phân loại các thế hệ dựa trên các cột mốc thời gian và sự phát triển của công nghệ.

Gen Z có những đặc điểm nổi bật sau đây:

- Công dân số: Lớn lên cùng Internet, điện thoại thông minh và mạng xã hội.

Thái Hạo – Sao không để cho các ông như Phan Trung Can sống « kiên định » ?

 

Là một người quanh năm chỉ biết “côi cút làm ăn, toan lo nghèo khó” như cụ Nguyễn Đình Chiểu nói, thú thực tôi chẳng biết “cách mạng màu” hay “diễn biến hòa bình” mà các ông như Phan Trung Can đang hô hào kịch liệt chống lại là cái gì.

Tôi chỉ lấy làm lạ, nếu cứ như những gì họ đang chống, họ muốn “kiên định” thì sao không cho họ được thỏa mãn? Đảng và nhà nước đã thực hiện đổi mới, mở cửa 40 năm nay, sao không đưa tất cả cái lực lượng “yêu nước” ấy vào hợp tác xã nông nghiệp.

Để họ được đi làm theo công điểm, nuôi lợn theo định mức, nếu tự ý giết một con bò (do chính mình nuôi) thì phải đi tù. Họ sẽ mua hàng bằng tem phiếu với những cái phiếu lương thực 100g gạo, 10cm vải, mấy giọt dầu… Chứ cứ để họ sống trong cảnh kinh tế tư nhân, thị trường cạnh tranh chệch hướng thế này, thì khổ cho họ quá.

Thái Hạo – Nỗi khổ của người giao hàng

 

Nay, có lẽ từ già đến trẻ, từ thành phố đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền ngược, không mấy ai còn xa lạ gì với việc mua hàng online. Sau khi đặt một món hàng, hôm sau có điện thoại gọi đến thì ra ngõ, gặp shipper. Thấy một anh/chị cùng chiếc xe máy chở theo một cái thùng to tướng sau lưng, rồi nhận hàng và trả tiền, quay vô.

Đó dường như là tất cả cái hình ảnh về shipper mà ta thường biết, và dường như cũng chẳng bao giờ còn nghĩ ngợi gì về họ sau sự giao dịch chóng vánh và vô ngôn ấy. Tôi cũng thế, cho đến khi có bạn bè và em út đi làm nghề này…

Họ rời nhà từ sáng sớm, về nhà lúc trời đã tối mịt, lúc 8 - 9 giờ tối. Cả ngày chạy trên đường, bất kể nắng mưa, nóng rét, để giao hàng trăm đơn hàng trên khắp các nẻo đường. Nhưng phải tìm hiểu mới thấy, công việc ấy không đơn giản như hình ảnh quen thuộc mỗi lần ta ra ngõ để nhận một món hàng.

Thái Hạo - “Quốc mẫu”?

Vì thấy tấm ảnh này được dân tình chia sẻ tràn ngập mạng xã hội, tôi dứt khoát không tin là ảnh thật (làm sao có thể tin nổi?), nên cách đây 1 giờ đã lên bài cảnh báo bạn bè. Nhưng sau đó, bên dưới bình luận, do được nhiều người cung cấp nguồn ảnh, tôi mới biết là mình lạc hậu quá!

Ảnh thật 100 %, và sự kiện này cũng thật 100 %.

Bình tâm lại, tôi viết xuống đây vài dòng, với nội dung khẳng định: Không thể gọi mẹ của Chủ tịch Hồ Chí Minh là “quốc mẫu”. Vì sao?

Thái Hạo – Khi quan đi kinh lý

 

Dù không liên quan, nhưng đọc cái tin tốt lành trong ảnh, tự dưng nhớ câu chuyện vui bên China.

"Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đến chợ hàng hóa Chiêu Thông năm mới, khi vào quầy hàng thịt hỏi :

- Công việc kinh doanh thế nào ?

Đáp : Thông thường rất tốt, nhưng hôm nay đến một cân cũng không bán được.

Thái Hạo - Ai đã cắt bỏ đoạn văn bản của Nguyễn Ái Quốc, và vì sao ?

 

1. Chuyện này thì nhiều người và cả báo chí nhà nước (như Tạp chí Xưa & Nay) đã nêu lên trong hơn 10 năm qua, ở đây tôi chỉ nhắc lại.

Đó là việc bài “Lời than vãn của Bà Trưng Trắc” của Nguyễn Ái Quốc, khi được dịch và in ra bằng tiếng Việt ở Việt Nam thì đã bị cắt mất toàn bộ đoạn viết về vua Gia Long. Nguyên bài này đăng lần đầu trên báo L’Humanité của Đảng Cộng sản Pháp, số ra ngày 24/06/1922. Nguyễn Ái Quốc mượn lời của Bà Trưng Trắc để phê phán Khải Định, nhân dịp vị vua này sang thăm Pháp.

Tôi nhớ, tác phẩm “Lời than vãn của Bà Trưng Trắc” được đưa vào dạy ở phổ thông hồi tôi đi học, nhưng tất nhiên, đoạn văn ấy cũng không có trong sách giáo khoa.

Thái Hạo - Gánh nặng tuổi thơ

 

Sáng ngủ dậy, thầy tôi ở Hà Nội gọi điện, kêu trời với nhau về việc không hiểu tại sao bây giờ trẻ con phải học lắm thế. Con thầy, tuy học trường tiểu học tư thục, ngày 2 buổi ở trường như công lập đã đành, mà tối nào về cũng một đống bài tập, chủ nhật cũng phải bò ra làm bài tập.

Thầy bảo, trẻ con không có tuổi thơ, chúng bị tàn phá kinh khủng quá, trí não bị cưỡng bức như thế thì làm sao có thể trưởng thành lành mạnh được. Cũng đã có ý kiến với nhà trường, nhưng không cải thiện được gì, nhìn con mà xót xa…

Chiều, tôi đi qua cổng một trường tiểu học ở quê, đúng giờ các cháu tan học, thấy đứa nào cũng đeo những chiếc ba lô to tướng sau lưng, sa xuống tận mông. Rồi những chiếc áo khoác đồng phục mỏng tang giữa trời rét căm căm nữa. Đây là sản phẩm của những “thương vụ” buôn bán mà các nhà trường bắt trẻ phải mua vào mỗi đầu năm học với phần trăm “cắt phế” hậu hĩ mà các nhà cung cấp mang lại cho hiệu trưởng, với nào là bút, sách, vở, ghế nhựa, áo quần đồng phục…

Thái Hạo - Xung quanh “hòn Vọng Phu” ở Thanh Hóa (2)

Việc chính quyền tỉnh Thanh Hóa chi 17 tỉ đồng để “gia cố” “hòn Vọng Phu” này, hôm qua tôi đã có bài tra cứu về gốc tích và tên gọi của nó.

Bước đầu, với những tư liệu có được, tạm kết luận rằng, đến đầu thế kỷ 20 khối đá này vẫn còn được gọi là “thạch trụ”, “thiên thạch trụ” và do người dân khai thác đá chừa lại mà thành (để làm mốc), chứ không phải hoàn toàn thiên tạo và cũng không được gọi là “hòn Vọng Phu”. Tổng đốc Thanh Hóa, tác giả của “Thanh Hóa kỷ thắng” Vương Duy Trinh còn khẳng định: Việc tưởng tượng ra “hòn vọng phu” là bịa đặt.

Ở bài này, tôi muốn đề cập đến vấn đề khác, là thực địa.

Thái Hạo - Xung quanh "hòn Vọng Phu" ở Thanh Hóa (1)

Mấy ngày nay dư luận báo chí và mạng xã hội khá ồn ào xung quanh việc UBND tỉnh Thanh Hóa đã chi 17 tỉ đồng để “gia cố” hòn Vọng Phu trên núi Nhồi (còn gọi là núi An Hoạch ở thành phố Thanh Hóa cũ), và hình ảnh “trắng sáng” lạ thường của nó sau khi hoàn thành dự án.

Việc dám chi một số tiền lớn để bảo tồn một di sản thiên nhiên - văn hóa, nếu có giá trị sâu rộng, thiết nghĩ là điều đáng trân trọng. Tuy nhiên, vấn đề là khi nhìn hình ảnh hòn Vọng Phu này ở mọi hướng, cá nhân tôi không thấy có chút gì giống với dáng hình một người phụ nữ hoặc phụ nữ bồng con/ dắt con cả.

Thêm nữa, nếu đây là một sự tích đã có từ xa xưa, thì hẳn đã rất nhiều người biết đến và thành truyện “kể đêm đêm” cho trẻ con nghe như sự tích nàng Tô Thị ở Lạng Sơn. Nhưng có lẽ rất nhiều người, ngay cả người Thanh Hóa, chỉ biết đến “hòn Vọng Phu” này khi có vụ “gia cố" 17 tỉ đồng. Điều này làm tôi rất băn khoăn và tự đặt câu hỏi, liệu khối đá này được gọi là “hòn vọng phu” từ khi nào? Vốn xa xưa đã gọi thế hay chỉ mới gần đây?

Thái Hạo - Từ chuyện “Nam quốc sơn hà” khuyết danh

Chuyện tưởng đã hoàn toàn khép lại từ lâu và không cần phải bàn bạc gì thêm, là vấn đề tác giả của bài “Nam quốc sơn hà”.

Thế mà trong phong trào “chống lật sử” hiện nay, người ta lại bỗng tỏ ra kinh ngạc và lên án vì sách giáo khoa đã ghi hai chữ “khuyết danh” bên dưới tên bài thơ ấy. Và từ đó, một làn sóng cuồn cuộn nổi lên trên các nền tảng mạng xã hội, đến nỗi những người có trách nhiệm lại phải lên báo để giải thích.

Có lẽ cũng khó mà trách được, vì đã nhiều thế hệ được dạy và hằn vào trong tim óc rằng “Nam quốc sơn hà” là bài thơ của Lý Thường Kiệt. Nay bỗng thấy nó được/bị ghi là “khuyết danh” thì liền nghĩ tới một “âm mưu” hay “diễn biến hòa bình” gì đó.

Thái Hạo - Ai là người đã đặt tên “Việt Nam” cho nước ta?

Nước ta, trải hàng ngàn năm, có nhiều tên, như (Văn Lang, Âu Lạc) Vạn Xuân, Đại Cồ Việt, Đại Việt…Nhưng những tên này đều là “nội địa”, nghĩa là tự đặt để gọi trong nước. Trong khi những cái tên như Giao Chỉ, An Nam mới là tên do Trung Quốc đặt, phong cho, và phải dùng trong “ngoại giao chính thức”. Và các vua Việt Nam đều phải chấp nhận. 

Vậy còn tên “Việt Nam”?

1. Sau khi lên ngôi năm 1802, Nguyễn Ánh – Gia Long đã dâng biểu lên vua Gia Khánh nhà Thanh, xin đặt tên nước là Nam Việt. Tuy nhiên, Gia Khánh xem xong thì từ chối, ra chỉ dụ:

Thái Hạo - Nguy cơ an ninh quốc gia với Zalo

Về các vấn đề liên quan đến cá nhân người dùng trong chính sách mới của Zalo, tôi đã viết hai bài, ở đây không lặp lại nữa.

Tuy nhiên, qua câu chuyện này, một vấn đề lớn được bộc lộ: Nhiều người – nhất là những người đang làm trong các cơ quan nhà nước, các đơn vị hành chính sự nghiệp, các tổ chức chính trị xã hội… (tạm gọi chung là cơ quan nhà nước - CQNN), vì bức xúc và lo ngại mà muốn xóa Zalo nhưng lại không thể, vì bị ràng buộc bởi công việc.

Đã từ lâu, Zalo được sử dụng và ngày càng đóng vai trò như một nền tảng quan trọng bậc nhất trong các CQNN, từ thông tin liên lạc, trao đổi công việc, cập nhật văn bản, phân công nhiệm vụ, họp hành, báo cáo, chỉ đạo, lên kế hoạch, thậm chí bầu bán, bỏ phiếu, quyết định… Tóm lại là rất nhiều việc quan trọng đều “phơi” trong/trên Zalo. Đến nay, Zalo dường như đã trở thành một "nền tảng quốc dân".

Thái Hạo -"Tối hậu thư" Zalo và ý thức bảo vệ thông tin cá nhân

Liên quan đến câu chuyện Zalo ra “tối hậu thư” cho người dùng theo kiểu “đồng ý tất cả hoặc biến” trong vấn đề nó thu thập thông tin cá nhân và quyền riêng tư của người dùng, nhiều người bảo rằng, “tao chẳng có bí mật gì cả, nên mày cứ thoải mái đi”.

Tôi không nghĩ thế. Đầu tiên ta phải hiểu rằng, “bí mật đời tư” là một quyền được pháp luật bảo hộ, đó là biểu hiện của quyền con người và quyền công dân, không ai được phép xâm phạm, phát tán và sử dụng, nếu ta không cho phép. Bảo vệ thông tin cá nhân và đời tư, vì thế chính là bảo vệ sự tôn nghiêm của bản thân và luật pháp.

Bạn hãy hình dung rằng, hình ảnh cá nhân mình trong một cuộc café với bạn bè nhưng nhưng bị một ai đó chụp/lấy đăng lên mạng khi bạn chưa cho phép, là họ đang vi phạm pháp luật; trong một cuộc trò chuyện riêng tư, nếu kẻ kia chụp màn hình, chia sẻ cho người thứ ba hoặc đăng lên mạng, thì họ cũng đang vi phạm pháp luật…

Thái Hạo - Trong khoảnh khắc ấy, ta là người...

 

Trong “Một người Hà Nội” có “nhân vật phụ”, là Dũng – con trai của cô Hiền. Sau ngày chiến thắng trở về năm 1975, trong bữa tiệc mừng do gia đình tổ chức, “Một ông già hướng mặt về phía Dũng bảo: "Đồng chí bộ đội có chuyện gì vui kể nghe nào?"

Dũng nói: "Thưa các bác, chỉ có những chuyện không được vui lắm". Một bà nói: "Cứ nói, người ở xa về có quyền muốn nói gì thì nói". Dũng nói rằng trong nửa năm nay anh không ngớt nghĩ về những người từ Hà Nội ra đi cách đây đúng mười năm. Sáu trăm sáu mươi người, bây giờ còn lại khoảng trên dưới bốn chục”.

Vâng, đó là một “nỗi buồn chiến tranh” – nỗi buồn của những người mẹ, người cha, người đồng đội trở về sau chiến thắng. Sống mà trở về khi bạn bè đã phải chết, trong hoàn cảnh ấy, Dũng thấy buồn đau và tội lỗi…

Thái Hạo - Nạn nhân

 

Về vị trí của Bảo Ninh và “Nỗi buồn chiến tranh”, hôm trước tôi đã nêu quan điểm. Riêng đối với bức ánh Bảo Ninh cúi đầu, giữa hai bên là hai vị quan to, mà mấy hôm nay đã gây nên những ồn ào không hay, xin có mấy lời như sau.

Rõ ràng, bức ảnh này không đẹp, nếu không nói là làm mất hình ảnh Bảo Ninh. Người ta khi xem ảnh, nếu có cảm giác rằng Bảo Ninh “khom lưng cúi đầu” trước quyền lực, thì cũng khó mà trách được. Vì sao ? Vì chú thích dưới ảnh của Tuổi Trẻ cho phép người ta nghĩ như thế : “Phó Thủ tướng Mai Văn Chính và Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy trao vinh danh cho nhà văn Bảo Ninh (giữa)’’.

Trước những “đàm tiếu” mỗi lúc một nặng nề về Bảo Ninh quanh bức ảnh này, tác giả của nó, phóng viên Thiên Điểu – tức Facebooker Huong Hoang nửa đêm ngày 10.12 đã phải lên bài “Tôi nợ Bảo Ninh một lời xin lỗi !”

Thái Hạo - Những đầu óc bị mắc kẹt trong các định kiến

 

Văn học Việt Nam từ 1945 đến 2000 được chia làm hai giai đoạn, theo tiến trình chính trị - xã hội : Trước và sau 1975.

Không phải kiến thức gì hàn lâm cao siêu cả, sách giáo khoa viết và học sinh phổ thông được dạy. Trước 1975 là nền văn học phục vụ cách mạng, cổ vũ chiến đấu. Nhân vật chính của nó là con người quần chúng/ đại chúng/ quảng trường – không có chỗ cho đời sống cá nhân ; cảm hứng của nó là sử thi, ngợi ca, ta thắng địch thua…

Và cũng vì thế mà mặc dù có thành tựu và đã “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị” nhưng nó trở nên phiến diện, một giọng, một chiều, là “nền văn học phải đạo”.

Thái Hạo - Khẩn cấp ngăn chận việc lan truyền thông tin độc hại để bảo vệ lớp trẻ

Thông tin rùng rợn trong vụ này đang được lan truyền dữ dội trên mạng xã hội. Tuy nhiên, tôi quan sát thấy phía công an, chính quyền và báo chí nhà nước đã chưa có ứng xử phù hợp, nếu không nói là rất đáng quan ngại.

Bởi đây là những thông tin vô cùng độc hại đối với xã hội và nhất là thanh thiếu niên, nhưng trong khi mạng xã hội đang chia sẻ chóng mặt thì báo chí lại không hề đề cập, mà chỉ nói một cách mập mờ.

Ví dụ, Báo Lao Động giật tít “Hưng Yên xác minh nhân thân Nguyễn Xuân Đạt, cảnh báo người dân trước tài liệu bạo lực”, nhưng bài không hề cho biết tại sao lại nhắc đến cái tên NXĐ này, trong vụ việc gì, như thế nào... Cách đưa tin như thế chẳng khác gì cố tình kích thích sự tò mò của người đọc và khiến họ tự mày mò tìm để xem.

Thái Hạo - Lũ lụt: Thủ tướng Thái Lan xin lỗi và nhận hoàn toàn trách nhiệm

 

1. Về trận lũ lụt nghiêm trọng vừa xảy ra, dẫn theo báo Tuổi Trẻ, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu: “Tôi rất tiếc và xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Không cần phân bua nguyên nhân".

Ông cho biết chính phủ "đã không làm đủ tốt" và sẽ đẩy nhanh nỗ lực khắc phục hậu quả.

Khi được hỏi về việc đình chỉ quan chức quận Hat Yai, ông nói rõ: "Không ai phải chịu trách nhiệm ngoài tôi. Tôi là người chịu trách nhiệm trước toàn bộ tình hình này". "Lúc này, chúng ta cần hợp tác chứ không phải đổ lỗi".