Nguyễn Thông – Án văn Vũ Hoàng Chương (4)

 

Quay về với thi sĩ Vũ Hoàng Chương. Tại phòng tư liệu của cô Quý thầy Hạo thầy Ngọc, tôi lần đầu được đọc Vũ Hoàng Chương, Nguyên Sa, Thanh Tâm Tuyền, Du Tử Lê, Lâm Vị Thủy (trong cuốn in roneo tư liệu thì đề là Lam Vị Thủy), Đinh Hùng, Tô Thùy Yên, Bùi Giáng…

Những tập thơ in trên giấy đen sì quay roneo, mới vỡ ra biết rằng thơ của họ đâu phải như mình từng nghe tuyên truyền, chửi bới, rằng nọc độc này, rác rưởi nọ.

Suốt bao năm, bị đọc mãi nghe mãi giọng thơ sắt máu, ùng oàng, giờ được lẩm nhẩm trong cảnh lén lút phòng tư liệu những câu như “Trả núi sông ta! lời dĩ vãng/Thiên thu còn vọng đến tương lai/Trả ta sông núi! câu hùng tráng/Là súng là gươm giữ đất đai” (Vũ Hoàng Chương).

Bông Lau – Cầu Đông Hà

 

Cuốn phim YouTube này khá hiếm. Ghi lại hoạt động của Tiểu đoàn 3 Sói Biển Thủy quân Lục chiến của Thiếu tá Lê Bá Bình, và Thiết đoàn 20 M48 của Thiếu tá Lý. Họ là những đơn vị cuối cùng của Việt Nam Cộng Hòa tử thủ ở thị trấn Đông Hà, khi các đơn vị khác đã rút lui hay bỏ chạy trong Mùa hè đỏ lửa 1972, khi cộng sản Bắc Việt tràn qua vĩ tuyến 17.

Trong trận này xe tăng M48 bắn cháy mấy chiếc T54 của Bắc Việt ở khoảng cách xa nhứt maximum mấy cây số bên kia sông. Xe tăng Bắc Việt không biết pháo 90 mm từ đâu bắn tới vì khoảng cách quá xa.

Người trong hình là Đại úy John Ripley, cố vấn Mỹ lưng đeo AR15 ngắn, là người hùng đã đánh đu leo dưới đà sắt đặt mìn phá cầu Đông Hà dưới sự yểm trợ của một đại đội Sói Biển. Bên kia cầu là hàng trăm chiếc thiết giáp cộng sản Bắc Việt đang ùn ùn đi tới.

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội : Thực tế và cảm nhận từ thực tế (2)

Bài 2: Vua bắt chước

Trong phần 1 tôi đã kể rằng sau năm 1945 các thế hệ cầm quyền xứ này gần như bê nguyên xi bộ máy tổ chức của Liên Xô hoặc Trung Quốc về nước mình. Cứ nhắm mắt nhắm mũi áp dụng, họ có gì thì mình y như thế, chả cần xem có hợp hay không, hay dở thế nào.

Cái tâm lý đàn em, nhược tiểu cũng một phần quyết định sự bắt chước, ngại nhỡ ra các đàn anh thấy mình khác biệt, rồi không hài lòng thì phiền. Vậy nên, anh có thế nào, em cứ sao chép tỉ mỉ cho đủ cho đúng, bao giờ anh sửa thì em lại sửa theo, anh bỏ thì em bỏ, anh giữ thì em giữ. Như thằng tiểu đồng lon ton hầu hạ người trên, không dám làm điều gì trái bao giờ.

Dường như Liên Xô, Trung Quốc có thứ gì thì các vị nhà ta phải nhanh nhảu có ngay thứ đó, chẳng cần biết điều kiện, hoàn cảnh của gấu Nga khác trâu An Nam ta rất nhiều. Thời ấy, dân gian cười truyền miệng nhau rằng khi Hồng trường Moskva có mưa tuyết thì ở quảng trường Ba Đình Hà Nội dù đang giữa lúc nắng hè chảy mỡ vẫn cứ phải mặc áo tơi cho đúng điệu.

Bông Lau - Tuyên truyền bịp bợm vẫn có người tin

Từ hôm qua giờ vẫn chưa hết mắc cười với cách dàn cảnh truyên truyền bịp bợm, là Quân cảnh Việt Nam Cộng Hòa đóng đinh vào đầu gối và khớp xương vai tù binh Cộng Sản ở Phú Quốc.

Mắc cười là có tù binh nào nằm yên để người khác đóng dinh vào đầu gối và vai mà hỏng đau đớn giãy dụa. Trừ phi đó là một cái tượng gỗ hỏng nhúc nhích.

Mà đóng đinh xong rồi là phải băng bột vài tháng mới lành. Nhiều khi thành phế nhân luôn. Trại tù binh Phú Quốc có nhiều ủy ban quốc tế đến kiểm tra mà chưa nghe nói bị lên án cảnh đóng đinh như Chúa Jesus bao giờ.

Bông Lau - Bịt mắt tù binh Việt Cộng để bắn?

Thấy cái đoạn phim này trên một trang bò đỏ nói lính Mỹ bịt mắt tù binh Vi Xi trước khi bụp. Bởi zậy mình chẳng bao giờ muốn hòa hợp hòa zải với đám hậu sinh khả  ố này.

Nó hỏng hiểu chiến tranh là gì, mà hay dùng các hình ảnh xưa để tuyên truyền bịp bợm kích động lẫn nhau. Rất tiếc là hàng triệu triệu triệu tín đồ đỏ tin sái cổ.

Đó là vấn đề dân trí thụt lùi trầm trọng. Kích động căm thù rất giỏi, nhưng học hỏi tinh thần nhân văn nhân bản và pháp luật thì dzốt. Bởi zậy Việt Nam vẫn phải “đỉnh” đi... làm thuê cho Nam Hàn và Đài Loan. Và đảng viên cao cấp nườm nượp hoan hỉ vơ vét tiền tham ô xếp hàng đi định cư Mỹ Đế.

Đỗ Ngọc - Còn nhớ Thương xá Tax?

Trung tâm thương mại nổi tiếng (tên cũ là Saigon Tax Trade Center) hơn 130 năm tuổi (góc Nguyễn Huệ-Lê Lợi, quận 1, TPHCM), ngưng hoạt động năm 2014, tháo dỡ 2016 để xây tuyến metro số 1. Thành phố cũng đã có kế hoạch xây cao ốc phức hợp mới 40 tầng. 

Mười năm đã trôi qua. Khu đất Thương xá Tax xưa giờ vẫn để trống, mặt bằng được sử dụng như công viên tạm. Cao ốc 40 tầng đến nay vẫn chưa khởi công, nghe đâu vướng pháp lý, thủ tục đất đai gì đó.

Tôi chụp Thương xá Tax 2016, những ngày cuối cùng trước khi bị tháo dỡ.

Lưu Trọng Văn – Cánh cửa trở về quê hương cần rộng mở cho bất cứ người Việt yêu nước nào

 

Gã từ lâu mong muốn có một phiên thảo luận tại Quốc hội hoặc một Hội nghị Trung ương đảng mang tính đặc biệt để bàn về Hòa giải hòa hợp Dân tộc.

Trước mắt gã rất ủng hộ : Bộ Chính trị của đảng vừa ra một nghị quyết về việc Hòa hợp Dân tộc, thay cho nghị quyết 36 ra đời 22 năm trước đã không còn thích ứng với tầm tư duy mới nữa.

Gã rất hoan nghênh khi nghị quyết khẳng định:

Phạm Ngọc Tiến - Không thể hiểu nổi!

Những ngày này văn đàn xảy ra nhiều chuyện quá. Từ tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh của nhà văn Bảo Ninh, đến bây giờ là sự dừng phát hành mấy cuốn sách về thời nhà Trần của nhà văn Trần Thanh Cảnh.

Tất nhiên khúc giữa là “Chuyện với Thanh” xảy ra ở Nhà xuất bản Hội Nhà văn, với bao hệ lụy dính đến lao lý của những người liên quan.

Trong đời tôi chưa bao giờ chứng kiến cảnh Hội Nhà văn như thể bị đấu tố dữ dội như những ngày này. Người ta công khai nói trên mạng xã hội nơi đây là hang ổ phản động. Danh xưng “nhà văn” chưa bao giờ chịu nhiều thị phi, tai tiếng với những từ ngữ miệt thị thấp kém như bây giờ.

Thận Nhiên – Tàn chiến cuộc

 

Thỉnh thoảng tôi đọc được những bài viết, những thơ văn, nói về người lính trẻ, bộ đội, của miền Bắc. Là thương binh hay chiến binh chết trận, nằm lại dưới những nấm mồ dọc theo dãy Trường Sơn hay những bụi bờ triền sông miền Tây, ở Cổ thành Quảng Trị, ở những chiến khu, trận địa, từ vĩ tuyến 17 trở vào miền Nam. Đài phát thanh của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa trước 1975 gọi họ là những người Sinh Bắc Tử Nam.

Trong những bài thơ văn ấy, họ được ca ngợi và tiếc thương như những anh hùng. Nhưng thật ra, phần lớn chính họ không hiểu thấu đáo vì sao họ bị thương bị giết, sự tổn thương và cái chết của họ thật sự mang lại điều gì cho dân tộc. Họ có niềm tin rằng họ vào Nam để chống Mỹ cứu nước, để giải phóng miền Nam. Trong số đó, có những người là bà con bên nội và bên ngoại của gia đình tôi.

Tôi không nghĩ vậy.

Nguyễn Thông - Chuyện nghĩa trang

Tháng 7 ngày 27 tây hằng năm, theo lịch lễ lạt mới ở xứ ta, là ngày Thương binh liệt sĩ. Có lẽ trong vô vàn lễ mới được chế độ hiện thời xác lập, đây là ngày lễ được lòng người nhất bởi có nhiều lý do:

Vấn đề tâm linh. Ở một nước mà lòng tin, niềm tin của con người vào những điều tâm linh huyền bí còn sâu nặng thì lễ như thế này dễ được số đông ủng hộ.

Đạo lý. Người xứ ta trọng cái tình cái nghĩa, “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, biết ơn người đã ngã xuống cho đất nước (không đồng nghĩa với chế độ) là việc không bao giờ thừa.

Dương Quốc Chính – Tìm thông tin hố chôn tập thể

 

Hồi xưa lính Việt Nam Cộng Hòa đào hố chôn và đặt biển to tướng để đánh dấu, cũng có trách nhiệm phết. Có điều là nội dung có từ nhạy cảm là "lầm đường" nên các báo phải xóa đi. Cũng hơi buồn cười, vì ai chả biết là "địch" viết thế thôi, còn ta luôn chính nghĩa mà.

Nội dung biển cũng khá nhân văn và nhã nhặn:

"Nơi đây an nghỉ những chiến sĩ lầm đường đêm mồng 1 tết Mậu Thân.

Linh thiêng xin các bạn hãy giúp cho xứ Việt Nam thân yêu của chúng ta thái bình."

Nguyễn Trung Bảo – Khí chất chứ không phải ngoại hình

 

Giữa nhiều dòng sự kiện, thì một sự kiện văn hóa như giới thiệu hai diễn viên vào vai cựu hoàng Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu lại gây ra nhiều dư luận, dường như làm cho chúng ta đỡ ngột ngạt trong cái nóng và độ ẩm của xứ nhiệt đới này.

Các tranh luận tập trung vào ngoại hình của hai diễn viên. Có rất nhiều ví dụ trong điện ảnh thế giới từ Đông sang Tây cho thấy ngoại hình chỉ là điểm khởi đầu, còn điều quyết định là diễn xuất và thần thái.

Hãy xem Gary Oldman thủ diễn Winston Churchill (Darkest Hour, 2017). Gary Oldman vốn không hề giống Churchill. Nhờ hóa trang xuất sắc kết hợp với giọng nói, dáng đi, ánh mắt và thần thái của một nhà lãnh đạo thời chiến, ông khiến khán giả hoàn toàn tin mình đang nhìn thấy Churchill. Vai diễn này mang về cho ông giải Oscar Nam chính xuất sắc nhất.

Trương Châu Hữu Danh – Nam Phương hoàng hậu : Chúng ta đang nhìn bà khách quan hay đang bù đắp cho lịch sử ?

 

Đây chỉ là cảm nhận cá nhân tôi. Tôi thấy Nam Phương Hoàng hậu là một người phụ nữ đẹp, phúc hậu NHƯNG sang trọng và rất có thần thái. Nhưng nếu chỉ nói về nhan sắc, tôi nghĩ bà đẹp như rất nhiều phụ nữ Việt Nam (đẹp) khác.

Điều khiến tôi suy nghĩ là cách người ta ca ngợi bà ngày nay.

Hồi tôi đi học, triều Nguyễn nói riêng và chế độ phong kiến nói chung được nhìn từ góc độ phê phán. Nghĩ đến vua chúa quan lại, địa chủ, ông hội đồng, trong đầu của những đứa trẻ như tôi chỉ thấy căm thù. Chỉ có cách mạng mới làm chúng ta sung sướng, còn bất kỳ chế độ nào cũng là thứ phải tiêu diệt. (Rất nhiều người đi vào cánh cửa này và không chịu đi ra, họ bị người tiến bộ hơn dán cho cái nhãn “anh em bên chuồng” - thật xót xa).

Nguyễn Viện - Một ngày (02/07/2026) hai sự kiện đặc biệt

 

Chuyện gần: Sài Gòn kỷ niệm 50 năm đổi tên TPHCM.

Nhân dịp này tôi có viết một bài cho BBC News Tiếng Việt. Có một chi tiết rất hay về Sài Gòn cũ mà tôi quên. Đó là sinh hoạt chính trị thời đó. Đa đảng, đa nguyên và cũng có phần bát nháo. Đặc biệt trong các dịp bầu cử “đại biểu nhân dân” các cấp, từ xã, tỉnh đến quốc hội lưỡng viện, kể cả tổng thống.

Tuy nhiên, vui nhất vẫn là bầu cử dân biểu Hạ viện. Mạnh ai người ấy ứng cử, cũng như vận động bầu cử. Tự do và tất nhiên vui nhộn, đôi khi cũng hài hước. Tất cả đều được báo chí tường thuật, hấp dẫn chẳng kém bầu cử tổng thống Mỹ.

Nguyễn Đình Bổn - Thảm!

 

Chỉ 21 năm ngắn ngủi, từ 1954 đến 1975, Sài Gòn khi đó là thủ đô của Việt Nam Cộng Hòa, dù trong chiến tranh đã bừng sáng không thể mô tả cái huy hoàng về văn học nghệ thuật.

Không kể hàng trăm tờ báo, chỉ riêng mảng văn chương đã có những tạp chí ghi dấu ấn mạnh mẽ như Văn, Văn Học, Bách Khoa, Khởi Hành, Sáng Tạo...trở thành những diễn đàn quan trọng. Đây được coi là một trong hai giai đoạn rực rỡ nhất của văn học Việt Nam hiện đại (thời kỳ trước là văn chương tiền chiến 1930-1945) mà không biết trăm năm sau còn có thể tạo ra?

Về Văn học: Võ Phiến, Mai Thảo, Doãn Quốc Sỹ, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Bùi Giáng, Dương Nghiễm Mậu, Tô Thùy Yên, Nguyên Sa, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Duyên Anh... nói chung khó thể liệt kê.

Nguyễn Văn Tuấn - Starmer ra đi, Hùng Cao trở về

Sáng nay, đọc báo thấy ông Trump nói rằng ông Thủ tướng Anh Keir Starmer sẽ ra đi. Tôi không tin ông này, nên đọc qua chỉ cho biết thôi; ai dè, chiều nay báo chí chánh thống nói Starmer đã tuyên bố là sẽ từ chức.

Vậy là chỉ sau 2 năm nhậm chức, ông Starmer rời ghế. Nhiều bê bối nhân sự dẫn đến tình trạng mất đoàn kết nội bộ. Chỉ vài tuần trước, hàng loạt bộ trưởng và nghị sĩ từ chức hoặc công khai kêu gọi ông phải ra đi, ngay cả người trong đảng của ông cũng vậy. Ông không còn lựa chọn nào khác là từ chức.

Tôi thấy ông Keir Starmer là một người nho nhã, nhưng không thích ông ấy trong vai trò thủ tướng. Ông ấy là một 'thủ tướng yếu'. Nước Anh xứng đáng có một thủ tướng mạnh và quyết đoán hơn ông ấy. Không phải ngẫu nhiên mà Trump nói thẳng rằng "đây không phải Winston Churchill".

Lưu Trọng Văn - Hai câu chuyện

1. Trên mạng tràn ngập bức hình chủ tịch Tô Lâm tiếp quyền bộ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao, một cựu thuyền nhân, một người Việt tị nạn.

Cái bắt tay với nụ cười của cả hai, và thế là đủ cho một thông điệp nhiều tầng ý nghĩa.

Trước đó đại tướng Phan Văn Giang cùng nhiều tướng lĩnh đã chào đón Hùng Cao tay bắt mặt mừng.

Lưu Trọng Văn - Một kỷ niệm buồn khó quên đời nhà báo với Lý Quý Chung

Gã nhớ đó là một sáng năm 2002, gã bước vào phòng của Lý Quý Chung, thư ký tòa soạn tạp chí Kiến thức Gia đình, số 58 Nguyễn Bỉnh Khiêm. Chuyện linh tinh về báo chí, bóng đá rồi các cô người mẫu.

Lý Quý Chung vốn đẹp trai, hào hoa phong nhã lại là nhà báo nổi tiếng nên được nhiều cô, nhiều em xinh đẹp đeo đuổi. Chuyện đang hấp dẫn về Trịnh Công Sơn và các người đẹp thì có tiếng gõ cửa.

Bước vào là Lê Nam Sơn, tổng biên tập báo Nông nghiệp Việt Nam, báo mẹ của tạp chí Kiến thức Gia đình. Sơn là người mời gã về lo nội dung cho tạp chí khá ăn khách này. Trước khi có lời mời Sơn đã thăm dò kỹ về gã và xuống nhà gã ở Nhà Bè để coi về phong thủy. 

Thọ Nguyễn - Chuyện Budapest (2)

 

Vì ông Botz có việc phải đi ngay nên tôi chỉ mời được ông Istvan Losonczi ăn trưa trong quán ăn của câu lạc bộ Honved. Cái tên này xuất phát từ “Magyar Honvédség” (Lực lượng vũ trang Hung). Quán giải khát gọi là Regiment Caffee (Cà phê trung đoàn). Sau 1990 câu lạc bộ Honved mở cửa cho toàn dân, nhưng các sĩ quan vẫn lui tới đây gặp nhau. Từ bà phục vụ đến ông tướng đều quen biết nhau.

Khác với ông quân nhân chuyên nghiệp Laszlo Botz, Istvan Losonczi vốn là chàng sinh viên yêu văn học. Vì giỏi tiếng Anh và văn hóa nước ngoài nên ông được vào làm ở đài truyền hình nhà nước MTV, chuyên trách biên tập và giao dịch mua phim nước ngoài.

Hai ông cựu nhân viên truyền hình xã hội chủ nghĩa rất hợp nhau bên ly bia Kőbányai. Đĩa thịt goulash nóng hổi khiến tôi nhớ đến khái niệm “Goulash communism” (Chủ nghĩa Cộng sản Thịt hầm) [1] mà tôi nghe từ hồi nhỏ.

Đoàn Xuân Thu - "Trai xinh gái đẹp", tiếng Việt thời thổ tả

Tôi sinh ra giữa tiếng Việt thanh tao thời Việt Nam Cộng Hòa, lớn lên trong môi trường ông bà cha mẹ nói năng có chọn chữ, có văn hóa, có phẩm hạnh. Mỗi từ ngữ, mỗi âm tiết đều được cân nhắc như người ta chọn ngọc gắn vào nhẫn.

Vậy mà bây giờ, thời Cộng Sản, mở tivi, đọc báo mạng trong nước, tôi chỉ thấy tiếng Việt bị lôi xềnh xệch như một thứ ngôn ngữ thời… thổ tả!

Không biết tự bao giờ, giới cầm bút trong nước hồn nhiên nói “trai xinh gái đẹp”, “anh đẹp như hoa”, “chị đẹp cực phẩm”, “em đẹp cỡ vũ trụ”. Nghe xong, tôi chỉ muốn hỏi: Ủa, chữ nghĩa nước mình bị sốt rét ác tính từ bao giờ?