Thái Hạo - Xung quanh “hòn Vọng Phu” ở Thanh Hóa (2)

Việc chính quyền tỉnh Thanh Hóa chi 17 tỉ đồng để “gia cố” “hòn Vọng Phu” này, hôm qua tôi đã có bài tra cứu về gốc tích và tên gọi của nó.

Bước đầu, với những tư liệu có được, tạm kết luận rằng, đến đầu thế kỷ 20 khối đá này vẫn còn được gọi là “thạch trụ”, “thiên thạch trụ” và do người dân khai thác đá chừa lại mà thành (để làm mốc), chứ không phải hoàn toàn thiên tạo và cũng không được gọi là “hòn Vọng Phu”. Tổng đốc Thanh Hóa, tác giả của “Thanh Hóa kỷ thắng” Vương Duy Trinh còn khẳng định: Việc tưởng tượng ra “hòn vọng phu” là bịa đặt.

Ở bài này, tôi muốn đề cập đến vấn đề khác, là thực địa.

Thái Hạo - Xung quanh "hòn Vọng Phu" ở Thanh Hóa (1)

Mấy ngày nay dư luận báo chí và mạng xã hội khá ồn ào xung quanh việc UBND tỉnh Thanh Hóa đã chi 17 tỉ đồng để “gia cố” hòn Vọng Phu trên núi Nhồi (còn gọi là núi An Hoạch ở thành phố Thanh Hóa cũ), và hình ảnh “trắng sáng” lạ thường của nó sau khi hoàn thành dự án.

Việc dám chi một số tiền lớn để bảo tồn một di sản thiên nhiên - văn hóa, nếu có giá trị sâu rộng, thiết nghĩ là điều đáng trân trọng. Tuy nhiên, vấn đề là khi nhìn hình ảnh hòn Vọng Phu này ở mọi hướng, cá nhân tôi không thấy có chút gì giống với dáng hình một người phụ nữ hoặc phụ nữ bồng con/ dắt con cả.

Thêm nữa, nếu đây là một sự tích đã có từ xa xưa, thì hẳn đã rất nhiều người biết đến và thành truyện “kể đêm đêm” cho trẻ con nghe như sự tích nàng Tô Thị ở Lạng Sơn. Nhưng có lẽ rất nhiều người, ngay cả người Thanh Hóa, chỉ biết đến “hòn Vọng Phu” này khi có vụ “gia cố" 17 tỉ đồng. Điều này làm tôi rất băn khoăn và tự đặt câu hỏi, liệu khối đá này được gọi là “hòn vọng phu” từ khi nào? Vốn xa xưa đã gọi thế hay chỉ mới gần đây?

Thái Hạo - Từ chuyện “Nam quốc sơn hà” khuyết danh

Chuyện tưởng đã hoàn toàn khép lại từ lâu và không cần phải bàn bạc gì thêm, là vấn đề tác giả của bài “Nam quốc sơn hà”.

Thế mà trong phong trào “chống lật sử” hiện nay, người ta lại bỗng tỏ ra kinh ngạc và lên án vì sách giáo khoa đã ghi hai chữ “khuyết danh” bên dưới tên bài thơ ấy. Và từ đó, một làn sóng cuồn cuộn nổi lên trên các nền tảng mạng xã hội, đến nỗi những người có trách nhiệm lại phải lên báo để giải thích.

Có lẽ cũng khó mà trách được, vì đã nhiều thế hệ được dạy và hằn vào trong tim óc rằng “Nam quốc sơn hà” là bài thơ của Lý Thường Kiệt. Nay bỗng thấy nó được/bị ghi là “khuyết danh” thì liền nghĩ tới một “âm mưu” hay “diễn biến hòa bình” gì đó.

Thái Hạo - Ai là người đã đặt tên “Việt Nam” cho nước ta?

Nước ta, trải hàng ngàn năm, có nhiều tên, như (Văn Lang, Âu Lạc) Vạn Xuân, Đại Cồ Việt, Đại Việt…Nhưng những tên này đều là “nội địa”, nghĩa là tự đặt để gọi trong nước. Trong khi những cái tên như Giao Chỉ, An Nam mới là tên do Trung Quốc đặt, phong cho, và phải dùng trong “ngoại giao chính thức”. Và các vua Việt Nam đều phải chấp nhận. 

Vậy còn tên “Việt Nam”?

1. Sau khi lên ngôi năm 1802, Nguyễn Ánh – Gia Long đã dâng biểu lên vua Gia Khánh nhà Thanh, xin đặt tên nước là Nam Việt. Tuy nhiên, Gia Khánh xem xong thì từ chối, ra chỉ dụ:

Thái Hạo - Nguy cơ an ninh quốc gia với Zalo

Về các vấn đề liên quan đến cá nhân người dùng trong chính sách mới của Zalo, tôi đã viết hai bài, ở đây không lặp lại nữa.

Tuy nhiên, qua câu chuyện này, một vấn đề lớn được bộc lộ: Nhiều người – nhất là những người đang làm trong các cơ quan nhà nước, các đơn vị hành chính sự nghiệp, các tổ chức chính trị xã hội… (tạm gọi chung là cơ quan nhà nước - CQNN), vì bức xúc và lo ngại mà muốn xóa Zalo nhưng lại không thể, vì bị ràng buộc bởi công việc.

Đã từ lâu, Zalo được sử dụng và ngày càng đóng vai trò như một nền tảng quan trọng bậc nhất trong các CQNN, từ thông tin liên lạc, trao đổi công việc, cập nhật văn bản, phân công nhiệm vụ, họp hành, báo cáo, chỉ đạo, lên kế hoạch, thậm chí bầu bán, bỏ phiếu, quyết định… Tóm lại là rất nhiều việc quan trọng đều “phơi” trong/trên Zalo. Đến nay, Zalo dường như đã trở thành một "nền tảng quốc dân".

Thái Hạo -"Tối hậu thư" Zalo và ý thức bảo vệ thông tin cá nhân

Liên quan đến câu chuyện Zalo ra “tối hậu thư” cho người dùng theo kiểu “đồng ý tất cả hoặc biến” trong vấn đề nó thu thập thông tin cá nhân và quyền riêng tư của người dùng, nhiều người bảo rằng, “tao chẳng có bí mật gì cả, nên mày cứ thoải mái đi”.

Tôi không nghĩ thế. Đầu tiên ta phải hiểu rằng, “bí mật đời tư” là một quyền được pháp luật bảo hộ, đó là biểu hiện của quyền con người và quyền công dân, không ai được phép xâm phạm, phát tán và sử dụng, nếu ta không cho phép. Bảo vệ thông tin cá nhân và đời tư, vì thế chính là bảo vệ sự tôn nghiêm của bản thân và luật pháp.

Bạn hãy hình dung rằng, hình ảnh cá nhân mình trong một cuộc café với bạn bè nhưng nhưng bị một ai đó chụp/lấy đăng lên mạng khi bạn chưa cho phép, là họ đang vi phạm pháp luật; trong một cuộc trò chuyện riêng tư, nếu kẻ kia chụp màn hình, chia sẻ cho người thứ ba hoặc đăng lên mạng, thì họ cũng đang vi phạm pháp luật…

Thái Hạo - Trong khoảnh khắc ấy, ta là người...

 

Trong “Một người Hà Nội” có “nhân vật phụ”, là Dũng – con trai của cô Hiền. Sau ngày chiến thắng trở về năm 1975, trong bữa tiệc mừng do gia đình tổ chức, “Một ông già hướng mặt về phía Dũng bảo: "Đồng chí bộ đội có chuyện gì vui kể nghe nào?"

Dũng nói: "Thưa các bác, chỉ có những chuyện không được vui lắm". Một bà nói: "Cứ nói, người ở xa về có quyền muốn nói gì thì nói". Dũng nói rằng trong nửa năm nay anh không ngớt nghĩ về những người từ Hà Nội ra đi cách đây đúng mười năm. Sáu trăm sáu mươi người, bây giờ còn lại khoảng trên dưới bốn chục”.

Vâng, đó là một “nỗi buồn chiến tranh” – nỗi buồn của những người mẹ, người cha, người đồng đội trở về sau chiến thắng. Sống mà trở về khi bạn bè đã phải chết, trong hoàn cảnh ấy, Dũng thấy buồn đau và tội lỗi…

Thái Hạo - Nạn nhân

 

Về vị trí của Bảo Ninh và “Nỗi buồn chiến tranh”, hôm trước tôi đã nêu quan điểm. Riêng đối với bức ánh Bảo Ninh cúi đầu, giữa hai bên là hai vị quan to, mà mấy hôm nay đã gây nên những ồn ào không hay, xin có mấy lời như sau.

Rõ ràng, bức ảnh này không đẹp, nếu không nói là làm mất hình ảnh Bảo Ninh. Người ta khi xem ảnh, nếu có cảm giác rằng Bảo Ninh “khom lưng cúi đầu” trước quyền lực, thì cũng khó mà trách được. Vì sao ? Vì chú thích dưới ảnh của Tuổi Trẻ cho phép người ta nghĩ như thế : “Phó Thủ tướng Mai Văn Chính và Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy trao vinh danh cho nhà văn Bảo Ninh (giữa)’’.

Trước những “đàm tiếu” mỗi lúc một nặng nề về Bảo Ninh quanh bức ảnh này, tác giả của nó, phóng viên Thiên Điểu – tức Facebooker Huong Hoang nửa đêm ngày 10.12 đã phải lên bài “Tôi nợ Bảo Ninh một lời xin lỗi !”

Thái Hạo - Những đầu óc bị mắc kẹt trong các định kiến

 

Văn học Việt Nam từ 1945 đến 2000 được chia làm hai giai đoạn, theo tiến trình chính trị - xã hội : Trước và sau 1975.

Không phải kiến thức gì hàn lâm cao siêu cả, sách giáo khoa viết và học sinh phổ thông được dạy. Trước 1975 là nền văn học phục vụ cách mạng, cổ vũ chiến đấu. Nhân vật chính của nó là con người quần chúng/ đại chúng/ quảng trường – không có chỗ cho đời sống cá nhân ; cảm hứng của nó là sử thi, ngợi ca, ta thắng địch thua…

Và cũng vì thế mà mặc dù có thành tựu và đã “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị” nhưng nó trở nên phiến diện, một giọng, một chiều, là “nền văn học phải đạo”.

Thái Hạo - Khẩn cấp ngăn chận việc lan truyền thông tin độc hại để bảo vệ lớp trẻ

Thông tin rùng rợn trong vụ này đang được lan truyền dữ dội trên mạng xã hội. Tuy nhiên, tôi quan sát thấy phía công an, chính quyền và báo chí nhà nước đã chưa có ứng xử phù hợp, nếu không nói là rất đáng quan ngại.

Bởi đây là những thông tin vô cùng độc hại đối với xã hội và nhất là thanh thiếu niên, nhưng trong khi mạng xã hội đang chia sẻ chóng mặt thì báo chí lại không hề đề cập, mà chỉ nói một cách mập mờ.

Ví dụ, Báo Lao Động giật tít “Hưng Yên xác minh nhân thân Nguyễn Xuân Đạt, cảnh báo người dân trước tài liệu bạo lực”, nhưng bài không hề cho biết tại sao lại nhắc đến cái tên NXĐ này, trong vụ việc gì, như thế nào... Cách đưa tin như thế chẳng khác gì cố tình kích thích sự tò mò của người đọc và khiến họ tự mày mò tìm để xem.

Thái Hạo - Lũ lụt: Thủ tướng Thái Lan xin lỗi và nhận hoàn toàn trách nhiệm

 

1. Về trận lũ lụt nghiêm trọng vừa xảy ra, dẫn theo báo Tuổi Trẻ, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu: “Tôi rất tiếc và xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Không cần phân bua nguyên nhân".

Ông cho biết chính phủ "đã không làm đủ tốt" và sẽ đẩy nhanh nỗ lực khắc phục hậu quả.

Khi được hỏi về việc đình chỉ quan chức quận Hat Yai, ông nói rõ: "Không ai phải chịu trách nhiệm ngoài tôi. Tôi là người chịu trách nhiệm trước toàn bộ tình hình này". "Lúc này, chúng ta cần hợp tác chứ không phải đổ lỗi".

Thái Hạo - Từ bài viết của Johnny Tri Nguyen…

1. Lần đầu tiên tôi thấy nhìn Johnny Tri Nguyen là trong phim “Truy tìm tượng Phật” cách đây khoảng 20 năm, anh xuất hiện ở cuối phim bằng màn đấu đẹp rụng rời với Tony Jaa. Mặc dù vào vai phản diện – bảo kê nhà hàng (?) nhưng cú đánh đẹp và phong thái ngầu đét của anh khiến tôi nhớ mãi đến nay.

Là người có thích nhưng không đam mê phim hành động, tôi không tìm anh để xem. Bẵng đi rất lâu, vài năm trước tôi bỗng “gặp lại” anh trên truyền thông xã hội với hình ảnh của một người gắn với thiền, với tỉnh thức… Dù đang ở đỉnh cao lừng lẫy của sự nghiệp, anh chọn lui về “ở ẩn”, biết thế thôi, tôi cũng không để tâm nữa, vì nghĩ đơn giản rằng đó dường như một căn tính Á Đông hoặc có thể cũng chỉ như một trào lưu.

Rồi hôm qua, là lần thứ ba tôi nhìn thấy anh, trong bài viết có tên “THỜ Ơ” anh đăng trên trang cá nhân.

Thái Hạo - Không thể mặc nhiên chấp nhận là nạn nhân của thiên tai: Trách nhiệm nơi Nhà nước !

 

Theo tờ ABC, vào tháng 11 năm 2019, Tòa án Tối cao tại New South Wales (Úc) đã tiến hành xét xử vụ kiện tập thể về trận lũ lụt năm 2011 ở Brisbane và vùng lân cận.

Các nguyên đơn đòi bồi thường vì cho rằng cách vận hành các hồ Wivenhoe và Somerset đã góp phần làm lũ hạ lưu nặng hơn. Họ cáo buộc các nhà điều hành đập đã không tuân theo hướng dẫn, và không tạo đủ chỗ cho lượng mưa lớn cho đến khi quá muộn, khiến mực nước lũ dâng cao và gây thiệt hại cho nhiều tài sản hơn. Các nạn nhân đã thắng kiện với số tiền 450 triệu đô la.

Tờ The Guardian đưa tin, năm 2012, một tòa án ở Ý đã kết án 6 nhà khoa học và 1 quan chức chính phủ về tội ngộ sát vì không cảnh báo đầy đủ cho người dân trước khi trận động đất xảy ra ở L'Aquila miền trung nước Ý vào năm 2009, khiến hơn 300 người thiệt mạng.

Thái Hạo - Trao đổi với anh Dương Quốc Chính về vấn đề lũ và thủy điện

 

1. Chiều nay anh Dương Quốc Chính đăng bài “Sống chung với lũ – học được gì qua thảm họa hi hữu”. Tôi muốn trao đổi về mấy điểm chính mà tác giả trình bày.

Đọc bài này và một số bài khác, thấy tác giả Dương Quốc Chính có quan điểm chủ đạo, là cần “sống chung với lũ” chứ không thể “lên đồng chửi thủy điện”. Lý do tác giả đưa ra là, vấn đề không nằm ở thủy điện, vì “giả sử có đập hết chúng nó đi thì liệu có hết lũ (như Thái Nguyên đó)?”.

Theo tác giả, vì sao không thể hết lũ? Vì đây là “thảm họa hi hữu”, “giống sóng thần bên Nhật hay Indonesia”. “Không thể chống lại động đất, sóng thần, không thể đắp đê chắn sóng thần, mà chỉ có thể cảnh báo sóng thần bằng các cảm biến. Từ đó cảnh báo cho dân lánh nạn.”

Thái Hạo - Đọc cái tin này mà choáng!

 

Nó có nghĩa (nôm na) là từ đây học sinh Việt Nam, bắt đầu từ lớp 1 sẽ không chỉ học tiếng Anh mà còn học bằng tiếng Anh. Các môn như Toán, Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa, (Văn?)…, sẽ được giáo viên giảng bằng tiếng Anh!

Và tóm lại, Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia song ngữ, học tập, giao tiếp, làm việc, giấy tờ…, bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.

Khả thi không? Không! Làm bằng niềm tin ư? Chỉ riêng môn tiếng Anh thôi hiện Việt Nam đang thiếu khoảng 4.000 giáo viên, nếu dạy từ lớp 1 thì thiếu bao nhiêu? Báo chí nói là sẽ thiếu khoảng 30.000. Vậy sẽ thiếu bao nhiêu nếu dạy song ngữ/ngôn ngữ thứ hai? Giải quyết bài toán này thế nào?

Thái Hạo - “Cơm tù giáo dục”

 

1. Vài chục năm trước có lẽ người Việt Nam không ai không biết đến hai chữ “cơm tù” nói về những chuyến xe và các bữa cơm mà hành khách đường dài buộc phải ăn. Ngon dở gì cũng phải nuốt, không ăn hoặc muốn sang quán đối diện thì sẽ bị hành hung… Hình ảnh ấy cứ làm tôi liên tưởng đến giáo dục của ta ngày nay.

Có không tình trạng “cơm tù giáo dục” ? Có không “chiếc xe” là hệ thống giáo dục, “tài xế” là người quản lý, “quán cơm” là những nhà xuất bản, dự án, trường lớp, các loại dịch vụ. “Hành khách” là học sinh, phụ huynh, và hành trình đi tới tri thức - vốn nên là chuyến đi khám phá và đẹp đẽ - đã bị biến thành chuyến xe chật chội, ồn ào, ép buộc ?

Những chuyến xe tồi tàn và các quán cơm tù này ai cũng phải chấp nhận. Một mặt họ cấu kết với nhau, mặt khác phải nuôi các thành phần khác trong xã hội, cùng nhau cộng sinh. Cứ thế, dù phi lý và đầy bất công, nó vẫn ngang nhiên tồn tại nhiều chục năm ngay trước mũi xã hội.

Thái Hạo - Ngộ độc thức ăn và những căn bệnh trong nhà trường

 

Sau bữa ăn sáng tại trường, hàng chục học sinh trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Kim Thủy (tỉnh Quảng Trị - thuộc Lệ Thủy, Quảng Bình cũ) xuất hiện các triệu chứng ngộ độc như đau bụng, nôn ói, đi ngoài...

Điều đáng nói là, mặc dù dấu hiệu ngộ độc đã xuất hiện từ 7 giờ 15 và các em đã được đưa lên phòng y tế của trường, nhưng hiệu phó kiên quyết không cho đưa học sinh đi bệnh viện. Đến khoảng 8 giờ 30 khi phụ huynh biết tin và kéo đến mỗi lúc một đông, thì các em mới được đưa đi cấp cứu. Cho tới 12 giờ trưa đã có tới 40 học sinh nhập viện.

Trong một đoạn video do báo chí đăng tải, bà hiệu phó Đỗ Thị Hồng Huế nói với giọng như chém đinh chặt sắt: “Cô Quỳnh cho học sinh uống thuốc chi thì phải có sự chứng giám của hiệu trưởng hiệu phó, không tự cho uống, nghe”. “Không, anh để nguyên tại chỗ. Em khẳng định 100 % các em không bị sao cả. Khẳng định 100 %. Không đưa đi viện. Mình là hiệu trưởng hiệu phó, mình phải xử lý công việc. Các em bình thường, để đó, không có vấn đề chi hết”.

Thái Hạo - “Kỷ nguyên người” là gì ?

 

Thực ra đi phân tích ba chữ "kỷ nguyên người" thì cũng rảnh rỗi quá. Nhưng, vẫn dặn lòng, là gác mấy cái buồn cười và có phần chua chát sang bên, để trịnh trọng xem chủ tịch Hội Nhà văn muốn nói điều gì qua mấy chữ đang gây bão này.

Trích báo Dân Việt : “Theo Chủ tịch Hội Nhà văn, đất nước đang bước vào một giai đoạn mới, tạo ra một cảm hứng sống mạnh mẽ chưa từng có. Ông gọi đây là "kỷ nguyên người", bởi mọi chủ trương, hành động của Đảng và Nhà nước đều hướng đến mục tiêu vì một con người thực sự.”

Vâng, “cảm hứng sống mạnh mẽ”, “mục tiêu vì một con người thực sự”, dường như ông đang muốn nói đến một cái gì như Chủ nghĩa nhân văn ở châu Âu giữa thiên niên kỷ thứ II ?

Thái Hạo - Bốn lần đánh giáo viên ?

 

Theo thông tin (mang tính nghi vấn) từ nhà báo Thanh Hằng, đây là lần thứ tư cậu học sinh lớp 7 này đánh giáo viên ở trường (một lần đánh cô dạy Anh văn, một lần đánh cô dạy Văn, một lần đánh thầy Giáo dục Công dân và nay là cô H, chủ nhiệm).

Đề nghị xác minh. Nếu đúng, thì các lần trước tính chất, mức độ ra sao, vì sao không có bất cứ thông tin gì được công khai, nhà trường đã xử lý thế nào mà để một học sinh liên tục hành hung giáo viên một cách đáng sợ như thế?

Và cũng nếu đúng, việc đầu tiên là đề nghị đình chỉ ngay hiệu trưởng Phạm Thị Thanh Hà, để làm rõ trách nhiệm và chịu trách nhiệm.

Thái Hạo – Nền giáo dục kéo rèm

 

Trong clip một học sinh lớp 7 tại Hà Nội túm tóc, ghì đầu và sau đó quật cô giáo xuống sàn đang gây đau đớn cho toàn xã hội, chi tiết khiến tôi thấy sợ hãi nhất, là động tác kéo rèm.

Sau hơn 1 phút cô giáo bị bạn nam túm tóc, bạo hành, ngoài chút nhốn nháo, thì nhiều em vẫn “ngồi trật tự”, một số em khác thì đi lại, một số khác thì vẫn đùa giỡn. Tuyệt nhiên không ai đến can thiệp, cũng không em nào chạy ra ngoài để kêu cứu. Ngược lại, các em kéo rèm cửa !

Ai kêu các em kéo rèm ? Lớp trưởng. Vâng, rất chấp hành, rất tuân thủ, rất đúng quy trình...