Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
“Hà Nội thay thế cây hoa sữa phố Nguyễn Du bằng cây sao đen” là tiêu đề bài báo trên báo Tiền Phong
Tôi có đọc bài, nói rằng hoa sữa phố này nằm trong diện “tinh giảm biên chế” để sao đen thành cây đặc thù ở phố này.
Nếu quả vậy, thì câu chuyện không đơn thuần chỉ là người chê hoa quá nồng mà bỏ nữa. Đó là vấn đề xóa bỏ ký ức, một điều rất nguy hiểm trong việc xóa dấu văn hóa sống.
Mấy hôm rồi có hai chuyện khiến dư luận xôn xao. Mùi hoa sữa thì là câu chuyện thiện lành, nên cuốn view hơn. Còn cây đinh 5 tấc đâm vào ngón tay liệt sĩ nghe ảo diệu hơn nhiều, nhưng chủ yếu thành phần lộn lề mới dám chê cười!
Nhưng cả hai câu chuyện đều có một điểm chung. Đó là cái gì làm quá đà cũng đều không tốt.
Hoa sữa ngày xưa không nhiều như giờ, nhưng có lẽ từ câu hát "mùi hoa sữa nồng nàn" là đặc trưng của mùa thu Hà Nội, còn hơn cả tuyên truyền, nên phong trào nhân rộng loài cây này mới mạnh mẽ vậy. Giờ ở Hồ Chí Minh 1 cũng có nhiều, không biết có phải là cây Bắc di cư không?
Nhạc sĩ Hồng Đăng (1936 – 2022) sáng tác bài Hoa sữa vào năm 1978 theo đơn đặt hàng của đạo diễn Đức Hoàn cho bộ phim “Hà Nội mùa chim làm tổ” (Hãng phim truyện Việt Nam).
Khi viết bài hát này, Hồng Đăng chưa từng thấy hoa sữa cũng như nghe mùi hương của nó. Nhưng một người bạn của ông (nhà thơ Hương Tâm?) gợi ý ông nên viết về hoa sữa, loài hoa đặc trưng Hà Nội, có ở phố Nguyễn Du, gần chỗ hồ Thiền Quang.
Vậy là Hồng Đăng đưa hoa sữa vào bài hát.
Nếu là hoa, tui dứt khoát không là hoa Sữa.
Nếu mà! Nếu là mơ. Mà đã mơ, sao không mơ lớn? Mơ đài các như Hồng, quý phái như Cẩm chướng, ngọt ngào như Lan và bí ẩn như Quỳnh. Tui mê nhạc Trần Thiện Thanh nên khoái luôn hoa Trinh nữ. Loài hoa không hương không sắc màu, nhưng biết xếp lá thơ ngây.
Chứ dứt khoát tui không là hoa Sữa. Bởi với tui, đặc ân của hoa là đẹp và thơm. Sữa kém sắc, còn hương thì như cú đánh thô bạo vào khứu giác. Đang yếu yếu trong người mà bị Sữa bao quanh, xây xẩm có ngày.
Hôm nọ nhà em hái được mấy bông ngọc lan trắng muốt, thơm ngào ngạt, đem tặng cô em hàng xóm. Ai dè cổ mới nghe thấy tên hoa đã rùng mình, sởn gai ốc, bảo cổ sợ nhất thứ mùi ấy. À, mà cổ không chỉ sợ mùi hoa ngọc lan, mà còn sợ cả mùi hoa sữa.
Mấy ngày nay lượn qua Facebook, thấy cũng khá nhiều người thích mùi hoa sữa. Bảo rằng hoa sữa là đặc trưng của Hà Nội, có từ lâu rồi, sao tự dưng lại rộ lên chuyện khen chê?
Hóa ra là nhà chức trách có ý định di dời cây hoa sữa, nên mới rộ lên tranh cãi. Chứ mỗi mùa hoa sữa đến, là người ta kêu rên nhiều lắm đấy chứ, chỉ là chẳng ai thèm nghe thôi. Có người còn bị dị ứng với hoa sữa, chả nhẽ vì hoa sữa mà bán nhà, chuyển đi nơi khác ở?
Loài hoa ấy “vẫn nồng nàn đầu phố đêm đêm…” như nhạc sĩ Hồng Đăng viết.
Suy luận theo logic, nhạc sĩ Hồng Đăng và những người thích mùi hoa sữa có một sức khỏe khứu giác và hệ hô hấp tốt, đường máu cũng tốt.
Ở một góc độ khác, nhà thơ Phan Hách viết “mùi hoa sữa tan trong áo em và mái tóc…” quá bá cháy. Cảm nhận mùi hoa bám trên mái tóc đã đẹp, cảm nhận được mùi hoa tan trong áo em thì… À ừm, chúng ta nên nói về sức khỏe đi.
Tôi sinh ra và lớn lên ở một căn nhà đẹp nhất trên phố Trần Hưng Đạo - biệt thự 41 Trần Hưng Đạo. (Giờ là Đại Sứ Quán).
Tôi yêu Hà Nội từ những bức tranh phố Phái. Từ những bản nhạc của Phú Quang, Hồng Đăng "Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm...". Rồi nhạc của anh Trương Quý Hải cũng nói: "Hoa sữa thôi rơi, em bên tôi một chiều tan lớp..."
Hà Nội gắn liền với hoa Sữa từ văn thơ nhạc hoạ như vậy. Nó ngọt ngào, thơm dịu.
Có những bông hoa vô danh đã từng nằm trên thân cây cổ thụ trăm năm bị cưa ngang thân ở con đường Tôn Đức Thắng, Sài Gòn hồi 2018.
Báo Tuổi Trẻ có bài viết “Một cành hồng tri ân hàng cây cho Sài Gòn bóng mát”, trong đó những nhân chứng cho biết người đặt hoa là những sinh viên.
Nhưng người trẻ thầm lặng. Đặt hoa uống. Lại thầm lặng rời đi.
Hôm nay định đi mua hoa tặng cô bạn cùng nhà thì trời mưa. Rất may tối qua có cháu gái mang bó hoa tuyệt đẹp tặng cô ấy, thế là nhà có hoa 8-3, vì từ xưa tới nay tôi chả mua hoa bao giờ.
Nhớ có lần bạn Christopher Dinh “làm phim chất lượng quốc tế, giá nội địa” tới nhà chơi, rồi hai anh em rủ nhau đi ăn cơm ở nhà hàng “Mậu Dịch” cho biết “chất lượng nội địa, giá quốc tế”. Mang tiếng là “Mậu Dịch” nhưng giá 40-50 nghìn/đĩa rau muống, tôm rang cũng vài chục nghìn, nông dân tiền tỉ mới đủ tiền vào đây.
Kiểu ẩm thực này do cánh nhà nghèo bỗng thành đại gia, nhớ về thời khốn khó, sắn khoai thay cơm, muốn sĩ diện, nghèo vẫn làm nên, thành ra mấy món xưa cho lợn ăn nay bỗng thành đặc sản.
Thương trường, nghề buôn bán có quy luật riêng của nó. Buôn bán dịp tết thì quy luật càng rõ, thậm chí nghiệt ngã, bởi thời gian không cho phép kéo dài hoặc sửa chữa sai lầm.
Bán hoa tươi, cây cảnh, trái cây là rõ nhất.
Sức mua kém, đó là thực tế, và cũng là một nguyên nhân gây nên tình trạng ế hàng. Điều này liên quan tới vĩ mô, chỉ nhà nước mới giải quyết được.
Có tên chung là Hoàng Mai, hoặc Lão Mai. Tên khoa học: Ochna integerrima. Họ Mai: Ochnaceae.
Mai Yên Tử cùng họ, loài với các loại mai vàng vốn phân bố phổ biến khắp nước ta. Đặc biệt là ở các tỉnh miền Nam.
Đây là loài cây thân gỗ, sống lâu năm. Có thể sống tới hàng trăm năm. Hàng năm nở hoa vàng tươi vào đầu xuân rất đẹp, nên được trưng bày như một loại hoa đón tết.
Tôi mua cặp tắc kiểng bonsai cao 2 mét này với giá không tưởng tượng nổi: 60.000 đồng/cây.
Mua được hai cây đẹp như ý nhưng trong lòng cảm thấy xót xa vô cùng!
Lúc 6 giờ rưỡi chiều 29 Tết, chở vợ đi dạo một vòng công viên Gia Định, nhiều gian hàng vẫn bày bán bông dưới lòng đường, bông các loại vẫn còn nhiều. Có nhiều người tấp xe vào hỏi thăm giá cả nhưng ít thấy người mua, có lẽ họ đã có đủ và cũng chỉ đi chơi như tôi.
Hai mươi năm trước, tôi có quen được với một nghệ nhân bonsai nổi tiếng ở làng hoa Gò Vấp, đó là ông Tư Tịnh (giờ thì ông cụ mất rồi, truyền nghề lại cho anh con trai thứ).
Tôi nhớ dịp Tết 2005, tôi qua nhà ông chơi, chứng kiến người ta móc túi lấy 2 tỉ mua 4 cây mai bonsai gốc to bằng bắp chuối chân người lớn, vừa chưng vừa đi biếu mà giật mình.
Ông cụ bảo : « Tôi làm cái nghề này từ hồi còn thanh niên, và hơn 20 năm sau 1975, nghề này như biến mất vì ai cũng lo chạy ăn là chính. Nhưng vài năm gần đây (tức từ khoảng năm 2000), nghề này sống lại (tôi từng viết bài về ông cụ, kể về một lão nông đi làm bằng xe hơi, bởi nhà ở Gò Vấp, nhưng ông có một cái vườn lớn trồng Vạn niên tùng ở Củ Chi). Muốn biết dân giàu hay nghèo, cứ ra chợ hoa tết là biết. Vì chỉ khi người ta khá giả mới tính đến chuyện chưng hoa, chứ nghèo thì lo cho cái bụng là chính, tâm trí nào mà hoa với hòe »!
Đầu năm 2011, báo chí và mạng xã hội Việt Nam sôi động việc “chọn quốc hoa”. Dịp giáp Tết bận rộn nên chỉ mấy chục ngàn người tham gia, vài trăm ý kiến trên báo, trên mạng. Ai cũng cho mình có lý, muốn loài hoa mình yêu thích được chọn. Hết Tết vẫn im re, sau đó chìm xuồng không rõ lý do.
Mấy bữa nay, chuyện cũ lại dậy sóng. Tại kỳ họp Quốc hội thứ 7, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định) đề nghị “Cần cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoa sen là quốc hoa.
Bởi năm 2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức bầu chọn quốc hoa, tỉ lệ chọn hoa sen đạt 81 %” Đại biểu Bùi Hoài Sơn - ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục cho rằng “Việt Nam hoàn toàn có thể chọn hoa sen làm quốc hoa vì nhiều lý do đặc biệt”.
Đêm qua 29 tháng chạp Quý Mẹo, lúc đó mới rảnh việc cuối năm, xách xe lượn một vòng các khu "chợ bông" tìm sắm vài cặp về chưng Tết.
Mai rất ít, giá rất "bèo", chỉ đôi ba trăm đến dưới một triệu cây mai 3 - 4 năm tuổi, mai bonsai cũng rẻ rề. Mai cội, chậu lớn cũng giá tương đối, người bán không cần nói thách, người mua không bận tâm mua.
Vạn thọ và cúc vàng là dễ bán, dễ mua nhứt. Vạn thọ từ 120.000 - 150.000/chậu (4 - 5 cây), giá chốt là 120.000, vạn thọ Pháp, bông to, mịn, sáng và thiệt đẹp. Cúc nằm tầm giá 200.000 - 240.000/cặp, cúc mâm xôi kêu giá 300 ngàn, bán 250, 260...
Bất chấp mọi khó khăn, không khí Tết vẫn rộn ràng tràn về khắp đất nước. Nhiều thứ kém năm trước nhưng cũng nhiều thứ hơn.
Sức mua kém, chợ truyền thống đìu hiu, doanh nghiệp tất bật xoay sở, dân nghèo xuôi ngược vất vả mưu sinh. Người về quê có vẻ ít hơn nhưng giao thông vẫn kẹt cứng. Du lịch nước ngoài lấn át du lịch trong nước vì giá cả và chất lượng dịch vụ. Du lịch Việt Nam tụt hậu vì quản lý chồng chéo, thiếu liên kết thực sự….
Có sự kém hơn đáng mừng là mức tiêu thụ rượu bia giảm mạnh, kéo theo nhiều hệ lụy từ rượu bia cũng giảm theo. Ngân sách thâm hụt vì doanh thu rượu bia nhưng bù lại, lợi gấp mấy lần vì tai nạn giao thông, đánh nhau và nhiều hệ quả tai hại có nguyên nhân từ ma men giảm mạnh.
Cây hoa hải đường này gắn bó với gia đình mình cả thế kỷ.
Bà nội mình kể rằng: Năm 18 tuổi, bà về làm vợ ông trưởng họ Trần Đăng (tức ông nội mình) đã có cây hải đường này rồi. Hải đường được trồng sau bức phù điêu đắp nổi bằng thạch cao trên bể nước mưa, có con cá đang đớp mồi, tạo điểm nhấn và đối diện nhà thờ họ cổ kính, sau lưng bụi hoa dành dành nở hoa trắng thơm ngào ngạt và ao cá.
Ông nội mình mất sớm, bà nội mình mới 21 tuổi nhưng không đi bước nữa mà ở vậy thờ chồng, nuôi con, trông nom, gìn giữ ba gian nhà thờ họ và cây hoa hải đường quý hiếm.
Ông chủ vườn sao buồn vậy
Nghe câu ca xuân, nước mắt rơi
Người ơi, người xin đừng hát
Đừng hát câu "Hoa mai đã nở rồi!"
Chị em mình lớn lên với ký ức hơn mười năm trồng bông vạn thọ bán mỗi dịp trước Tết.
Nhiều năm rồi không làm nghề này nữa, nhưng cứ đến gần Tết, vào thời điểm này mỗi năm, miễn nhìn thấy khóm khóm bông vạn thọ người ta bày ra vỉa hè hoặc vườn hoa bán là lòng thấy thắt thắt, mắt cay cay.
Cha mình gieo hạt trước Tết hai tháng mấy. Rồi khi hạt nảy mầm đợi cứng cáp sẽ bứng ra chậu riêng. Hồi đó không có chậu nhựa màu đỏ màu đen như bây giờ mà là chậu đan xéo bằng tre, rồi lấy bọc mủ lót đáy chậu, quai bọc móc ra bên ngoài, sau đó đổ đất và trồng bông vào rồi chăm sóc trên những chậu đó.
Sau những tháng năm “tang tóc” vì Covid, mùa xuân vẫn đến với thiên nhiên từ khắp các “hang cùng ngõ hẻm” của nhân loại mặc cho những tang thương của đại dịch.
Đối với Chế Lan Viên, mùa xuân đến thật ảm đạm với tâm trạng của một kẻ chán đời, không lối thoát:
“Tôi có chờ đâu, có đợi đâu
Đem chi xuân lại gợi thêm sầu?
Với tôi tất cả như vô nghĩa
Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau!”
