Phan Dương Hiệu - Thời đại "Giữ mình, bảo vệ tài nguyên"

 

I. Giả thuyết đã dần được kiểm chứng: Không có chuẩn nào an toàn nào là đủ.

Trung Quốc năm 2025 có bước tiến mở khi kêu gọi công khai đóng góp của cộng đồng khoa học để xây dựng các chuẩn mật mã hậu lượng tử. Tháng 9 này Vòng 1 kết thúc, họ công bố lựa cho các ứng cử viên vào Vòng 2. 

Chỉ trong vòng 3 ngày sau khi công bố, trong số 119 ứng cử viên được lựa chọn, quá nửa bị tấn công, nặng nhẹ khác nhau, từ lỗi kỹ thuật đến lỗi thiết kế, hầu hết bởi những tấn công sử dụng AI. Sau 5 ngày 2/3 bị tấn công nặng, nhẹ. Tình trạng được cập nhật ở đây và ở đây.

Úc: trang web chính phủ, dữ liêụ y tế bị AI Agents của OpenAI tấn công nghiêm trọng. OpenAI vẫn bài thản nhiên phủi trách nhiệm kiểu (sẽ phổ biến trong tương lai): Tôi không cố tình, Agent nó vượt tầm kiểm soát.

Lê Diễn Đức - Mục tiêu mới: Ukraina đánh vào trái tim số của Nga

Trong cuộc chiến Nga–Ukraina, chiến trường không còn chỉ là xe tăng, tên lửa, nhà máy lọc dầu hay kho nhiên liệu. Một mục tiêu mới đang phơi bày điểm yếu của nước Nga: Các trung tâm dữ liệu.

Theo Reuters và Financial Times, trong tháng 10/2026, ba trung tâm dữ liệu của Yandex, tập đoàn công nghệ hàng đầu Nga, bị drone Ukraina tấn công. Một số cơ sở bị hư hại nghiêm trọng, gây gián đoạn các dịch vụ trực tuyến. Một trung tâm dữ liệu ở vùng Vladimir được cho là đã ngừng hoạt động hoàn toàn.

Hậu quả có thể lan sang nhiều dịch vụ thiết yếu như email, gọi taxi, thanh toán điện tử và điện toán đám mây. Việc khôi phục toàn bộ năng lực của những cơ sở bị hư hại nghiêm trọng có thể kéo dài nhiều tháng.

Lê Xuân Nghĩa - Tác động ghê gớm đến người dân Nga sau khi Yandex bị Ukraine đánh quỵ

Việc khôi phục các trung tâm dữ liệu bị hư hại của Yandex sẽ mất ít nhất sáu tháng và tốn hàng tỉ đô la.

Sự gián đoạn đã nghiêm trọng, các nhà sản xuất và phân phối Nga đang đối mặt với thảm họa sắp xảy ra do các cuộc tấn công của Ukraine gây ra sự sụp đổ của hệ thống theo dõi hàng hóa do nhà nước vận hành.

Báo Nga Kommersant đưa tin rằng việc thay thế thiết bị bị hỏng sẽ mất ít nhất sáu tháng, sử dụng các kênh nước ngoài vì phần lớn thiết bị không phải do Nga sản xuất. Việc này sẽ tốn kém và có thể chậm trễ do tình trạng thiếu hụt toàn cầu hiện tại về GPU và chip bộ nhớ.

Nickie Tran - Gen Z

 

Trước đây tôi hay gọi Gen Z là Gen LaZy. Vì thật ra có rất nhiều bạn lazy, thiếu động lực, ít kiên nhẫn và đam mê duy nhứt hình như là lướt màn hình.

Bây giờ tôi vẫn giữ nguyên quan điểm là mấy bạn lười hơn thế hệ của tôi ngày trước thiệt. Nhưng có một điều tôi phải nhìn nhận lại: Có lẽ tôi đã đánh giá sai sự thờ ơ của các bạn với sự vô cảm.

Gen Z có thể thờ ơ với rất nhiều thứ mà thế hệ trước từng cho là quan trọng. Các bạn không quá tin vào chức danh, tuổi tác, địa vị hay ngôi thứ.  Kêu các bạn kính trọng một người chỉ vì người đó lớn tuổi hơn, có chức vụ cao hơn hay nhiều tiền hơn thì chưa chắc. Nhưng có một thứ Gen Z lại cực kỳ nhạy cảm: fairness, sự công bằng. Khi cảm thấy một chuyện gì đó không công bằng, cách Gen Z phản ứng cũng rất khác thế hệ của tôi.

Thái Hạo - Gen Z

1. Gen Z là từ dùng để chỉ nhóm người sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1997 đến 2012. Họ là thế hệ nằm sau Gen Y và đứng trước thế hệ Gen Alpha. Đây là thuật ngữ do các nhà nghiên cứu xã hội học phương Tây đưa ra để phân loại các thế hệ dựa trên các cột mốc thời gian và sự phát triển của công nghệ.

Gen Z có những đặc điểm nổi bật sau đây:

- Công dân số: Lớn lên cùng Internet, điện thoại thông minh và mạng xã hội.

Đặng Sơn Duân - Khi con người thành nô lệ của thuật toán

Anh em lưu ý là có một thành phần a dua khá nguy hiểm là mấy mẹ bán kem trộn hay hàng Trung Quốc đểu. Thể loại này thường rất hung hãn và khát máu chạy theo đám đông.

Đặc điểm nhận diện mấy mẻ A Tỷ này là thường duyên chia sẻ những câu đạo lý vớ vẩn, hoặc những câu ngôn tình ói mửa cóp nhặt đâu đó. Nhưng khi bị phonefarm dẫn dắt thì toàn lộ ra thân phận đệ tử chân truyền của Diệt Tuyệt sư thái.

Thành phần số hai là ca sĩ diễn viên tích xanh, viết sai chính tả nhưng hay lập ngôn thể hiện lập trường. Đám này chủ yếu sợ bể nồi cơm, chứ quan tâm gì về chính trị đâu.

Nguyễn Đình Bổn - Nga chơi hàng giả!

 

Một số nguồn tin tình báo từng cho rằng Nga chi hàng tỉ đô mỗi năm để tạo tin giả (làm tài liệu, trả lương, nuôi cộng tác viên...). Một ví dụ gần nhất là họ lợi dụng đợt nắng nóng của Châu Âu vừa rồi để tạo tin giả trên mạng xã hội.

Nga đã dùng AI để tạo ra các trang bìa giả mạo của báo Pháp (như Le Monde, Le Parisien, Liberation…) để lan truyền trên mạng, nhằm gieo rắc hỗn loạn giữa các quốc gia EU và bôi nhọ Ukraine. Lần này là các tiêu đề giả mạo của báo Pháp liên quan đến đợt nắng nóng.

Ví dụ một trang bìa giựt tít "Do viện trợ cho Ukraine, người Pháp bị thiếu máy điều hòa trong đợt nắng nóng".

Lưu Nhi Dũ - Báo Mới là của ai, có nên tồn tại ?

 

Mới thấy các thông tin trên trang Báo Mới không còn có tin tổng hợp để nguồn nữa mà đưa thẳng đường link về báo gốc.

Đây là cách Báo Mới thích ứng với Nghị định 1742026/NĐ-CP, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công nghệ thông tin..., chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026 và Luật Sở hữu trí tuệ (liên quan đến quyền sở hữu tác giả bài báo).

Báo Mới - đọc tên, rất nhiều người lầm tưởng đó là một tờ báo điện tử nhưng đó chỉ là một trang thông tin điện tử. Đây là tờ “báo” gây tranh cãi, vì chỉ là trang thông tin tổng hợp nhưng có thời kỳ nó làm mưa làm gió trên thị trường báo điện tử.

Võ Khánh Tuyên – Rồi mai, ai cũng sẽ già

Hồi đâu hơn 25 năm trước, có dịp ra Huế, buổi sáng đi ăn sáng café, có cảm giác nhiều người nhìn tui như là vật thể lạ.

Bởi khi đó, tui mua cả 5-7 tờ "báo Saigon", vừa ăn uống vừa chăm chú giở từng trang đọc. Người quen bảo : Ở ngoài này, không mấy ai mua báo đọc đâu. Thậm chí nghe mấy đứa bán báo rao tin giật gân mà đọc không vừa ý là...chửi luôn thằng bán báo.

Nó khác hẳn với dân sống ở Saigon và nhiều tỉnh miền Nam, hay có thói quen vừa ăn sáng hay nhâm nhi ly café vừa đọc báo.

Hoàng Tư Giang - Những đường link 404 và ký ức của một quốc gia

Tôi đặt vấn đề dưới đây với tinh thần rất trách nhiệm, thiết tha:

Trong gần 30 năm làm báo, tôi đã có cơ hội làm việc ở nhiều tòa soạn khác nhau, trong đó có những tờ báo đã không còn tồn tại.

Tôi từng có hàng trăm bài viết đăng trên Sài Gòn Tiếp Thị. Khi tờ báo dừng hoạt động và website không còn tồn tại, phần lớn những bài báo ấy cũng biến mất khỏi không gian mạng. Đến hôm nay, tôi vẫn tiếc vì ngày đó đã không lưu lại chúng một cách đầy đủ.

Trương Châu Hữu Danh - Quyền lực thứ tư đang ở đâu?

Tôi nhớ đến một chi tiết trong cuốn Quyền lực thứ Tư (xuất bản 1996). Trong một hội trường đầy những nhân vật quyền lực nhất đất nước, người ta nhìn thấy các chính khách, các nhà tài phiệt, những người điều hành bộ máy nhà nước. Rồi ánh mắt hướng lên khu vực dành cho báo chí.

Khi ấy có người nhận ra rằng những con người đang ngồi lặng lẽ với cuốn sổ và cây bút kia không sở hữu quân đội, không có cảnh sát, không có quyền lực hành chính, nhưng lại có khả năng ảnh hưởng đến tất cả những thứ đó.

Và từ đó xuất hiện khái niệm “quyền lực thứ tư”.

Nguyễn Thanh Sơn – Một ngày buồn của báo chí TPHCM

 

Chiều qua, trên nhiều trang Facebook của các nhà báo kỳ cựu, xuất hiện cùng một dòng trạng thái : “Một ngày buồn cho báo chí TP Hồ Chí Minh”.

Có người đăng lại ảnh tòa soạn cũ đã gắn bó gần hết đời nghề. Có người nhắc tên những tờ báo, từng là một phần ký ức của Sài Gòn suốt nhiều thập niên. Cũng có người chỉ để lại một dấu chấm lửng rất dài, như thể chính họ cũng chưa thật sự gọi tên được cảm giác đang diễn ra bên trong mình.

Nhưng điều khiến nhiều người làm báo buồn không hẳn nằm ở chuyện vài cơ quan báo chí có thể biến mất sau một đợt sáp nhập. Cái khiến người ta bất an hơn nằm ở cảm giác một thời kỳ đang khép lại.

Mai Phan Lợi - Bản Quyền Âm Nhạc Việt Nam: Từ "Người đòi nợ thuê" đến "kẻ cướp bằng công nghệ"

Câu chuyện dài hai mươi năm, từ Phó Đức Phương “đánh nhau với cối xay gió” đến ngày BH Media bị còng tay.

I. Ngày 15/05/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, theo chỉ đạo từ Công điện số 38 của Thủ tướng về đấu tranh với xâm phạm sở hữu trí tuệ, đã ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Trong đó có vụ án xảy ra tại Công ty BH Media với bị can Nguyễn Hải Bình, Tổng Giám đốc công ty, đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam (VCCA).

Cùng bị khởi tố còn có Võ Văn Nam, Giám đốc Công ty TNHH Lululola Entertainment; Nguyễn Minh Đức và Ngô Thanh Tùng trong vụ án nhóm 1900 Group; Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy, Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn; và ca sĩ Diệp Văn Lập (Quang Lập), chủ Trung tâm Giọng ca để đời.

Marie To - Nỗi đau của người gìn giữ ký ức âm nhạc

Có những điều khán giả không nhìn thấy phía sau một chương trình như Paris By Night…

Đó là hàng chục năm gìn giữ âm nhạc Việt Nam, đầu tư sản xuất, quay hình, lưu trữ và bảo vệ những tác phẩm đã trở thành ký ức của nhiều thế hệ.

Bước vào thời đại digital, chúng tôi hiểu và tôn trọng bản quyền hơn bao giờ hết. Vì người sáng tạo xứng đáng được bảo vệ. Nhưng đau lòng nhất là khi chính những người tạo ra tác phẩm, gìn giữ tác phẩm… đôi khi lại trở thành nạn nhân của những hệ thống claim thiếu minh bạch trên không gian số.

Phan Vũ Tuấn - Bản quyền đen

 

Sáng nay, mạng xã hội xôn xao với thông tin một mạng lưới bản quyền đen bị khởi tố. Bất ngờ không? Bất ngờ chứ - vì mình không ngờ ngày này đến nhanh đến vậy, ngoài mọi kỳ vọng.

Vậy nó đen thế nào? Sao ngành này lại đen được?

Trước hết, bản quyền là khái niệm cực kỳ quyền lực, đặc biệt ở các quốc gia phát triển. Ở Việt Nam cũng không khác - pháp luật bảo hộ tối đa cho người sáng tạo. Một bản nhạc, một bức ảnh, một đoạn video ngắn đều là tài sản được luật pháp bảo vệ. Và quyền lực đó là một công cụ. Trong tay người tốt - nó bảo vệ nghệ sĩ. Trong tay kẻ xấu - nó là vũ khí.

Lê Diễn Đức - Khi Sa hoàng Putin tắt Wi-Fi để duyệt binh

Moscow hôm nay bỗng dưng sống lại thời Liên Xô. Người dân bước vào siêu thị quẹt thẻ không được, vào quán cà phê dùng app thanh toán đứng hình, ra trạm xăng QR code chết lâm sàng, gọi taxi thì ứng dụng Yandex loading như đang dùng modem quay số năm 1991.

Không phải vì Nga bị hacker Mỹ đánh, không phải vì NATO cắt cáp, mà vì… chính điện Kremlin tự tay bóp cổ internet của thủ đô mình. 

Đúng vậy!

Nguyễn Hồng Phúc - Cẩn thận nguy cơ Trung Quốc ăn cắp dữ liệu Việt Nam để huấn luyện mô hình AI !

Gần đây các hãng công nghệ Trung Quốc tăng cường thuê tuyển nhân viên người Việt hoặc người sử dụng tiếng Việt để quảng bá cho các mô hình AI Trung Quốc tới người dùng Việt Nam. Điều này dẫn tới nhiều nguy cơ người dùng Việt mất dữ liệu khi dùng AI Trung Quốc.

Việc các công ty công nghệ Trung Quốc có thói quen ăn cắp dữ liệu và chuyển về Hoa lục thì khỏi cần phải bàn nữa rồi, họ làm như thói quen. Nhưng hiện nay đặc biệt với AI Trung Quốc thì dữ liệu tiếng Việt của người Việt là vô cùng quan trọng đối với việc phát triển AI Trung Quốc.

Lý do là vì dữ liệu tiếng Việt là cầu nối siêu đặc biệt giúp AI Trung Quốc học được tri thức nhân loại vốn phần lớn bằng tiếng Anh !

Teheran trong sương mù chiến tranh : Mọi khả năng đều có thể xảy ra

 

Đăng ngày: 18/03/2026

Chiến sự Trung Đông và bầu cử địa phương ở Pháp là hai vấn đề được báo chí dành cho nhiều giấy mực hôm nay 17/03/2026. Le Figaro nhận định « Thay đổi chế độ, ngưng chiến, sa lầy…Tại Iran, mọi khả năng đều có thể xảy ra ». Chỉ mới hai tuần chiến đấu, hãy còn quá sớm để nói rằng đã sa lầy, cho dù kế hoạch của ông Donald Trump không diễn ra như dự tính – như trong đa số cuộc xung đột. 

Không có một Gorbatchev của Iran

 

Trước hết là khả năng ngưng chiến, được coi là kịch bản tệ hại nhất hay tốt nhất tùy theo nhà phân tích. Người bi quan nhấn mạnh như vậy chế độ giáo quyền vẫn tại vị, còn các nhà ngoại giao châu Âu và Ả Rập nói rằng sẽ tránh được « hỗn loạn », « leo thang ».

Từ sau chiến tranh Afghanistan và Irak đầu những năm 2000, các giáo sĩ Iran đã phi tập trung hóa quốc phòng, tổ chức thành nhiều mảng nhỏ, 31 « sở chỉ huy cách mạng » có quyền tự quyết kể cả tấn công. Chuyên gia Clément Therme của Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI) nhắc nhở : « Chế độ Iran chuẩn bị cho cuộc chiến này từ hai thập niên ».

Iran : Năm ngày chìm đắm trong bóng đêm và biển máu

 

Đăng ngày: 16/01/2026 

Báo chí Pháp ngày 15/01/2026 nhận định, trong khi chế độ Hồi giáo Iran đàn áp đẫm máu phong trào biểu tình, cắt đứt hoàn toàn Internet để che giấu cuộc thảm sát, Washington đứng trước một lựa chọn mang tính quyết định. Cuộc khủng hoảng Iran không chỉ làm rung chuyển Trung Đông mà còn khiến Trung Quốc và Cuba lo ngại bị mất thêm những đồng minh then chốt trong phe chống phương Tây. 

120 giờ bị cắt Internet : Tội ác không nhân chứng

Biểu tình, cắt mọi liên lạc, thảm sát... Dù Internet bị phong tỏa, một nhà báo Iran đã thành công trong việc chuyển ra bên ngoài câu chuyện về năm ngày trong bóng tối và máu lửa. Libération đăng tải bài viết không ký tên tác giả, thuật lại 120 tiếng đồng hồ hoàn toàn bị tách rời với thế giới bên ngoài. Khi chặn Internet trên toàn quốc, chế độ Hồi giáo Iran toan che giấu vụ đàn áp và tàn sát dã man nhất từ 50 năm qua.

Tác giả cho biết mỗi đêm, những con đường trên các thành phố Iran biến thành bãi chiến trường. Khắp nơi mỗi khi đoàn biểu tình được hình thành, lực lượng an ninh bắn đạn thật vào đám đông. Đến khuya, khi mọi thứ đã lắng xuống người biểu tình đã giải tán, dấu vết của bạo lực kinh hoàng vẫn còn đó : những vết đạn trên tường và cửa kiếng các tiệm buôn, mặt đường nhựa bị xé toạc, đá sỏi vương vãi trên đường phố. Thùng rác bị lật úp bốc cháy, khói dày đặc bốc lên không trung, nơi mùi thuốc súng vẫn còn vương. Những vệt máu từ từ khô lại trong giá lạnh. Theo những thông tin lẻ tẻ từ bệnh viện, nghĩa trang và nhà xác, hàng ngàn người đã bị giết chết trong khoảng 100 giờ đồng hồ.

Iran chìm trong biển máu, phương Tây lưỡng lự trước giờ G của chế độ giáo sĩ

Đăng ngày: 14/01/2026

Hơn 2.000 người biểu tình bị sát hại, internet bị cắt gần như hoàn toàn, các nhà xác quá tải : Iran đang sống những ngày đẫm máu nhất kể từ 1979. Trong khi Teheran thẳng tay đàn áp, Hoa Kỳ và châu Âu do dự giữa can thiệp, đàm phán hay đứng nhìn. Sau 47 năm chuyên chế, liệu chế độ thần quyền Iran đang sống những giờ phút cuối cùng, hay phong trào biểu tình sẽ phải kết thúc ?

« Đêm đen toàn trị » : Iran phong tỏa thông tin, đàn áp khốc liệt

Le Monde ngày 13/01/2026 nhấn mạnh « Iran : Chế độ trả đũa bằng biển máu », Libération chạy tít trang nhất « Điều tra về vụ thảm sát diễn ra sau cánh cửa đóng kín ». Le Figaro đặt câu hỏi « Liệu người dân Iran có thể lật đổ chế độ của các giáo sĩ ? ». Libération báo động « Iran rơi vào đêm đen toàn trị ». Tổng thống Donald Trump phải đối mặt với bài toán tế nhị, giữa tấn công hay đàm phán. Chỉ mười ngày sau chiến dịch vang dội bắt giữ Nicolás Maduro ngay tại thủ đô Caracas, ông Trump bỗng vướng vào một mặt trận mới.