Nguyễn Thông - Nhớ lại trận dịch khủng khiếp (5)

 

Ghi chép trong tâm bão dịch Covid

05.09.2021 (ghi thêm: cách nay tròn 5 năm)

Nhà báo Tâm Chánh (cựu Tổng biên tập báo Sài Gòn Tiếp thị) nhận xét về việc cấm đoán đi lại ở Sài Gòn, mà dân chúng gọi là lockdown, thiết quân luật. Ông viết: Sau rất nhiều bài học, người ta (chính quyền) vẫn chưa hiểu nổi thế nào là thành thị, hay vẫn ngu muội tin rằng quyền lực nhà nước là vô biên. Không có nhiều lựa chọn lắm đâu.

Nhà thơ Đỗ Trung Quân, ông la hán gầy nổi tiếng với "quê hương là chùm khế ngọt", than thở “Ba tháng bị phong tỏa, cứ 16 + mãi thế này, không phải lockdown thì là cái của nợ gì hở trời”. "16 +" tức là chỉ thị số 16 của chính phủ do ông Phúc ký về việc áp dụng biện pháp phong tỏa tuyệt đối với dân chúng.

Nguyễn Thông – Án văn Vũ Hoàng Chương (4)

 

Quay về với thi sĩ Vũ Hoàng Chương. Tại phòng tư liệu của cô Quý thầy Hạo thầy Ngọc, tôi lần đầu được đọc Vũ Hoàng Chương, Nguyên Sa, Thanh Tâm Tuyền, Du Tử Lê, Lâm Vị Thủy (trong cuốn in roneo tư liệu thì đề là Lam Vị Thủy), Đinh Hùng, Tô Thùy Yên, Bùi Giáng…

Những tập thơ in trên giấy đen sì quay roneo, mới vỡ ra biết rằng thơ của họ đâu phải như mình từng nghe tuyên truyền, chửi bới, rằng nọc độc này, rác rưởi nọ.

Suốt bao năm, bị đọc mãi nghe mãi giọng thơ sắt máu, ùng oàng, giờ được lẩm nhẩm trong cảnh lén lút phòng tư liệu những câu như “Trả núi sông ta! lời dĩ vãng/Thiên thu còn vọng đến tương lai/Trả ta sông núi! câu hùng tráng/Là súng là gươm giữ đất đai” (Vũ Hoàng Chương).

Nguyễn Thông - Án văn Vũ Hoàng Chương (3)

Thập niên 70, một trong những cuốn sách liên quan tới Vũ Hoàng Chương và những nhà thơ đang sống ở cả miền Nam và miền Bắc, đã bị cấm một cách không chính thức. Đó là cuốn “Thi nhân Việt Nam” của anh em Hoài Thanh - Hoài Chân (tức Nguyễn Đức Nguyên - Nguyễn Đức Phiên).

Hai ông đều nổi tiếng, đều là yếu nhân của văn nghệ miền Bắc, nhưng lệnh miệng từ trên, trên, trên… không cho tái bản, xuất bản, không cho lưu hành thì cũng phải chịu. Thứ văn nghệ phục tùng chính trị ở miền Bắc những năm đó là vậy.

Không có văn bản giấy trắng mực đen gì sất, không ai công bố cấm này cấm nọ, chỉ rỉ tai nhau, chỉ nói như nói đùa, nhưng văn nghệ sĩ và tác phẩm cứ lăn ra chết. “Khẩu thiệt vô bằng”, rồi về sau có vụ nào đó được nhìn nhận lại, phục hồi, chiêu tuyết, thì ối ông nhảy ra phân trần tôi đâu có ác thế, thậm chí còn kể công.

Nguyễn Thông - Án văn Vũ Hoàng Chương (2)

Tôi suốt thời gian dài trong 3 thập niên sống ở miền Bắc, từ nửa cuối thập niên 50 đến nửa đầu thập niên 70 nên biết rõ việc Vũ Hoàng Chương được chính quyền bắc vĩ tuyến 17 đối xử thế nào.

Nói có người làm chứng, bởi thế hệ độ tuổi 60 - 80 giờ còn sống rất nhiều. Có thể nói mà không sợ sai rằng hầu hết dân Bắc những năm đó không biết gì về Vũ Hoàng Chương. Đài báo không đề cập, không nhắc tới. Sách giáo khoa lại càng không.

Chỗ trong sách giáo khoa chỉ dành cho những Hồ Chí Minh, Sóng Hồng, Tố Hữu, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Huy Cận, Hoàng Trung Thông, Nguyễn Đình Thi, Nam Cao, Ngô Tất Tố…, làm gì còn đất cho những tài năng khác. Ngay cả những Nguyễn Bính, Quang Dũng, Hoàng Cầm, Hữu Loan, Vũ Trọng Phụng, Nhất Linh… lừng lững cây cao bóng cả một thời văn nghệ cũng còn bị văng ra, vùi dập, huống hồ Vũ Hoàng Chương khác chính kiến quan điểm.

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội : Thực tế và cảm nhận từ thực tế (5)

 

Kỳ 5: Bọt trong bể khổ, bèo đầu bến mê

Ấy là câu thơ của cụ Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều trong tác phẩm lừng danh "Cung oán ngâm khúc". Đầy đủ thì "Nghĩ thân phù thế mà đau/Bọt trong bể khổ bèo đầu bến mê".

Tôi thấy trên hệ thống báo chí truyền thông của chính quyền, trên mồm các giáo sư tiến sĩ lý luận Mác-Lê rặt những xưng tụng về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, nào là sáng suốt, đổi mới, đột phá, kiên định, tươi sáng... Thôi, giọng mấy ông giáo sĩ sống bằng lý luận như Hoàng Chí Bảo, Đức Dũng, Tạ Ngọc Tấn hoặc Đối diện (VTV) không nói làm gì, không khen thì có mà đói rã họng. Còn những “lời có cánh” khác là của ai?

Của ông tổng bí thư đảng cộng sản Thụy Sĩ, ông trưởng ban tuyên giáo Cuba, ông tổng bí thư đảng lao động (cộng sản) Mexico, ông trưởng ban tuyên huấn Lào, ông cựu đảng viên cộng sản Đức, ông công an Lào từng học ở Việt Nam, của giáo sư lý luận đảng cộng sản Trung Quốc, của ông cộng sản Nga chuyên nghiên cứu về chủ nghĩa xã hội…

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội: Thực tế và cảm nhận từ thực tế (4)

 

Kỳ 4: Những câu hỏi nảy từ thực tế

Sực nhớ ông anh họ tôi, một thầy giáo làng nhưng kiến thức không phải dạng vừa, hồi còn sống có lần bảo mấy bác cộng sản bất kể Liên Xô, Trung Quốc hay Việt Nam chỉ thích làm những thứ vĩ đại.

Làm đ*ch (anh tôi hay dùng từ này) gì cũng gắn mác vĩ đại, đem bao nhiêu sức lực, của cải, thời gian ném vào đó, không cần biết nó sẽ đem lại gì cho dân chúng, đất nước.

Ngẫm nhời của ông anh, thấy đúng thật. Thứ chủ nghĩa xã hội bánh vẽ vĩ đại mà các ông bà ấy theo đuổi tới nay đã hơn hai phần ba thế kỷ rốt cục chỉ đem lại nghèo đói, lạc hậu, nội chiến, chiến tranh. Xâu xé đất đai, tan rã rường mối xã hội, dân chúng bất hạnh. Kìm hãm đất nước chậm tiến hàng chục năm, thậm chí cả trăm năm so với cả rất nhiều quốc gia khác… Nếu nó (chủ nghĩa xã hội) có đem lại chút gì “tích cực” thì chính ở chỗ đã tạo được cuộc sống đế vương cho tầng lớp lãnh đạo.

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội: Thực tế và cảm nhận từ thực tế (3)

 

Kỳ 3: Quá độ mấy đời người

Suốt nhiều thập niên ở miền Bắc, cũng như ở miền Nam sau “giải phóng”, đám học sinh sinh viên “dưới mái trường xã hội chủ nghĩa” luôn được quán triệt rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đem lại hạnh phúc cho con người, “chủ nghĩa cộng sản là mùa xuân của nhân loại”.

Cùng với đó, tất nhiên ngược chiều, chủ nghĩa tư bản cực kỳ ghê tởm, đáng ghét, chỉ bóc lột, xấu xa, làm giàu trên xương máu, mồ hôi nước mắt, công sức của người lao động. Nó là "đêm trước của cách mạng thế giới".

Theo giáo huấn của họ, xã hội tư bản, dù có phát triển mấy đi chăng nữa cũng chỉ phồn vinh giả tạo, cùng quẫn trong cơn giãy chết, về cơ bản vẫn là xã hội bóc lột, cần phải bị tiêu diệt. Công nhân, người lao động trong xã hội đó không có quyền làm chủ tập thể, không khác gì cái máy. Nghe rất kinh.

Nguyễn Thông - Chủ nghĩa xã hội : Thực tế và cảm nhận từ thực tế (2)

Bài 2: Vua bắt chước

Trong phần 1 tôi đã kể rằng sau năm 1945 các thế hệ cầm quyền xứ này gần như bê nguyên xi bộ máy tổ chức của Liên Xô hoặc Trung Quốc về nước mình. Cứ nhắm mắt nhắm mũi áp dụng, họ có gì thì mình y như thế, chả cần xem có hợp hay không, hay dở thế nào.

Cái tâm lý đàn em, nhược tiểu cũng một phần quyết định sự bắt chước, ngại nhỡ ra các đàn anh thấy mình khác biệt, rồi không hài lòng thì phiền. Vậy nên, anh có thế nào, em cứ sao chép tỉ mỉ cho đủ cho đúng, bao giờ anh sửa thì em lại sửa theo, anh bỏ thì em bỏ, anh giữ thì em giữ. Như thằng tiểu đồng lon ton hầu hạ người trên, không dám làm điều gì trái bao giờ.

Dường như Liên Xô, Trung Quốc có thứ gì thì các vị nhà ta phải nhanh nhảu có ngay thứ đó, chẳng cần biết điều kiện, hoàn cảnh của gấu Nga khác trâu An Nam ta rất nhiều. Thời ấy, dân gian cười truyền miệng nhau rằng khi Hồng trường Moskva có mưa tuyết thì ở quảng trường Ba Đình Hà Nội dù đang giữa lúc nắng hè chảy mỡ vẫn cứ phải mặc áo tơi cho đúng điệu.

Nguyễn Anh Tuấn – Bỏ Nguyễn Sỹ Cương đi mà lo dần cho Ba Đình

 

Màn thanh minh chậm trễ và vụng về của VTV cho thấy sự lúng túng của chính quyền hiện nay, trước một phong trào xã hội mà họ không thể nắm bắt được: phong trào Gen Z.

Mà lúng túng là đúng, vì đây là một hiện tượng mang tính thời đại, xảy ra ở nhiều quốc gia chứ không chỉ riêng Việt Nam.

Nepal, Bangladesh, Philippines, Indonesia và nhiều nước khác đã chứng kiến những phong trào xã hội do người trẻ dẫn dắt với nhiều điểm tương đồng. Nguồn cơn ở đâu?

Nguyễn Thông - Quốc tang (2)

 

Quốc tang, quốc là nước/quốc gia, tang là tang lễ, đám ma. Quốc tang là lễ tang tầm quốc gia, cả nước phải để tang, toàn dân phải chịu tang. Giải nghĩa ngắn gọn như vậy để thấy rằng đó không phải là thứ lễ nghi bình thường, mà đặc biệt. Nếu tầm thường hóa lễ nghi này tức là coi nước coi dân chả ra gì, coi thể chế chả ra gì.

Tôi để ý và nhận thấy, trong hai ngày quốc tang ông Lào (10 – 11.08.26), nhẽ ra theo quy định phải ngưng, dừng mọi hoạt động vui chơi giải trí, văn nghệ, hát hò, diễn kịch, chiếu phim, triển lãm, cả trong đời thực lẫn trên các phương tiện truyền thông, nhưng thực tế lại không vậy.

Các kênh tivi vẫn chiếu phim tràn lan, vẫn đầy những game show cười vui nắc nẻ. Tự dưng thấy cái viền đen trên báo Tuổi Trẻ điện tử và vài kênh tivi thông báo ngưng phát chương trình (do nghiêm túc chấp hành) gần như lạc lõng.

Nguyễn Thông - Quốc tang (1)

Nước ta đang có quốc tang (hôm qua và hôm nay, 2 ngày). Cả nước để tang một nhà lãnh đạo không phải người đứng đầu của nước khác.

Chuyện tang ma hiếu hỉ là chuyện nhạy cảm nên tôi không đề cập tới cá nhân ai, gia đình nào, mà chỉ nêu vài suy nghĩ về quốc tang.

Tính tôi hay nói thẳng, dễ mất lòng người khác, nhất là lại đụng chạm đến quyền lợi của ai đó, hoặc đề cập tới những điều được cho là "nhạy cảm".

Trương Châu Hữu Danh - Đừng mượn danh "tâm huyết" để cổ xúy tư duy cực đoan, phá hoại khối đại đoàn kết

Mấy ngày nay trên mạng xã hội xuất hiện một bài viết mang giọng điệu rất “tâm huyết”, nhân danh bảo vệ Chủ nghĩa Mác - Lênin, bảo vệ Đảng và ca ngợi sức mạnh nhân dân. Nhưng đọc kỹ thì thấy có những lập luận tưởng như rất “đỏ” lại là một cách nhìn cực đoan, bài ngoại và đi ngược với tinh thần đổi mới, hội nhập cũng như chính sách đại đoàn kết dân tộc.

Về đường lối đối ngoại, tác giả quy việc Đảng và Nhà nước bình thường hóa quan hệ với Mỹ, tiếp cận phương Tây từ thập niên 1990 vào nguyên nhân dẫn tới suy thoái đạo đức, lãng phí, “tiền chùa” hay sự xuất hiện của các băng nhóm tội phạm như Năm Cam, Dung Hà…

Đây là một cách nhìn có chủ ý và đầy hồ đồ.

Ngô Nguyệt Hữu - Xứ Tuyên có chị Hà!

1. Hôm qua, mình ở Đà Lạt.

Khi mình ở Đà Lạt, trời có mây bay.

Khi mây đang bay, có gió thổi.

Khi gió đang thổi, thông reo xào xạc.

Khi thông đang reo xào xạc, chị Vương Ngọc Hà - Phó Chủ tịch UBND Tỉnh Tuyên Quang, nhận nhiệm vụ mới theo phân công của Chủ tịch UBND Tỉnh.

Lưu Trọng Văn – Vài lời với Nguyễn Quang Thiều

 

Việc xử lý Thiều là việc của đảng, Thiều là đảng viên thì Thiều phải chấp nhận.

Khi Bùi Minh Quốc bị kỷ luật đảng gã cũng nói với Bùi Minh Quốc như vậy.

Người đọc hôm nay cũng như mai sau chẳng ai quan tâm tới chức tước của Thiều, mà chỉ nhớ và yêu mến với con chữ, trang viết của Thiều - vẻn vẹn và trần trụi - người viết văn.

Dương Quốc Chính - "Khu kinh tế đặc biệt": "Đặc khu" tái xuất?

Khả năng là "đặc khu" ngày xưa sẽ sớm xuất hiện. Có thể Phú Quốc sẽ sớm thành đặc khu ăn chơi nhảy múa kiểu Pattaya. Đã cử anh Nơi về đó canh rồi. An ninh mới làm công tác quản lý xã hội thâm được!

Dần dần sẽ nhân rộng mô hình này ra khắp ba miền. Không có khu kinh tế đặc biệt, thí điểm cơ chế quản lý riêng, thì Tây sao dám đầu tư mạnh.

Nếu không đi theo con đường của bọn tư bản giãy chết thì không thể tiến lên chủ nghĩa xã hội được vào năm 2130. Cũng chả thể tăng trưởng 2 con số với chỉ có kiểu bơm tiền (vay) vào đầu tư công như bây giờ.

Phan Thế Hải - Chuyện với Thiều!

Lão với Thiều biết nhau đã hơn hai chục niên. Thiều có tài, làm thơ, làm báo, vẽ vời… đều có sự khác biệt.

Vì cái tài đó nên năm hai ngàn lẻ sáu, Thiều được Nguyễn Anh Tuấn vời về Vietnamnet (VNN) theo chính sách chiêu dụ nhân tài. Thực ra thì để dựng nên tờ VNN, người mà Nguyễn Anh Tuấn vời về đầu tiên là T.Uyên rồi đến lão, một nhà báo tay ngang.

Lão làm tổng thư ký tòa soạn được chẵn năm bị Nguyễn Thụy Kha mắng, rằng, nó trả cho mày bao nhiêu mà lúc nào tao cũng thấy mày tất bật. Gọi nhau ra quán, nâng ly bia lên tu ực phát rồi cáo lỗi về nhà trực tin bài.

Trần Nhung - Nhân hiện tượng bức tượng "khai phóng" tại Trường đại học Tân Tạo, nhớ về một kỷ niệm làm báo

 

Mấy hôm nay dư luận xã hội trao đổi nhiều về bức tượng khai phóng của Trường Đại học Tân Tạo đặt tại xã Đức Hòa tỉnh Tây Ninh. Hình ảnh người phụ nữ trên bức tượng mô phỏng hình tượng Nữ thần Tự Do tại New York, Mỹ ; nhưng lại nhìn na ná hình ảnh bà Đặng Thị Hoàng Yến, là một doanh nhân giàu có chủ sở hữu và quản lý trường Đại học Tân Tạo hiện nay định cư tại Mỹ.

Phần chân đế của bức tượng gây phản cảm về việc mô phỏng một công trình kiến trúc nhằm tôn vinh lãnh tụ được nhân dân Việt Nam và cộng đồng quốc tế trân trọng ghi nhận công lao vĩ đại của Người.

Trước phản ứng của dư luận, Ủy ban nhân dân xã Đức Hòa đã nhanh chóng vào cuộc. Thông tin cho biết sự vi phạm quy định của pháp luật trong xây dựng công trình này của Tập đoàn Tân Tạo. Và Tập đoàn Tân Tạo đã khắc phục sai phạm đang tháo dỡ công trình bức tượng "khai phóng'.

Trần Trung Đạo – Trung Cộng phải sụp đổ

 

Ngân sách quốc phòng của Trung Cộng khác nhau tùy theo nguồn ước lượng và gia tăng hàng năm. Năm 2023, trên giấy tờ ngân sách gia tăng 7,7 phần trăm, tính theo dollar lên đến 227,9 tỉ. Năm nay, 2026, theo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (The International Institute for Strategic Studies (IISS)), ngân sách quốc phòng Trung Cộng lên đến 277 tỉ dollar. Lần nữa đó cũng chỉ là thông tin “chính thức” từ nhà nước, con số thật sự sẽ cao hơn.

Trung Cộng có quân đội hiện dịch khoảng 2.3 triệu quân với 500 ngàn quân trừ bị. Trung Cộng có kho vũ khí và phương tiện chiến tranh tối tân và hiện đại hơn tất cả các quốc gia khác ở Á Châu. Quân đội Giải phóng Nhân dân (PLA) có hơn hai triệu nam và nữ được đào tạo đang tại ngũ, khiến lực lượng này trở thành lực lượng vũ trang lớn nhất thế giới.

Nhưng cho dù tối tân bao nhiêu và đông đảo bao nhiêu cũng không thể so với 27 ngàn đầu đạn nguyên tử, các hạm đội hùng mạnh và 250 sư đoàn bộ binh được trang bị tận răng của Liên Xô trước ngày 25 tháng 12 năm 1991.

Trần Trung Đạo – Tưởng niệm thảm sát Thiên An Môn 4 tháng Sáu 1989

 

Vào lúc 5 giờ 40 sáng 4 tháng Sáu, 1989, quảng trường Thiên An Môn nằm trong tay kiểm soát của quân đội cộng sản Trung Quốc. Số người bị giết được ước tính khác nhau tuy theo nguồn tin. Tình báo của NATO ước lượng 7 ngàn người bị giết trong lúc tin của Liên Xô có khoảng 10 ngàn, và theo tin của cơ quan Hồng Thập Tự Trung Quốc có 5 ngàn người bị giết và 30 ngàn bị thương.

Phong trào Thiên An Môn bùng nổ và đã bị dập tắt, nhưng chắc chắn một Thiên An Môn khác đang được hình thành tại Trung Quốc bởi vì khát vọng tự do dân chủ là ngọn lửa thiêng âm thầm cháy trong lòng người dù đang sống ở đâu trên mặt đất này.

Nơi nào có độc tài đảng trị nơi đó sẽ có cách mạng dân chủ. Không ai biết thời điểm nào một cách mạng sẽ diễn ra nhưng không thể phủ nhận hay trốn tránh quy luật xã hội đó.

Hoàng Tư Giang - Một chuyện thú vị

 

Trong đời làm báo, tôi được gặp nhiều người thú vị và nghe nhiều câu chuyện hay. Nay kể lại cho các bạn một chuyện.

Năm 1980, khi kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm gần như đã thất bại sau những hào hứng của năm 1975, Tổng bí thư Lê Duẩn mời một nhóm trí thức, nhà nghiên cứu còn khá trẻ tới trao đổi về tình hình đất nước.

Trước cuộc gặp, một vị trí thức đề nghị : "Tổng bí thư đã mời chúng tôi góp ý thì xin mỗi người nói 10 phút và không ngắt lời." Tổng Bí thư đồng ý. Nhưng khi vị trí thức ấy phát biểu được vài phút, Tổng Bí thư lại chen ngang và nói liền một mạch khá lâu. Đợi ông nói xong, vị trí thức ấy bình tĩnh đáp : "Thưa Tổng Bí thư, Tổng Bí thư đã không giữ đúng cam kết."