Người Việt tị nạn tại Texas đánh bại Ku Klux Klan : Một cuộc chiến bị lãng quên

 

Đăng ngày: 18/04/2026 

Từ những ngư dân bị đe dọa, tấn công và xua đuổi, cộng đồng người Việt di tản tại vùng duyên hải Texas đầu thập niên 1980 đã làm nên một chiến thắng pháp lý hiếm hoi trước tổ chức cực hữu Ku Klux Klan. 

Ngược về cuối thập niên 1970, Courrier International tuần này trích đăng một bài của La Libre Belgique kể lại một câu chuyện ít được biết đến : Những người tị nạn Việt Nam đã đánh bại Ku Klux Klan. Là nạn nhân của một chiến dịch kỳ thị chủng tộc thô bạo do tổ chức cực đoan da trắng này tiến hành, cộng đồng người Việt di tản đã không để yên cho bạo lực hoành hành, và quyết định đáp trả bằng con đường pháp lý.

Sau khi Sài Gòn thất thủ năm 1975, một cộng đồng người Việt đã hình thành ở vùng duyên hải vịnh Mêhicô. Đa số đã mua lại tàu đánh cá của người địa phương và hành nghề câu tôm vốn phổ biến ở Việt Nam. Thành công của họ nhanh chóng làm dấy lên sự ganh tị tại Texas. Các gia đình Việt liên tục bị đe dọa, sỉ nhục, tấn công vô cớ, tàu bị đốt, nhà bị phá, ngư dân bị đánh đập thậm chí có vài người bị thiệt mạng. Cộng đồng Việt bị lực lượng an ninh và chính quyền bỏ quên.

Thọ Nguyễn - Tại sao Hungary và Ba-Lan ?

 

Anh bạn tôi Stephan Köster [1] có mặt tại Sài Gòn ngày 30.04.1975 đã rất ngạc nhiên khi gặp vài sĩ quan Ba-Lan đang ở đó. Họ đại diện cho một nước cộng sản bên cạnh chính quyền Sài Gòn suốt từ 1954.

Ba-Lan là thành viên Ủy ban giám sát Quốc tế hiệp định Geneve ICS [2]. Từ tháng Ba 1973 bên cạnh Ba-Lan còn có Hungary tham gia ủy ban kiểm soát quốc tế hiệp định Paris ICCS {3]. Sự hiện diện của hai nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) tại Sài Gòn để lại khá nhiều câu chuyện thú vị.

Ai có thể tưởng tượng rằng trước tháng tư 1975, máy bay TU-154 của hãng hàng không Malrev hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất, đỗ bên cạnh các máy bay của Air America hay Air Vietnam, rằng đã có người Sài Gòn được các cô tiếp viên Hungary mời uống đồ giải khát? Ông bán phở ở gần khách sạn Catinat (Đường Nguyễn Huệ) đâu có biết rằng bà đầm hay ghé ăn phở lại là cô sĩ quan cộng sản Malgorzata từ thành Varsovie xa lạ.

Mai Bá Kiếm – Vá lớp vỏ nhôm máy bay bằng gì ?

 

VnExpress.net đăng bài "Máy bay Mỹ trở về từ Trung Đông dán hàng loạt băng dính trên thân" khiến cộng đồng mạng không tin, vì tác giả dùng từ "băng dính" là băng keo vải (duct tape) hoặc lưới phủ lớp polyethylene và keo cao su thiên nhiên.

Mặc dù, được quảng cáo là băng keo siêu bền, nhưng nếu dán lên máy bay tiếp nhiên liệu KC-135, có vận tốc tối đa 933 km/g, thì "hàng loạt băng dính" đã bay mất từ lúc KC-135 chạy lấy đà cất cánh.

Tạp chí Airways giải thích : "Speed tape" (tạm dịch "băng keo tốc độ") là loại băng keo nhôm tự dính chủ yếu được sử dụng cho các sửa chữa tạm thời, không quan trọng trên máy bay (Speed tape is an aluminum pressure-sensitive tape primarily used for temporary, non-critical repairs on aircraft).

Dương Quốc Chính – Trương Đình Dzu : Chính trị gia thành phần thứ ba, điệp viên CIA hay Việt Cộng nằm vùng ?

 

Mình đọc các sách về Việt Nam Cộng Hòa, hồi ký...thấy có nhắc tới luật sư Trương Đình Dzu, vì ông này từng ra tranh cử tổng thống, định đấu với ông Diệm, rồi đấu với liên danh hai ông Thiệu - Kỳ, theo sát nút. Là mạnh nhất trong số các liên danh dân sự. Vì ông ấy thua, nên vai trò cũng mờ nhạt.

Nhưng khi đọc cuốn Phán xét của tướng Nguyễn Văn Hưởng, thấy ông này được viết rất kỹ, tới mấy chục trang, trong mấy chương. Nên mình mới tò mò tìm hiểu từ các nguồn khác nhau. Mới thấy rằng ông Dzu này có một cuộc đời khá đặc biệt, nhiều màu.

Ông Dzu là bạn của luật sư Nguyễn Hữu Thọ và kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát của Mặt trận Dân tộc Giải phóng, từng bào chữa cho hai người này. Ông đồng thời lại là bạn của Trần Văn Khiêm là em trai bà Trần Lệ Xuân. Ông còn tham gia Rotary Club (kiểu Hội Tam điểm) nên quen thân với nhóm nghị sĩ đảng Dân Chủ như John Kennedy (sau làm tổng thống Mỹ).

Nguyễn Văn Tuấn - Từ "Thuyền Nhân" 1975 tới giải cứu phi công F15E: Tinh thần “No one left behind”

Người Mỹ sẵn sàng đẩy trực thăng triệu đô xuống biển năm 1975 để cứu người tị nạn, và hy sinh máy bay hiện đại để đưa phi công về từ Ba Tư / Iran. Một tướng Mỹ (Frank McKenzie) mô tả tinh thần này bằng một câu rất hay: "Để chế tạo chiến đấu cơ chỉ mất 1 năm, nhưng để xây dựng tinh thần 'không ai bị bỏ rơi' phải mất đến 200 năm." [1]

■ Chuyện “Thuyền Nhân” 1975

Năm 1975, trong những ngày hỗn loạn cuối cùng của Việt Nam Cộng Hòa, Chiến dịch Frequent Wind nhằm sơ tán nhân sự bằng trực thăng lớn nhất lịch sử diễn ra. Hàng ngàn người Mỹ và người Việt được chở bằng trực thăng ra Hạm đội 7 đang neo ngoài khơi Vũng Tàu.

Nhiều trực thăng của Không quân Việt Nam Cộng Hòa cũng bay ra biển, chở đầy gia đình, bạn bè, đôi khi quá tải. Nhưng khi đáp xuống boong tàu USS Midway và USS Hancock, thì sân đáp không có chỗ đáp, đang chật cứng máy bay.

Cù Mai Công – Hẻm Phở Ngọc Ông Tạ : Hẻm nhỏ nhưng có võ

 

Tiệm phở này hiện nằm trong hẻm 207 Phạm Văn Hai, cách đầu hẻm bốn căn : 207/9. Có người gọi là hẻm Phở Ngọc. Hẻm này dài hơn 200 thước, đi vòng sang hẻm nhánh của ngõ Con Mắt (nay là hẻm 766 Cách Mạng Tháng Tám).

Năm bảy chục năm xưa, hẻm có tên khác. Thoạt đầu, bà con gọi là ngõ Hà Nội (theo cách gọi như ngoài Bắc thuở mới di cư) do hẻm thông sang trại (di cư) Hà Nội (sau một, hai năm thành giáo xứ An Lạc cho tới nay).

Khi tên “trại Hà Nội” đã không còn, phôi pha và chợ Ông Tạ bắt đầu sầm uất, ngõ Hà Nội nhanh chóng chuyển thành hẻm Chó, do đầu hẻm lúc ấy có mấy quầy thịt chó.

Bông Lau - Giải cứu phi công Mỹ

Cuối cùng viên phi công ngồi ghế sau, chuyên viên võ khí (WSO) của chiếc phản lực F-15E đã được cứu sống. Đây là sự may mắn vì nếu anh nhảy dù xuống khu vực đông dân cư thì khó lẫn trốn và dễ bị đối phương bắt sống.

So với chiến tranh Việt Nam thì phi công Mỹ nhảy dù xuống Việt Nam gặp nhiều thử thách và dễ bị bắt hơn, vì máy truyền tin cầm tay thời đó là PRC-90 dùng tần số cấp cứu 243.0 nói và morse không được mã hóa nên dễ bị Vi Xi lắng nghe và truy kích.

Nhảy dù xuống rừng núi Việt Nam thì dễ trốn thoát, nhưng ngược lại máy bay đồng minh khó tìm ra chính xác địa điểm mà phi công ẩn núp. Khi trực thăng đến cứu cũng khó rải bố trí Biệt Kích giữ an ninh bãi đáp, ngoài việc thòng dây xuống để kéo phi công lên dưới hỏa lực của địch.

Dương Quốc Chính – Bức tường ô nhục

 

Báo chí đột nhiên đồng loạt lên bài về việc đập "bức tường ô nhục" ở Huế như một chiến tích giải phóng, xóa bỏ nỗi nhục chia cắt đồng bào ta ở Huế! Đọc thấy hài, vì không biết cái tên ô nhục đó do ai bịa ra?

Mình đi Huế mấy lần không biết luôn là có nó ! Ai dân Huế cho biết là dân Huế có thấy ô nhục gì không vậy? Mình đọc một loạt báo, thì thấy bất nhất về thời điểm xây tường, chỗ bảo 1884, chỗ thì 1885, chắc 1885 đúng hơn?

Bức tường này đơn giản chỉ là tường rào đồn Mang Cá của Pháp ngày xưa đóng ở Huế. Họ xây kiên cố như tường thành vậy là do bị quân triều đình tấn công bởi quân của Tôn Thất Thuyết. Đó là sự kiện kinh thành thất thủ năm 1885. Quân ta thua, dĩ nhiên, Hàm Nghi bôn tẩu với Tôn Thất Thuyết.

Nguyễn Khắc Nhượng - "Còn đâu, đâu lá ngọc cành vàng!"

Nhiều năm qua cứ khoảng 7 giờ 30 sáng tôi thường có mặt ở công viên Lê Văn Tám để tập thể dục. Ra vào công viên hầu như hàng ngày như thế, tôi luôn thấy một cụ bà lưng còng ngồi trên bệ trồng hoa ở cổng phụ của công viên.

Cụ ngồi một mình với các vật dụng cá nhân linh tinh bày ra chung quanh. Thoạt tiên tôi không mấy chú tâm tới cụ, cứ nghĩ cụ là người bán vé số hoặc ăn xin nên tôi thường đi lướt qua thôi không để ý tới.

Nhưng rồi một hôm sau khi tập thể dục xong, khi vừa bước ra cổng công viên thì cái gối trái của tôi vốn bị thoái hóa từ lâu bỗng đau nhói muốn khụy ngã khiến tôi phải vội chống gậy đến bệ hoa ở cổng ngồi xuống cạnh cụ để nghỉ chân. Tại chỗ ngồi này tôi quan sát hồi lâu không hề thấy cụ chào mời mua bán hay xin xỏ gì với người qua kẻ lại cả.

Quang Cầu Muối - Ban Mê Thuột, Ngày Định Mệnh 10/3/1975

Suốt bảy tám năm nay, cứ gần hay đến ngày này. Tôi luôn viết về Ban Mê Thuột. Đó hình như là một "trách nhiệm của lương tâm" không ai giao phó, ngoài chính lương tâm của tôi.

Văn dốt, vũ nát nên nhiều khi nhớ lộn, viết lộn, nhưng cũng là dịp để cho đầu óc già nua làm việc lại.

Như những bài viết cũ, tôi chủ quan để nói rằng : Ngày 10 tháng Ba năm 1975, là ngày khởi đầu cho sự sụp đổ dây chuyền của quốc gia Việt Nam Cộng Hòa.

Phan Thanh Sơn Nam - Chuyện khu đất vàng Bách Khoa !

 

Chuyện một doanh nghiệp bất động sản đề xuất di dời Đại học Bách Khoa ra ngoại ô và quy hoạch lại khu đất vàng này làm dậy sóng dư luận những ngày vừa qua.

Thật ra, không phải đến bây giờ, mà đề án quy hoạch các Trường của Viện Đại học Saigon ra vùng ngoại ô đã được bắt đầu từ năm 1961, và là một phần trong quy hoạch tổng thể của Đô thành Saigon thời đó. Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, người thiết kế Dinh Độc lập, là người chịu trách nhiệm chính của bản quy hoạch Làng Đại học (ĐH) Thủ Đức.

Vì tình hình chiến sự, đề án này chỉ được thực hiện một phần, đó là hình thành Viện ĐH Bách Khoa Thủ Đức, thành lập năm 1973, trong đó Trường ĐH Kỹ thuật (Tên cũ là Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ - thành lập năm 1957, và là ĐH Bách Khoa hiện nay) sáp nhập và trở thành một Trường thành viên của Viện ĐH này từ năm 1974.

Lưu Nhật Huy - Bách Khoa : Đất vàng hay di sản tri thức ?

Những ngày qua, hàng loạt tin nhắn trong Cộng đồng cựu sinh viên và nhiều người quen của tôi xôn xao trước thông tin về việc di dời hoàn toàn Đại học Bách Khoa TPHCM ra khỏi nội đô để “khai thác hiệu quả” khu đất 268 Lý Thường Kiệt. Trong đó, thậm chí còn có cả lời kêu gọi bảo vệ “thành trì 268".

Là một cựu sinh viên, giảng viên, và thành viên Ban đại diện Cựu sinh viên, tôi cũng ở trong một tâm trạng rất lẫn lộn.

Nhìn trên bản đồ quy hoạch, 14 hecta đất ấy là một “viên kim cương” giữa lòng Quận 10. Do đó, dư luận có quyền lo ngại về xung đột lợi ích khi đề xuất đến từ một tập đoàn bất động sản. May mắn rằng, ngày 09/03/2026 TPHCM đã sớm phản hồi khẳng định chưa có quyết định giao khu đất cho bất kỳ doanh nghiệp nào để làm dự án bất động sản.

Lê Học Lãnh Vân - Trường đại học, trái tim và trí óc của thành phố, quốc gia

1) Trường đại học Sorbonne là trái tim, trí óc của Paris và nước Pháp

Không cần đi vào chi tiết lịch sử thành lập của trường đại học Sorbonne, chỉ biết đây được xem là một trong ba trường đại học lâu đời nhất thế giới được thành lập năm 1257, giữa thời Trung cổ.

Tùy theo từng thời kỳ mà trường sáp nhập thêm một số cơ sở để có tên trường Đại học Paris, rồi sau đó, tách chia để thành các đại học Paris riêng lẻ.

Sau thế chiến 2, trước yêu cầu tăng cao về nền giáo dục đại học hậu chiến, hai thành viên của gia đình Curie là Irène Juliot-Curie và chồng là Frédéric Juliot-Curie rất tích cực thành lập trường đại học Orsay năm 1956 tại phía Nam Paris. Đó là nơi sau này nhiều sinh viên Việt Nam theo học và tốt nghiệp, trong đó có giáo sư Ngô Bảo Châu được biết là người Việt lãnh giải toán học Fields rất uy tín.

Nguyễn Thông - Số phận một ngôi trường

 

Thiên hạ, dư luận, báo chí, mạng xã hội đang xôn xao việc người ta định chuyển một ngôi trường lớn danh tiếng khỏi nội đô.

Tôi thỉnh thoảng có việc đi ngang Trường đại học Bách khoa TPHCM. Một khu đại học rộng mênh mông, gần 15 hecta (150.000 mét vuông), khuôn viên đẹp, cây cối cổ thụ xanh um như công viên, nhà cửa chắc chắn đẹp đẽ, hiện đại.

Trước năm 1975 nó là Trường đại học Kỹ thuật, còn được quen gọi bằng cái tên trường Kỹ thuật Phú Thọ (vì nó nằm trên đất tổng Phú Thọ Hòa cũ, quận Tân Bình). Chính quyền Sài Gòn đã xây dựng nơi đây làm trung tâm giáo dục đại học chuyên về kỹ thuật, công nghệ. Nhiều tài liệu biên chép, nó vào hàng bậc nhất vùng Đông Nam Á.

Phạm Công Luận - Hoài cố xuân

Tết năm Nhâm Tý 1972 là một cái tết vui, kinh tế miền Nam chưa đến nỗi khó khăn nên nhà nhà sống dễ thở và có thể lo được một cái tết xôm tụ.

Trong xóm tôi, anh Hùng nhà cuối xóm đã xóa hình con heo mà anh vẽ vào giáp tết Tân Hợi năm ngoái trên thân cái cột xi măng đặt bàn thiên trước nhà, để vẽ hình con chuột tượng trưng cho năm Tý. Năm nào anh cũng vẽ một con giáp, nên thấy anh bày sơn cọ ra trước cái bàn thiên là biết tết sắp đến.

Ba tôi vừa đọc xong tờ nhật báo Hòa Bình số tất niên, tôi vội chụp lấy, háo hức xem chương trình tết trên tivi. Lướt mắt từ trên xuống dưới chương trình bốn ngày Tết, thấy rạo rực cả người vì năm nay có nhiều tiết mục quá hấp dẫn: Trước hết, có tới bốn chương trình dành cho thiếu nhi.

Lê Đình Phương - Chuyện xe ôm

Hôm qua có việc phải bắt xe ôm về nhà.

– Reng reng! Bạn ơi, chờ mình chút nha, mình đến liền. Một giọng nữ rất trong nói qua điện thoại (?)

Chỉ ít phút sau, một cô gái trẻ đi Honda trờ tới, mang khẩu trang, có váy chống nắng che đùi rất điệu.

Bông Lau - Tỉnh ngộ

Hôm qua thấy trên các mạng xã hội tràn ngập đoạn phim video mà đoạn cuối có hình cựu Tổng thống Obama và Đệ nhứt phu nhân Michelle Obama đầu người mình khỉ. Mình không tin nên vào Google kiểm chứng thì quả thiệt là như zậy.

Chẳng buồn giận tí nào, mà chỉ cảm thấy chán vì mấy cái trò con nít này nó cứ tiếp diễn đến hóa nhàm. Hôm nay thì nghe nói ngài Tổng thống đã xóa. Thiệt giống con nít. Không biết ngài sẽ xin lỗi hay không?

Ở Mỹ nếu nói người da đen là con khỉ thì đó là một sự xúc phạm nặng nề kiểu như hàm ý là tụi da đen tụi mày là khỉ ở rừng Phi Châu nên về lại đó mà sống. Giống dân miền Nam hay ví von ai đó là “khỉ Trường Sơn”. Chỉ có MAGA ở Việt Nam mới mù tịt không hiểu loại văn hóa kỳ thị bỉ ổi này.

Nguyễn Thông - Người ra đi

 

Một nhân vật đương đại “lừng lẫy trong im lặng” vừa ra đi - ông Đoàn Duy Thành.

Thú thực tôi không định viết về ông lúc này bởi hiểu biết về ông quá mỏng, vả lại dễ bị quy là ăn theo, đu trend, vô tình tầm thường hóa một nhân vật lịch sử đáng kính trọng. Nhưng cần phải có vài chữ, vài lời, như một nén nhang kính tiễn ông về cõi, nơi làm người không khó.

Ai muốn tỏ tường về ông Thành, về số phận chìm nổi của ông, cứ đọc bài của đại tá nhà báo Trần Nhung, của nhà báo Mai Phan Lợi, hay lắm, rõ lắm.

Võ Khánh Tuyên – Ngày xưa…có một con rùa

 

Nếu như ở Hà Nội có Hồ Gươm với "Cụ Rùa" lặn ngụp trong không gian rộng lớn, thì Saigon có Hồ Con Rùa nhân tạo với chỉ vỏn vẹn một chút ít diện tích giữa lòng Đô Thành.

Và nay, đa phần các thế hệ sau đã không còn thấy Con Rùa này nữa.

"Hồ Con Rùa" được kiến trúc sư Nguyễn Kỳ thiết kế, với giai thoại về việc trấn yểm cho Phủ Đầu rồng - Dinh Độc lập. Sau đó, một con rùa làm bằng chất liệu bằng đồng được đặt giữa Hồ, đội trên lưng một tấm bia, trên có ghi tên tri ân các Quốc gia đã công nhận và có sự viện trợ đối với Việt Nam Cộng Hòa trước năm 1975. Cuối danh sách là ...Venezuela.

Mường Mán – Mùa sương trên vai

 

Quang Võ : Được tin buồn nhà văn-nhà thơ Mường Mán vừa mới mất, xin gởi đến các bạn một truyện ngắn của ông trên Xuân Hồng Tuổi Ngọc 1972 thay cho lời tiễn biệt một tài năng.

MÙA SƯƠNG TRÊN VAI_MƯỜNG MÁN

Quì đứng nép vào cây cột dưới hàng hiên, chiếc áo mưa vừa cởi ra hai phút trước cuốn gọn trong tay. Quì mặc áo dài tím, ngoài choàng thêm cái áo len đen. Khuôn mặt Quì trắng, đôi mắt Quì to ngước trông vời bến xe đằng trước, không nói năng chi cả. 

Quỳnh đứng bên Quì, quần jean nâu áo pull màu cà rốt, áo mưa vắt trên vai. Quỳnh hút thuốc, cũng nhìn ra bến xe, cũng không nói năng chi. Hai người ở lứa tuổi thanh niên và, dường như vừa trải qua một trận hờn giận gì đó nên lúc này chẳng ai buồn mở môi hé miệng.

Bến xe nhộn nhịp xe ra vào lui tới, huyên náo tiếng rao quà vặt của những cô bé tay nách rổ trái cây hoặc mẹt bánh, mỗi lần có xe vào bến nhào tới tranh nhau mời mọc khách hàng. Hành khách ôm xách, kẻ vội vàng kẻ lững thững. Vẻ vội vàng lững thững toa rập với mớ âm thanh hỗn loạn tạo thành hoạt cảnh vui mắt vui tai và tràn đầy sinh lực ; trái hẳn với khung cảnh ủ trệ trầm buồn lặng nín của dãy phố cũ kỹ bụi bặm bên sau.