Trần Trung Đạo - Suy nghĩ bên quảng trường Anh Hùng ở Budapest, Hungary

Nhân cuộc bầu cử quốc hội Hungary hôm nay, qua đó đảng "Hungarian Civic Alliance" do Thủ tướng Viktor Orban lãnh đạo bị đảng "The Respect and Freedom Party" do Peter Magyar lãnh đạo đánh bại, nhớ lại bút ký khi đứng bên Quảng trường Anh Hùng của Hungary trong một lần thăm viếng nơi này nhiều năm trước.

Nếu tính theo dân số chưa tới 10 triệu người và địa lý không cận biển, Hungary chỉ là một nước nhỏ. Tuy nhiên vì là thành viên quan trọng của nhiều tổ chức quốc tế như Ủy ban Châu Âu (European Commission), NATO v.v...nên lãnh đạo Hungary có tiếng nói mạnh trong bang giao quốc tế. 

Chẳng hạn Hungary làm chậm đơn gia nhập NATO của Phần Lan và Thụy Điển, cũng như mở rộng quan hệ với Putin và Tập Cận Bình. Sự thay đổi trong chánh phủ Hungary chắc chắn sẽ dẫn tới nhiều thay đổi trong chính trị Châu Âu.

Trần Trung Đạo - Nguồn gốc hai ngày quốc tế phụ nữ 8 tháng 3

Giới thiệu: Thế giới có hai Ngày Phụ Nữ  Quốc Tế. Một Ngày Phụ Nữ  Quốc Tế do Lênin khởi xướng, và một ngày khác do Liên Hiệp Quốc thành lập.  Mặc dù cùng dùng ngày 8 tháng 3, nhưng khác về nguồn gốc và cách tính.

Cộng sản Việt Nam (CSVN) không tổ chức Ngày Phụ Nữ Quốc Tế  theo tinh thần của quyết nghị Liên Hiệp Quốc 1977 mà tính theo ngày do Lênin và các lãnh tụ cộng sản Liên Xô công nhận. Do đó hôm nay là lần thứ 116, tính từ 1910, trong khi Ngày do Liên Hiệp Quốc thành lập và được phần lớn thế giới công nhận chỉ mới được 49 năm.

Ngày Quốc Tế Phụ Nữ có một lịch sử dài gắn liền với các phong trào phụ nữ đòi quyền ứng cử và bầu cử, quyền lao động tại Hoa Kỳ trong thập niên đầu của thế kỷ 20, lẽ ra phải được vinh danh tại nhiều quốc gia, nhưng không, ngày này chỉ là lễ tại số rất ít nước, trong số đó là những nước cộng sản (CS).

Trần Trung Đạo – Cơ cấu và chức năng của chế độ thần quyền Hồi giáo Iran

 

Thật tình cờ, hôm nay, 53 năm trước, Joseph Stalin kẻ độc tài tàn bạo nhất trong nửa đầu của thế kỷ 20 bị tai biến trầm trọng. Stalin qua đời ngày 5 tháng 3, 1953.

Theo điều tra của Viện Sức Khỏe Quốc Gia (National Institutes of Health, NIH) của chính phủ Mỹ, phù hợp với một số nghiên cứu khác, có thể Stalin, 74 tuổi, chết do bị đầu độc bằng chất ‘warfarin’, một loại thuốc chống đông máu rất mạnh, đã được một hoặc nhiều cộng sự thân cận của ông lén lút cho uống vào sáng sớm trước khi ông bị đột quỵ.” (What did Joseph Stalin really die of?  A reappraisal of his illness, death, and autopsy findings, National Institutes of Health Feb 20 2019)

Việc Stalin bị trùm mật vụ Lavrentiy Beria đầu độc đã là một tin đồn ngay sau khi Stalin chết tuy không bằng chứng và trong bản án dành cho Beria cũng không nhắc đến tội trạng này. Beria bị bắt và bị xử bắn về nhiều tội đại hình khác.

Trần Trung Đạo - Mỹ nên hay không nên đánh Iran, và nếu đánh sẽ có lợi cho ai?

Hôm kia người viết có tham gia buổi thảo luận trên diễn đàn của Nhóm Trao Đổi về tình hình Iran và tương lai của quốc gia này. Buổi thảo luận rất sôi nổi, tích cực. Sáng nay viết thêm vài điểm cùng chủ đề này.

Xung đột Mỹ Iran không phải mới, mà bắt đầu từ năm 1979 khi Cộng Hòa Hồi Giáo Iran (The Islamic Republic of Iran ) vừa được thiết lập và 52 nhân viên tòa đại sứ Mỹ bị bắt giữ làm con tin.

Viết lại theo tác phẩm The Iran Hostage Crisis của R. Conrad Stein. Sáng ngày 4 tháng 11, 1979, một đám đông khoảng 500 người Iran bao vây tòa đại sứ Mỹ tại Iran. Các nhân viên tòa đại sứ bị đánh và bị sỉ nhục trước họng súng của đám đông. Một số bị nhốt trong những chiếc tủ nhỏ và phải sống trong đó nhiều ngày. Phần còn lại bị trói và giam dưới hầm.

Trần Trung Đạo – Bao giờ tới Việt Nam ?

 

Xin trả lời trước khi viết tiếp là chẳng bao giờ tới, cả nếu những người Việt quan tâm vẫn thích “ăn hàm thụ”.

Người viết không nghĩ ra thuật ngữ “ăn hàm thụ” này mà chỉ nghe một nhà văn kể lại cách đây ba hôm. Anh kể trong thời gian ở tù cộng sản ngoài Bắc, đói quá, mà con người ở đâu cũng vậy thiếu gì thường hay nghĩ và nói tới cái đó. Các anh tối ngủ hay nói chuyện nấu những món ăn ngon. Có anh diễn tả cách nấu những món ăn hấp dẫn không thua gì các chương trình thi nấu ăn nổi tiếng trên TV bây giờ. Các anh nói chẳng qua để vơi cơn đói.

Nói cho đã rồi ngủ với cái bao tử trống, trong chiếc mền rách, dưới mái lán mong manh và bên ngoài là cơn mưa không biết bao giờ dứt. Các anh có lý do để “ăn hàm thụ”. Đó là chuyện các anh nói chơi ở trong tù.

Trần Trung Đạo - Số phận Nicolas Maduro và viễn ảnh Venezuela

Một căn bệnh không thuốc nào chữa mà những kẻ độc tài đều mắc phải là mê quyền lực. Ngoại trừ một số chết già vì điều kiện cách mạng dân chủ tại quốc gia họ cai trị chưa đến điểm chín muồi, một phần không nhỏ đã chết một cách thê thảm bằng những cực hình mà họ chưa bao giờ tưởng tượng ra khi còn nắm quyền sinh sát.

Nicolas Maduro học thuộc những kết liễu thê thảm của Muammar Gaddafi, Saddam Hussein, Ali Abdullah Saleh, Nicolae Ceausescu và nhiều người khác.

Nicolas Maduro học thuộc bài học Grenada 1983 dưới thời tổng thống (TT) Ronald Reagan dẫn tới sự sụp đổ của chế độc tài Marxist Bernard Coard.

Trần Trung Đạo - Trong ba người, Gorbachev, Yeltsin và Sakharov, ai là nhà dân chủ?

Khá nhiều người Việt yêu dân chủ và cũng vì quá tha thiết với dân chủ nên ca ngợi Mikhail Gorbachev như là một nhà dân chủ vĩ đại, vị cứu tinh của nhân loại.

Gorbachev là một nhà chính trị khôn ngoan và có ít nhiều tính cơ hội trong người nhờ đó ông đã được Yuri Andropov, cựu Tổng Giám Đốc KGB, Tổng Bí Thư Cộng Sản (CS) Liên Xô sắt máu và người đàn áp cuộc nổi dậy của Hungary 1956, tin tưởng.

Tuy nhiên sau khi Yuri Andropov chết, trung ương đảng đã bầu Konstantin Chernenko.  Chỉ hơn một năm sau đó Konstantin Chernenko qua đời và Gorbachev được bộ chính trị bầu vào chức vụ Tổng Bí Thư.

Trần Trung Đạo – Kính tiễn nhà thơ và nhạc sĩ Đynh Trầm Ca

 

Nhận tin anh qua đời khi đang trong chùa lo Phật sự ở California, buồn quá nhưng không biết làm gì hay viết gì ngay lúc đó. Gia đình và thân hữu đều biết anh sẽ ra đi trong một hai hôm, nhưng khi anh thật sự ra đi mọi người vẫn buồn như chưa biết trước.

Hôm 13 tháng 11 anh còn ở bệnh viện. Thịnh, con trai anh, nhắn tin cho biết sức khỏe của anh đang suy sụp rất nhanh và ngày mai sẽ xuất viện về nhà chờ ngày đi. Cháu đưa phone để hai anh em chia tay nhau. Anh không nói được chỉ còn nhìn nhau.

Thật ngạc nhiên và hiếm hoi khi thấy anh mỉm cười. Dường như trong tầng đáy của tâm hồn anh vừa có một tiếng chuông báo thức vọng về từ thăm thẳm. Anh nhận ra tôi không, không quan trọng. Trong quan hệ con người có một sợi tơ vô hình thiêng liêng nối kết nhau dù trong nghìn trùng xa cách.

Trần Trung Đạo - Đốt xác lính trên núi Lão Sơn

“Chúng tôi không quan tâm đến sinh mạng của họ. Không một người nào trong nhóm lính này sống sót. Việt Nam chẳng còn đến thu hồi xác chết nữa. Trời đang là mùa hè. Nắng rồi mưa. Không ai có thể chịu được mùi xác chết. Chúng tôi buộc phải gởi các đơn vị chống hóa chất đến để đốt tất cả xác chết bằng những ống phun lửa.”

Giới thiệu:  Mấy hôm nay, việc nhà văn Chu Lai ngụy tạo cảnh lính Việt Nam Cộng Hòa đốt chết lính cộng sản đang gây phản ứng không chỉ những người sống và chiến đấu để bảo vệ tự do của miền Nam, mà còn gây công phẫn trong cả những người lính miền Bắc sống sót trong cuộc chiến.

Thật ra, hành động đốt xác, có thể trong đó có những người chưa chết hẳn, là hành động dã man của lính Trung Cộng diễn ra tại Lão Sơn trong chiến tranh Trung-Việt lần thứ hai năm 1984.

Trần Trung Đạo – Những Brooks Việt Nam

 

Trong phim “Shawshank Redemption” có nhiều câu nói rất hay chứa đựng triết lý răn đời đáng học hỏi, nhưng có một đoạn phản ảnh gần sát với thực tế của không ít người Việt trong xã hội Việt Nam.

Đó là đoạn phim Ellis Boy "Red" Redding giải thích cho các bạn tù thế nào là bị "thể chế hóa” của tù nhân Brooks, người ở tù tròn 50 năm vì tội sát nhân.

Khi biết mình sắp được thả, Brooks, sau nửa thế kỷ sống trong tù, không muốn ra khỏi nhà tù.

Trần Trung Đạo – Cuba nghèo, do Mỹ cấm vận hay cơ chế chính trị ?

 

Hai đảng cộng sản Việt Nam và Cuba là hai anh em từng chia ngọt sẻ bùi trong suốt thời kỳ Chiến Tranh Lạnh, từng đổ máu cho tham vọng của các đảng cộng sản đàn anh. Cuba đổ máu ở Angola, Nicaragua, cộng sản Việt Nam đổ máu ở Miên, Lào.

Ngày 28 tháng 9, 2009, ông Nguyễn Minh Triết, chủ tịch nước Việt Nam, thăm Cuba và tại đây ông phát biểu : “Việt Nam Cuba, như là trời đất sinh ra, một anh ở phía Đông, một anh ở phía Tây, chúng ta thay nhau canh giữ hòa bình cho thế giới. Cuba thức thì Việt Nam ngủ, Việt Nam gác thì Cuba nghỉ.” Nhiều người nghĩ ông Nguyễn Minh Triết ví von một cách vô duyên nên cười mai mỉa mà quên đi ý nghĩa rất thật trong câu nói của ông. Ông nói đúng.

Giờ đây trong cảnh chợ chiều, những tên lái buôn quốc tế đã phá sản hay bỏ đi, hai anh em canh cánh một mối lo cho tương lai chủ nghĩa xã hội còn xa hơn đường lên sao Hỏa. Nhìn lại hai đảng, thân thể già nua, bệnh hoạn, hai cánh tay tuyên truyền và trấn áp một thời gân guốc đang mỗi ngày thêm run rẩy và yếu dần. Trí nhớ còn tốt nhưng chỉ nhớ những chuyện đáng quên đi.

Trần Trung Đạo - Để có một châu Âu và Ukraine hòa bình ổn định, Putin phải ra đi

 

Những điểm chính trong bài dài này :

- Lý lịch của Putin

- Giấc mơ của Putin về thời vàng son của Đế Quốc Nga

- Putin chiếm bán đảo Crimea chỉ là bước thăm dò

- Putin Và Nhóm Đặc Quyền Lợi Ích Nga (Russian Oligarch)

Trần Trung Đạo – Hun Sen : Lý lịch, lòng tham, sự tàn bạo và con cờ của Trung Cộng tại Đông Nam Á

 

Các điểm chính trong bài :

- Lý lịch và con người Hun Sen

- Hun Sen sau chiến tranh biên giới Tây Nam 1978

- Hun Sen đàn áp đối lập không nương tay

- Quan hệ giữa Hun Sen và các lãnh đạo Trung Cộng (ủng hộ chính sách Một Trung Quốc và chủ quyền của Trung Cộng trên Biển Đông)

- Hun Sen tham nhũng

- Trung Cộng dùng Hun Sen để bao vây và cô lập Việt Nam

Trần Trung Đạo – Khói thuốc bay như mây trời phiêu bạt

Một ngày 23 năm trước, anh em chúng tôi có một sinh hoạt chung ở Dallas, Texas. Sáng sớm, khi bước xuống hành lang khách sạn chợt thấy anh đang ngồi bên ngoài phì phà điếu thuốc lào. Không biết anh mang theo hay làm sao có nhưng ống thuốc lào rất đẹp. 

Thấy tôi anh dừng lại nhưng tôi đưa tay cản : "Anh cứ hút tự nhiên để em chụp một tấm hình”. Anh mỉm cười đồng ý và hút một hơi dài. Tôi chụp một tấm hình kỷ niệm.

Làn khói trắng như mây trời đang bay trước khuôn mặt thật nghệ sĩ của anh. Tôi chợt nghĩ tới hai câu thơ có khói thuốc và con đường nay đã đổi thay tên ở Quê hương Quảng Nam chúng tôi :

Trần Trung Đạo – Việt Nam đã bị « Phần Lan hóa » qua mật ước Thành Đô

“Phần Lan hóa” (Finlandization) là gì ?

Một cách vắn tắt, “Phần Lan hóa” (Finlandization), có nghĩa “để trở nên Phần Lan”. Là một thuật ngữ chính trị để chỉ ảnh hưởng của một cường quốc trên các chính sách đối nội, đối ngoại và quốc phòng của một quốc gia láng giềng nhỏ, bị cô lập, không phải là thành viên của một liên minh quân sự và không nhận được sự bảo vệ của các cường quốc.

Thuật ngữ này bắt nguồn từ chính sách của chính phủ Phần Lan chấp nhận các yêu sách của Liên Xô trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh từ năm 1947 đến năm 1990 để đáp ứng với thực tế chính trị thời bấy giờ.

Trần Trung Đạo - Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và các áp lực trước hiệp định Paris

 

Những sự kiện được trình bày trong bài này:

- Tổng thống Nixon “Cắt Đầu ông ta [Thiệu] nếu cần”.

- Lập trường cứng rắn của tổng thốngThiệu cho tới những ngày gần ký kết Hiệp Định Paris.

- Chiến dịch dội bom Linebacker II

- Lý do tổng thống Thiệu phải ký hiệp định Paris

- Chuyện bên lề: Tổng thống Thiệu “thay chiếc ghế “ ở Midway 1969. 

Trần Trung Đạo - Tóm tắt chính sách đối ngoại của tổng thống Ronald Reagan

 

Ronald Wilson Reagan, tổng thống thứ 40 của Mỹ, sinh ngày 6 tháng 2, 1911 và qua đời ngày 5 tháng 6, 2004. Ông xuất thân là một xướng ngôn viên cho các chương trình thể thao tại Iowa, trước khi di chuyển đến California để bắt đầu nghề nghiệp đóng phim.

Ronald Reagan nguyên là đảng viên đảng Dân Chủ và xem tổng thống (TT) Franklin D. Roosevelt như một anh hùng của nước Mỹ trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế và Thế Chiến Thứ Hai. Ông ủng hộ TT Harry Truman trong chiến dịch tái tranh cử tổng thống 1948. 

Năm 1962 ông thay đổi từ đảng Dân Chủ sang đảng Cộng Hòa và ủng hộ các chiến dịch tranh cử tổng thống của Dwight Eisenhower, 1952 và Richard Nixon 1960.

Trần Trung Đạo - “A nice ocean”

Trong buổi họp gay gắt hôm qua có một chữ tổng thống Zelensky dùng đã làm tổng thống Trump tức, cho là Zelensky nói khích: “Trong chiến tranh, ai cũng có vấn đề, kể cả nước Mỹ. Quý vị có một đại dương đẹp đẽ và không thấy có vấn đề bây giờ, nhưng quý vị sẽ cảm nhận được nó trong tương lai.”

(During the war, everybody has problems, even you. But you have a nice ocean and don't feel [it] now, but you will feel it in the future.)

Ý của ông là nếu nhân nhượng Putin, một ngày nào đó Putin sẽ tấn công Mỹ dù đại dương có đẹp thế nào.

Trần Trung Đạo - Huy Đức vẫn đi trên con đường sự thật

Tôi đọc Huy Đức trước đó khá lâu qua Internet nhưng chỉ biết anh khoảng 2012. Qua trung gian một người em ở Pittsburgh, hai anh em chúng tôi gặp nhau.

Hôm đó tôi đi đón Huy Đức về nhà nghỉ ngơi, sau đó sẽ đưa anh vào một căn phòng ở Harvard. Huy Đức sẽ ở đó một thời gian khá dài để tu nghiệp theo học bổng báo chí của Nieman Foundation. Vợ tôi gọi về nhắc tôi hỏi Huy Đức cần gì khi dọn vào chỗ ở mới. Ý của vợ tôi là chén bát, nồi niêu, xoong chảo v.v...

Huy Đức bảo chưa cần gì chỉ cần đôi giày vì đôi giày đang mang bị rách. Trời Boston dù mùa nào ban đêm cũng se lạnh và ẩm ướt. Tôi đưa Huy Đức sang tiệm Burlington bán đồ rẻ bên kia đường mua đôi giày mới.  Tôi có ý định mua tặng Huy Đức đôi giày đó nhưng anh nhất định muốn trả tiền.

Trần Trung Đạo - Tác hại của tuyên truyền và lý do ủng hộ Ukraine

Hôm nay, nếu phải trả lời câu hỏi ai là người châm ngòi nổ cho Thế Chiến Thứ Hai, gần như mọi người đều trả lời đó là Adolf Hitler. Chính ông ta đã phát động cuộc chiến tranh tàn phá nhất trong lịch sử nhân loại từ trước tới nay bắt đầu với việc xâm lăng Ba Lan ngày 1 tháng 9, 1939. 

Thế nhưng cũng câu hỏi đó nếu đặt ra vào ngày 31 tháng 8, 1939 hay ngay trong ngày 1 tháng 9, 1939 khi Hitler tung 1,5 triệu quân xâm lăng Ba Lan không cần tuyên chiến người hỏi có thể sẽ nhận một câu trả lời khác, không phải Đức mà chính Ba Lan xâm lăng Đức, Đức chỉ phản công. 

Mở ngoặc, năm 1979, khi đánh Việt Nam, Đặng Tiểu Bình đưa ra khẩu hiệu “Chiến tranh đánh trả tự vệ trước Việt Nam” (对越自卫还击战 Đối Việt tự vệ hoàn kích chiến). Đánh Việt Nam chẳng qua là một cách tự vệ mà thôi.