Affichage des articles dont le libellé est Việt Nam Cộng Hòa. Afficher tous les articles
Affichage des articles dont le libellé est Việt Nam Cộng Hòa. Afficher tous les articles

samedi 17 octobre 2026

Hoàng Quốc Dũng – Từ nhiệm không có nghĩa là phải phản bội

 

Suốt hơn một thế kỷ, Hoa Kỳ đã xây dựng vị thế cường quốc số một thế giới không chỉ bằng sức mạnh kinh tế, quân sự mà còn bằng vai trò lãnh đạo thế giới tự do.

Từ học thuyết Wilson bảo vệ dân chủ, học thuyết Truman ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản, kế hoạch Marshall tái thiết châu Âu, đến chính sách của Reagan đối đầu với Liên Xô, các đời tổng thống Mỹ đều theo đuổi một mục tiêu lớn: Duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu của Hoa Kỳ.

Không thể phủ nhận những đóng góp to lớn của Mỹ trong việc bảo vệ thế giới tự do và ngăn chặn sự bành trướng của các chế độ độc tài. Và cũng không thể quên rằng vị thế số một ấy được xây dựng cùng với các đồng minh. Hoa Kỳ không đơn độc làm nên sức mạnh của mình.

Lương Hòa – Thị xã Quảng Trị năm 1972

 

Trước năm 1975 tôi chưa biết đô thị của miền Nam nó như thế nào, bởi quê tôi ngoài miền Bắc. Nhưng tôi biết thị xã Quảng Trị, đó là sau ngày 01/05 năm 1972 Quảng Trị hoàn toàn giải phóng, Trung đoàn 102 của chúng tôi vào tiếp quản.

Những tòa nhà, những con đường, những cửa hiệu... Đủ cho tôi thấy đô thị miền Nam rất khác đô thị miền Bắc, cụ thể là giầu đẹp hơn. Tại sao tôi khẳng định vậy? Bởi Quảng Trị là tỉnh nghèo nhất miền Nam mà còn được như thế này, thì các tỉnh thành khác chắc chắn còn giầu đẹp hơn.

Đúng 10 giờ 30 phút ngày 28/04 Sư đoàn 308 của tôi làm chủ được căn cứ Đông Hà, thì ba ngày sau tức 01/05 Quảng Trị hoàn toàn được giải phóng. Trung đoàn 102 của tôi vinh đự được vào tiếp quản thi xã. Dẫu lúc ấy thị xã không một bóng người, không một nhà nào mở cửa nhưng bảng hiệu vẫn còn giữ nguyên.

vendredi 16 octobre 2026

Bông Lau - An Lộc địa sử ghi chiến tích


Trong trận An Lộc hồi Mùa hè đỏ lửa 1972, bộ đội cộng sản Bắc Việt bị cấp trên lừa dối khốn nạn là thành phố đã được giải phóng nên cứ lái xe vào tiếp thu. Kết quả là hàng chục hay trăm xe thiết giáp bị quân trú phòng và máy bay bắn hạ.

Nhưng thành phố này cũng tan tành gần như thành bình địa, giống một thành phố bị trúng bom nguyên tử, sau 3 tháng bị mấy sư đoàn Vi Xi bao vây từ tháng Tư cho đến tháng Bảy năm 1972.

Quân trú phòng và dân chúng không còn lương thực. Người bị thương nặng thì đã chết vì không được di tản, chỉ còn người bị thương nhẹ mới sống sót.

jeudi 15 octobre 2026

Tino Cao - Mậu Thân 1968 và món nợ với những người đã khuất


Sáng nay, ngày 14 tháng 10 năm 2026, chính quyền thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lễ truy điệu và an táng 731 bộ hài cốt được tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng, được xác định là của những chiến sĩ đã thiệt mạng trong cuộc tấn công Tết Mậu Thân năm 1968.

Sau gần 60 năm nằm dưới lòng đất, những người chết được đưa về Nghĩa trang liệt sĩ thành phố Hồ Chí Minh trong một buổi lễ trang trọng, với sự tham dự của các nhà lãnh đạo trung ương và địa phương.

Những cuộc tìm kiếm như thế hoàn toàn xứng đáng được trân trọng. Một người lính chết trong chiến tranh, bất luận đã chiến đấu vì lý tưởng nào, đều có gia đình, quê hương, một tên gọi và một cuộc đời từng hiện hữu. Việc tìm lại hài cốt, xác định danh tính và trao cho họ một phần mộ tử tế là trách nhiệm nhân đạo, là nghĩa cử, mà bất cứ chính quyền văn minh nào cũng phải thực hiện.

lundi 12 octobre 2026

Liễu Hằng - Cái đẹp mê hoặc trong ca từ trước 1975


Một trong những lý do khiến tôi mê dòng nhạc trước 1975 là vì ngôn ngữ.

Có nỗi nhớ nào lặn sâu vào thịt da như “Gác vắng mưa gợi niềm chăn chiếu!”. Rồi giọt mưa ấy tan ra theo “Mưa sụt sùi buổi chiều thổn thức”. Sao không là mưa dầm dề, mưa ào ào? Bởi chỉ “sụt sùi” mới thấu hết cơn khóc không thể ngưng của chia ly…

Ngôn ngữ Phạm Duy sử dụng ở dòng nhạc dịch khiến tôi choáng váng.

Đàm Ngọc Tuyên - Nét đẹp người Nam còn sót lại


Sáng nay, chở hàng qua khu Thanh Đa sớm. Ở đây có nhiều hàng quán bán đồ ăn sáng ngon, giá cả hợp lý.

Thỉnh thoảng, mỗi khi qua đây tôi ghé ăn bún mọc, ở quán tên Tâm - có lẽ là tên của chị chủ quán, ở Lô N.

Như đã nói, chất lượng và giá cả ở đây tương xứng. Tô bún mọc và giò, chỉ 35 ngàn đồng. Đáng nói là cái ân cần ấm áp của người bán. Lần nào cũng vậy, tôi đều được chị chủ quán hỏi: - Anh có ăn được mắm tôm không? Rau trụng hay rau sống? Thanh âm rất nhẹ nhàng.

vendredi 9 octobre 2026

Thái Hạo - Mang mang thiên cổ sầu…


Chắc ở đây có nhiều người nhớ và thuộc những bài hát nổi tiếng như Thu hát cho người, Điệu buồn Phương Nam, Đêm Gành Hào nghe điệu hoài lang… gắn với tên tuổi của Vũ Đức Sao Biển. Ông đã từ giã cõi đời vào tháng 5 năm 2020. Nhưng có lẽ ít người biết người nhạc sĩ này còn là một thầy giáo Triết học ở miền Nam trước 1975. 

Trong hình là tác phẩm/giáo trình triết học của tác giả Vũ Đức Sao Biển, dùng cho học sinh phổ thông miền Nam, in năm 1973, lúc tác giả 25 tuổi. Đến 2011 Nhà xuất bản Trẻ in lại, với một cái tên gần gũi hơn.

Như đã nhiều lần chia sẻ, ở miền Nam trước 1975 hay ở hầu hết các nước có nền giáo dục tiên tiến hàng trăm năm qua, sách giáo khoa được các thầy cô giáo tự do viết, miễn là họ có khả năng và thấy thích làm việc ấy.

jeudi 8 octobre 2026

Trương Nhân Tuấn - Vấn đề bất bình đẳng đầu tư công


Tăng trưởng GDP các tỉnh phía Bắc (Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh…) vượt “chỉ tiêu” ở mức 11 % - 15 %, trong khi các tỉnh miền Tây (đồng bằng sông Cửu Long - ĐBSCL) lẹt đẹt ở mức 5 % - 6 %. Những con số này tố cáo sự bất bình đẳng ở việc phân bổ ngân sách đầu tư.

Nếu ví ngân sách đầu tư công (khoảng 600 tỉ đô la) để đạt chỉ tiêu tăng trưởng GDP hai số là “cái bánh”, thì rõ ràng miền Nam không có miếng bánh nào “nhét kẽ răng” hết cả. 

Vấn đề là sự “bất bình đẳng” không phải chỉ xuất hiện mới đây.

mercredi 7 octobre 2026

Lê Học Lãnh Vân - Tầng tầng lớp lớp


Nhiều thành viên của bộ sậu chóp bu bộ Y tế, mấy bộ trưởng, bộ phó, cục… liên tiếp ra tòa.

Họ ra tòa vì tội danh rất đẹp mặt: tham nhũng, hối lộ. Những con số nêu lên là hàng trăm tỉ, nhưng lòng dân đầy ắp nghi ngờ rằng con số thực chắc phải chục lần hơn. Một lần bắt được vạn lần không, huống chi đây đã là trăm lần bắt được!

Rồi họ bỏ tiền ra “khắc phục hậu quả”! Những số tiền hàng trăm tỉ, có lẽ quá nhỏ với họ nhưng quá lớn với phận đời của triệu dân đen! Làm sao ngăn được miệng lưỡi của dân chúng xỏ này xiên nọ?

lundi 5 octobre 2026

Đỗ Duy Ngọc - Panneau phim ciné thời trước 1975

Trước năm 1975 và hơn chục năm sau đó, các rạp chiếu phim ở miền Nam đều có người chuyên vẽ panneau để giới thiệu phim đang chiếu. Riêng ở Sài Gòn trước 1975, theo thống kê chưa đầy đủ đã có khoảng 75 rạp chiếu phim.

Ngoài những rạp lớn như Rex, Eden, Quốc Tế, Lê Lợi, Vĩnh Lợi, Khải Hoàn, Thăng Long hay những rạp ở Đakao, Bà Chiểu, Chợ Lớn… thuê riêng người vẽ, các rạp nhỏ hơn thuê từng phim một, hoặc hợp đồng với người vẽ vẽ thêm cho rạp mình.

Vẽ panneau cho phim không phải ai biết vẽ là vẽ được. Đó là một loại hội họa đặc biệt, từ quen tay, qua quá trình rèn luyện mà thành chứ không có trường lớp nào dạy cả.

mercredi 30 septembre 2026

Tino Cao - Vĩnh biệt hành giả Stéphane Nguyễn Khắc Dương

Mới bốn ngày trước, 24 tháng Chín, những người từng học, từng đọc, từng kính trọng một đời trí thức và đức tin còn gửi về Thầy Stéphane Nguyễn Khắc Dương những lời mừng thọ tuổi 102.

Một trăm lẻ hai năm, quãng đời hiếm có của một con người đã đi qua gần trọn những biến thiên lớn nhất của lịch sử Việt Nam thế kỉ 20 và những thập niên đầu thế kỷ 21. Những lời chúc ấy tưởng còn nguyên hơi ấm, thì tối thứ Hai, ngày 28 tháng Chín năm 2026, lúc 20 giờ 15 phút, Thầy Stéphane Nguyễn Khắc Dương đã được Chúa gọi về nhà.

Bốn ngày nằm giữa sinh nhật cuối cùng và từ biệt cõi đời. Ngắn ngủi đến mức người ta chưa kịp thôi vui vì hôm qua Thầy vẫn còn đó thì hôm nay hàng ngàn người đã phải cúi đầu trước tin buồn. Những lời chúc thọ bỗng chốc thành lời cầu nguyện.

Nguyên Hưng - Xin hiệp ý cầu nguyện cho thầy Stêphanô Nguyễn Khắc Dương


Thầy Stêphanô Nguyễn Khắc Dương là một nhà trí thức Công giáo, tu sĩ, dịch giả và cựu giáo sư văn triết nổi tiếng của Việt Nam.

Thầy vừa qua đời vào lúc 20 giờ 15 phút ngày 28 tháng 9 năm 2026, hưởng thọ 101 tuổi.

Thầy là con trai của Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm (vị quan thanh liêm triều Nguyễn), là em trai của bác sĩ, nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện, và là anh trai của nhà văn Nguyễn Khắc Phê.

lundi 14 septembre 2026

Lý Đợi - Bái biệt nhà văn Cung Tích Biền


Anh là một phần kiến văn, một phần cảm hứng sáng tác và nhiều phần khác trong đời riêng của tôi.

Cuối năm 2006, trong một cuộc phỏng vấn, hỏi anh có còn giữ châm ngôn sống không?

Cung Tích Biền trả lời: “Châm ngôn sống? Có đấy. Nhưng quá đát, cũ xì rồi. Nói ra các bạn cười. Chỉ còn là Chôn-Ngâm. Chôn trong dặm dài bóng tối và Ngâm trong kinh nước đen quê nhà.

Vũ Hạo Nhiên - Nhà văn Cung Tích Biền (1936-2026) và Văn của một thời


Tại miền Nam trước 1975, có một luồng văn học rất khác với thời trước đó, thời sau đó, và ở chỗ khác. Tức là khác văn học miền Bắc, khác văn học trước 1954, khác văn học sau 1975 trong và ngoài nước.

Đó là sự chớm nở của một luồng văn học hội nhập Triết Tây phương, nhất là triết hiện sinh, và cách viết không câu nệ, không ngần ngại, của văn học hiện đại thế giới. Cộng vào đó là tính cách Việt Nam và tư tưởng Phật giáo.

Rất tiếc là luồng văn học đó chưa kịp nảy nở đã chấm dứt.

Tuấn Khanh - Tưởng nhớ nhà văn Cung Tích Biền


Nhà văn Cung Tích Biền vừa ra đi vào ngày 9 tháng 9 năm 2026, tại Quận Cam, miền Nam Hoa Kỳ, hưởng thọ 91 tuổi.

Ông tên thật là Trần Ngọc Thao, sinh năm 1938 tại Quảng Nam.

Cung Tích Biền theo học Văn Khoa Huế, Luật Khoa Sàigòn trước khi bị động viên rồi trải qua nhiều đơn vị pháo binh, thiết giáp của quân lực Việt Nam Cộng Hòa cho đến ngày giải ngũ vì thương tích năm 1973. Nhà văn khởi đăng truyện ngắn đầu tiên với bút danh Cung Tích Biền trên tuần báo Nghệ Thuật vào năm 1966.

samedi 12 septembre 2026

Dương Công Quan – Tưởng niệm ngày 11 tháng 9 của nước Mỹ

 

Ngày này 25 năm về trước hai tòa nhà World Trade Center ở New York bị khủng bố đánh sập. Sau đó sắt và thép từ hai tòa nhà này được chở về New Orleans để nấu chảy ra, để tạo thành chiếc Hộ Tống Hạm LPD 21 được đặt tên là New York Never Forget.

Số lượng sắt thép của hai toà nhà bị đánh sập là 24 tấn, và trong số đó 7,5 tấn được dùng để đúc mũi tàu

Khi thép của tòa tháp đôi New York chở tới New Orleans thì tất cả công nhân ở đây đã đón nhận một cách thành kính. Tháng 09/2003 số thép này được cho vào lò nung để đổ khuôn, và cả xưởng xem đó là những khoảnh khắc thiêng liêng. Tiêu đề của chiến hạm là "Strength forged through sacrifice. Never Forget" (Sự hy sinh sẽ luyện thành sức mạnh. Hãy nhớ đừng bao giờ quên).

lundi 7 septembre 2026

Lê Quang Thanh Tâm – Vĩnh biệt ca sĩ Thanh Phong

 

Ca sĩ Thanh Phong, một trong ba thành viên của Tam Ca Sao Băng, đã qua đời vào lúc 7 giờ tối thứ Hai, ngày 7 tháng 9 năm 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Sự ra đi của Thanh Phong là một mất mát đối với những người yêu mến nền tân nhạc Việt Nam, đặc biệt là những khán giả từng gắn bó với tiếng hát của Tam Ca Sao Băng, một trong những ban tam ca nam nổi tiếng của nền ca nhạc miền Nam trước năm 1975.

Cùng với Phương Đại và Duy Mỹ, Thanh Phong đã tạo nên một tên tuổi đặc biệt trong lịch sử ca nhạc Việt Nam. Ba giọng hát với những sắc thái riêng biệt nhưng hòa quyện ăn ý đã đưa Tam Ca Sao Băng trở thành một ban tam ca được nhiều thế hệ khán giả yêu thích.

Trần Quốc Bảo – Vĩnh biệt ca sĩ « Sao Băng » Thanh Phong (03/05/1942 – 07/09/2026)

 

Khoảng 10 giờ sáng nay, thứ Hai ngày 7 tháng 9 năm 2026, Trần Quốc Bảo nhận được tin nhắn từ chị Lưu Dung Anh ở Việt Nam báo tin ca sĩ Thanh Phong vừa qua đời khoảng nửa giờ trước.

Thật ra, tin buồn này không hoàn toàn bất ngờ đối với tôi, bởi chúng tôi đã âm thầm chuẩn bị tinh thần từ khoảng ba tuần trước. Đầu tháng Tám, Trần Quốc Bảo nhận được những hình ảnh anh Thanh Phong nằm mê man trên giường bệnh, thân thể bị những cơn đau do bệnh ung thư gan hành hạ.

Nhìn những hình ảnh ấy, tôi, Phương Hồng Quế, chi Lưu Dũng Anh và em Phúc Ben ở Việt Nam vô cùng xót xa. Tuy nhiên, vì tôn trọng nguyện vọng của gia đình là tuyệt đối không loan báo tình trạng bệnh của anh, chúng tôi chỉ biết chắp tay cầu nguyện, mong một phép lạ sẽ đến. Nếu phép lạ không thể xảy ra, chúng tôi chỉ cầu xin cho anh được nhẹ nhàng rời khỏi cuộc đời, không còn phải chịu thêm những cơn đau đớn.

Nguyễn Văn Tuấn - Nghĩ về lời ca ngày nay và trước kia


Một ca khúc có thể qua đi, nhưng câu chữ hay thì còn ở lại. Tại sao nhiều lời ca hơn nửa thế kỷ trước vẫn sống trong ký ức người nghe?

Chuyện là mấy hôm trước, YouTube gợi ý cho tôi một bài hát mới. Tôi nghe vài câu đầu mà giựt mình. Không phải vì giai điệu lạ, cũng không phải vì ý tưởng táo bạo, mà vì lời ca nghe quá dễ dãi, quá ngô nghê, có chỗ gần như … kỳ cục.

Dĩ nhiên, thời nào cũng có bài hay bài dở. Nhạc hôm nay không phải không có những ca khúc tử tế, cũng như nhạc xưa không phải bài nào cũng là tuyệt phẩm. Nhưng càng nghe, tôi càng thấy có một khác biệt rất rõ: với nhiều bài hát bây giờ, chữ dường như chỉ còn là thứ để lấp vào giai điệu, gây sốc, bắt tai cho nhanh. Còn với nhiều ca khúc miền Nam trước 1975, chữ là phần cốt lõi của sáng tạo.

jeudi 3 septembre 2026

Nguyễn Thông – Án văn Vũ Hoàng Chương (4)

 

Quay về với thi sĩ Vũ Hoàng Chương. Tại phòng tư liệu của cô Quý thầy Hạo thầy Ngọc, tôi lần đầu được đọc Vũ Hoàng Chương, Nguyên Sa, Thanh Tâm Tuyền, Du Tử Lê, Lâm Vị Thủy (trong cuốn in roneo tư liệu thì đề là Lam Vị Thủy), Đinh Hùng, Tô Thùy Yên, Bùi Giáng…

Những tập thơ in trên giấy đen sì quay roneo, mới vỡ ra biết rằng thơ của họ đâu phải như mình từng nghe tuyên truyền, chửi bới, rằng nọc độc này, rác rưởi nọ.

Suốt bao năm, bị đọc mãi nghe mãi giọng thơ sắt máu, ùng oàng, giờ được lẩm nhẩm trong cảnh lén lút phòng tư liệu những câu như “Trả núi sông ta! lời dĩ vãng/Thiên thu còn vọng đến tương lai/Trả ta sông núi! câu hùng tráng/Là súng là gươm giữ đất đai” (Vũ Hoàng Chương).