Nguyễn Ngọc Chu - Đường sắt Lào Cai-Hải Phòng: Làm thế nào để chi phí sát với giá thực?

1. Bài học sân bay Long Thành

Sáng ngày 25/02/2026, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Tổng bí thư Tô Lâm phát biểu:

“Thấy công bố con số của mình người ta rất ngại. Quy mô 16 tỉ USD thì kinh khủng. Tôi hỏi đã vượt trội hơn so với Malaysia, Singapore chưa thì không chứng minh được. Tôi hỏi bao lâu thu hồi được 16 tỉ USD trả lại cho nhà nước thì cũng không trả lời được. Tôi hỏi sân bay Long Thành mỗi năm đóng góp cho tăng trưởng kinh tế quốc gia là bao nhiêu cũng không tính toán được.”

“Nhìn sang các nước khác như Malaysia, Singapore… mức đầu tư các dự án chỉ vào khoảng 10 tỉ USD” [1].

Nguyễn Ngọc Chu - Chính quyền địa phương hai cấp: Khó khăn, thách thức và giải pháp

I. BAO GIỜ NGỪNG SÁP NHẬP ?

Trong 5 năm gân đây, chúng ta trải qua những đợt sáp nhập xã liên tục. Giai đoạn 2019 – 2021, là giai đoạn thực hiện sắp xếp theo Nghị quyết 653/2019/UBTVQH14 để giải quyết các xã không đạt 50% tiêu chuẩn.

Cao điểm sáp nhập diễn ra đầu năm 2020 với tổng số 1.056 đơn vị cấp xã được thực hiện sắp xếp. Số lượng giảm thực tế là 561 đơn vị cấp xã. Đưa tổng số toàn quốc từ 11.162 xã xuống còn 10.601 xã.

Nguyễn Ngọc Chu – Từ sông Hồng nhìn về sông Lam

 

Kết luận ngày 02/07/2026 của Thành ủy Hà Nội cho thấy không thể vội vã triển khai trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng. Trong 5 nội dung Thành ủy yêu cầu cần làm rõ, có các vấn đề quan trọng:

- Quy hoạch tổng thể không gian sông Hồng và tác động liên vùng về địa chất, thủy văn, thoát lũ.

- Đảm bảo tuyệt đối an toàn về phòng chống lũ lụt.

- Bảo tồn các làng nghề, các di tích lịch sử văn hóa.  Giải quyết tốt việc di dời, tái định cư và bồi thường.

Nguyễn Ngọc Chu – Ga Hàng Cỏ : Nỗi lo không của riêng ai

 

1. Bài toán tối ưu sơ cấp

Lấy ga Hàng Cỏ (Hà Nội) là tâm, vẽ đường tròn bán kính R = 7 km. Phía Nam theo đường Giải Phóng cắt đúng Bến xe Nước Ngầm. Phía Tây theo đại lộ Thăng Long cắt ở ngay sau toà nhà Bộ Ngoại Giao. Phia Bắc theo đường Võ Chí Công cắt ở trước chân cầu Nhật Tân. Hướng phía Đông cắt trước nút giao Cổ Linh – Thạch Bàn 400 m.

Đường tròn này có diện tích gần 154 km2, bao trọn nội đô cũ và mới của Hà Nội với dân số khoảng 3 triệu người.

Ba triệu người dân phần đô thị lõi của Hà Nội, đi về ga Hàng Cỏ, tùy theo vị trí - nhưng đều nằm trên đường chim bay khoảng cách chừng từ 50 m – 7.000 m.

Nguyễn Ngọc Chu – Đền bù giải phóng mặt bằng : Vết thương cần được chữa lành

 

1. ĐỀN BÙ 0 ĐỒNG: XIN HÃY HỌC TIỀN NHÂN

Lịch sử loài người là chuỗi dài những “thước phim” di dân và khai khẩn. Nơi nào có điều kiện sống tốt hơn thì di cư đến. Nơi nào có đất khai phá để sinh sống thì không ngần ngại xông pha. Bởi vậy nên Nguyễn Công Trứ (1778–1858) được ghi công lớn trong việc tổ chức khai hoang, lấn biển và lập làng tại Tiền Hải (Thái Bình), Kim Sơn (Ninh Bình).

Không chỉ khai khẩn mà còn mở rộng biên cương, bảo vệ bờ cõi như chúa Nguyễn Phúc Chu (1675-1725) đã mở rộng vùng Hà Tiên nhờ vào Mạc Cửu (1655–1735).

Mạc Cửu từ Quảng Đông di cư đến Hà Tiên khi vùng này còn hoang vu. Ông quy tụ người Hoa khai khẩn đất đai, mở chợ, lập phố xá, buôn bán đường biển, tạo ra thương cảng sầm uất ở Hà Tiên. Ngoài thương mại, Mạc Cửu còn xây dựng cộng đồng dân cư, tổ chức phòng thủ. Năm 1708 Mạc Cửu xin thần phục chúa Nguyễn Phúc Chu. Chúa Nguyễn phong chức cho Mạc Cửu, cho quyền cai quản Hà Tiên. Nhờ thế, cả vùng Hà Tiên, Kiên Giang, Phú Quốc trở thành đất đai của chúa Nguyễn.

Nguyễn Ngọc Chu - Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng: Chúng ta có đang lãng phí nguồn lực?

1. Luôn thay đổi tiến tới hoàn thiện là vận động tự nhiên của tạo hóa. Thực chất, đó là quá trình tối ưu hóa.

Chẳng hạn như các hành tinh đều chuyển động theo quỹ đạo elip vì bảo toàn năng lượng, cho phép chuyển động ổn định với năng lượng tối thiểu cần thiết. Hay như dòng chảy sông được hình thành do tìm đường đi, sao cho nước chảy về nơi thấp hơn với nguồn lực ít nhất.

Tối ưu hóa, từ bản chất vận động của thiên nhiên, đã được con người vận dụng vào đời sống thực tiễn. Từ đường đi ngắn nhất đến nơi làm việc, làm sao cho bữa cơm ngon đủ dinh dưỡng với số tiền tối thiểu, hay làm thế nào để chi trả bao nhiêu khoản trong tháng với đồng lương ít ỏi – tất cả đều nằm trong toan tính mưu sinh hàng ngày của người lao động lam lũ.

Nguyễn Ngọc Chu – Không thể chỉ dựa vào hồ thủy điện : Chiến lược mới về chống lũ sông Hồng cần phản biện khoa học độc lập

 

1. Thuận đạo trời

Theo các nhà địa chất, cách đây khoảng 20–30 triệu năm, khi dãy Himalaya nâng lên mạnh do mảng Ấn Độ va vào mảng Á-Âu, làm địa hình Tây Nam Trung Quốc – Bắc Việt Nam bị chia cắt mạnh, tạo ra các hệ thống sông lớn như Dương Tử, Mekong, và Hồng Hà.

Đứt gãy sông Hồng (Red River Fault) là một trong những đứt gãy lớn nhất Đông Nam Á. Hoạt động kiến tạo này tạo thung lũng, định hướng dòng chảy, và giúp hình thành lưu vực sông Hồng.

Trên lưu vực sông Hồng, các cộng đồng cư dân – tổ tiên xa của người Việt cổ – đã sinh sống từ nhiều chục nghìn năm trước. Dấu tích còn lưu lại từ Văn hóa Hòa Bình – Bắc Sơn (10.000–20.000 năm trước), qua Văn hóa Phùng Nguyên – Đồng Đậu – Gò Mun, đến đỉnh cao là Văn hóa Đông Sơn (khoảng 2.500 năm trước).

Nguyễn Ngọc Chu – Chúng ta có đang lệch khỏi xu thế chung của Nhà nước pháp quyền ?

 

Sáng 23/09/2024 (nhân dịp tham dự Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 79 và làm việc tại New York) Tổng Bí thư (TBT), Chủ tịch nước (CTN) Tô Lâm đã tới thăm và phát biểu chính sách tại Đại học Columbia. TBT CTN Tô Lâm khẳng định :

“Con đường phát triển của Việt Nam không thể tách rời xu thế chung của thế giới và nền văn minh nhân loại” [1].

Con đường phát triển của văn minh nhân loại trả giá bằng nhiều thế kỷ với nhiều đau thương mất mát. Những quốc gia chậm phát triển cần đi theo con đường của văn minh nhân loại đã tạo dựng để tránh trả giá và rút ngắn thời gian. Trong giai đoạn Việt Nam đang muốn vươn mình, đặt mục tiêu phát triển GDP lên tới 10 %/năm thì bài học rút ra từ thực tiễn phát triển của các nước tiên tiến là cần thiết và quý giá.

Nguyễn Ngọc Chu – Khát vọng « kỹ trị »

 

I. Đặc trưng cốt lõi

Những ngày gần đây, trên mạng xã hội nhắc nhiều đến hai từ “kỹ trị”. Trong đó có liên quan đến vấn đề quản trị quốc gia của tân Thủ tướng và Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2030.

Điều này thể hiện mong muốn của cộng đồng về một sự vươn mình thực chất, dựa trên sự quản trị khoa học, chứ không dựa trên ý chí chính trị hay những “mục tiêu đẹp”. Vì thực tế cho thấy, mỗi nhiệm kỳ của chính phủ mới luôn xuất hiện các mục tiêu “kỳ vĩ” cho 10 và 20 năm sau, nhưng khi mốc thời gian đến thì hóa ra viển vông.

Có các mục tiêu biết là rất khó đạt ngay từ khi đặt ra. Đành phải chờ từ 5 đến 20 năm sau để thực tế kiểm chứng. Ví như trong Văn kiện Đại hội IX năm 2001, phần Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2001–2010, từng đặt mục tiêu: “Phấn đấu đến năm 2020, nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.” Hiện nay đang là năm 2026, thực tiễn cho thấy đó vẫn là một mục tiêu mơ ước.

Nguyễn Ngọc Chu – Tài năng không đợi xếp hàng

 

1. Chúc mừng tuổi trẻ Hungary

Hungary có diện tích khoảng 93.000 km2 với dân số khoảng 9,6 triệu người, nhưng cuộc bàu cử ngày 12/04/2026 đã làm “náo động” thế giới.

Không chỉ toàn bộ Liên Âu, mà các siêu cường Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc đều hướng về Budapest đợi chờ kết quả. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã cử Phó tổng thống JD Vance sang Budapest để vận động tranh cử cho Viktor Orbán. Ngay tại Việt Nam cũng không ít người quan tâm đến kết quả ở Hungary, có thể hơn cả bầu cử ở quê hương.

Dư luận và truyền thông quốc tế dành sự quan tâm đặc biệt cho cuộc bầu cử ngày 12/04/2026 của Hungary, bởi lẽ kết quả bầu cử sẽ quyết định con đường tiếp theo của nước này : Gắn bó với quỹ đạo chung của văn minh châu Âu, hay tiếp tục theo đuổi đường lối đối đầu của Viktor Orbán, thân Putin và ngày càng rời xa Liên Âu. Dưới sự dẫn dắt của Viktor Orbán, Hungary có xu hướng tập trung hóa quyền lực.

Nguyễn Ngọc Chu - Khi hậu thế phủ nhận tiền nhân và cơn say "con mối đất"

Sáng ngày 10/01/2026, tổng bí thư Tô Lâm làm việc vớiHà Nội về quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm [1].

Gặp mặt cử tri ngày 26/02/2026 ông Tô Lâm viện dẫn khu phố cổ được quy hoạch ô bàn cờ từ hơn 100 năm trước mà vẫn hiệu quả, hạn chế úng ngập, trong khi khu mới xây dựng thì úng ngập ùn tắc.

Tổng bí thư  phát biểu: "Chúng ta phải quy hoạch như thế nào để 100 năm sau người ta nhìn lại thấy đấy là chúng ta có tầm nhìn" [2].

Nguyễn Ngọc Chu – Từ sân bay Long Thành đến đường sắt cao tốc Bắc-Nam 350 km/h

  

Đã có biết bao nhiêu người phản đối xây dựng sân bay Long Thành mà không được lắng nghe. Bản thân người viết bài này cũng đã nhiều lần đề xuất chưa xây dựng sân bay Long Thành vào giai đoạn hiện nay. Như các bài viết gần đây :

“Ba điều ước về sân bay Long Thành” (06/01/2021)

“Ba lô cốt cần vượt qua ở sân bay Long Thành’’ (18/11/2020)

Nguyễn Ngọc Chu – Quy hoạch giao thông trên mặt nước Hồ Tây : Một ý tưởng phi khoa học và phản nhân văn

 

“Gió đưa cành trúc la đà/ Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương/ Mịt mù khói tỏa ngàn sương/ Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ”.

Đã xa rồi trong quá khứ. Xa cả những đàn sâm cầm, le le có lúc lên tới ngàn con, giờ chỉ thưa thớt, lác đác. Thay vào đó là mối đe doạ xuất hiện sự chuyển động không ngừng hàng ngàn xe cộ trong tiếng động cơ rền rĩ với hàng hàng lớp ống xả tuôn ra những dòng khí đen kịt đóng kín mặt hồ. Hồ Tây, nơi thơ mộng nhất của Hà Nội có nguy cơ dần biến mất.

1. Những điều sơ đẳng

Trong quy hoạch hồ đô thị hiện đại, giao thông cơ giới không bao giờ đặt sát mặt nước hồ. Thay vào đó là cấu trúc phân tầng từ hồ ra ngoài như sau :

Nguyễn Ngọc Chu – Khi kẻ mạnh áp đặt luật chơi

 

Thế giới đang chứng kiến những biến động sâu rộng bởi chính trị cường quyền. Không phải thời cổ đại trước Công Nguyên, mà vào thập niên thứ ba của thế kỷ 21 : “Kẻ mạnh làm điều họ có thể, kẻ yếu chịu điều họ phải chịu” (Thucydides).

Trọng dụng nhân tài, rất quan trọng là ở bộ máy quản trị quốc gia, sau đó mới đến các lĩnh vực khác. Phương thức lựa chọn nhân sự của Đại hội XIV vẫn như các Đại hội trước.

Chuyên gia, dù đến từ nước nào, dù trả lương bao nhiêu, mà chịu sự quản lý của bộ máy với nhân sự yếu kém, trong cơ chế có nhiều khiếm khuyết nghiêm trọng, thì không thể làm việc hiệu quả.

Nguyễn Ngọc Chu – Lịch sử dân tộc không phải để chia phần

 

1. Chương trình môn Lịch sử lớp 5 trong bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” có những điều cần phải suy nghĩ.

Cụ thể là ở chủ đề “Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam”, Lịch sử “Xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam” được thể hiện từ Bắc thuộc tới Đinh Lý Trần Lê, mà bỏ thời Quang Trung - Nguyễn Huệ, sang Triều Nguyễn đến hiện đại.

2. Lich sử Dân tộc phải được đi vào tâm trí học sinh từ tuổi thơ, với một bức tranh toàn cảnh hoàn chỉnh liên tục. Lịch sử không phải để chia phần mỗi lớp dạy một giai đoạn.

Nguyễn Ngọc Chu - Cải cách giáo dục và bài học

I. DỮ KIỆN

1. Đã có những nghị quyết nào về "một chương trình nhiều bộ sách giáo khoa"?

Dưới đây là các nghị quyết của Bộ Chính trị (BCT), Ban Chấp hành Trung ương (BCHTƯ) và Luật Giáo dục về “một chương trình – nhiều bộ sách giáo khoa” (SGK):

- Nghị quyết số 29-NQ/TW (04/11/2013) của BCHTƯ Đảng (khóa XI): “Thực hiện một chương trình giáo dục thống nhất, nhưng có nhiều sách giáo khoa; sách giáo khoa là tài liệu tham khảo, không phải pháp lệnh” [1].

Nguyễn Ngọc Chu - Bão lũ và tầm nhìn cấp bách

Chúng ta đang rầm rộ khởi công các công trình để tăng trưởng kinh tế. Cả nước đang là một công trường. Đây là điều tích  cực.

Nhưng đồng thời với "tấn công" là phải "phòng thủ". Một quốc gia có lãnh đạo sáng suốt, đầu tiên là biết nhìn thấy nguy cơ để “phòng thủ”, sau đó mới “mở mặt trận tấn công”. Triển khai các dự án để tăng trưởng kinh tế là điều rất cần, nhưng không thể quên tập trung nguồn lực để bảo vệ quốc gia. Trong đó, rất quan trọng là bảo vệ người dân trước cảc thảm họa thiên nhiên.

Trong hơn một thập kỷ qua, thiệt hại do bão lũ tại Việt Nam gia tăng nhanh cả về quy mô kinh tế lẫn tổn thất con người. Theo tổng hợp của Chính phủ và các tổ chức quốc tế, tổng thiệt hại do thiên tai giai đoạn 2015–2024 ước tính trung bình 1,0–1,5 % GDP mỗi năm. Thí dụ nghiêm trọng về nhân mạng là trận lũ quét tháng 1 1năm 2025 tại Phú Yên (Đắk Lắk mới) làm 113 người tử vong.

Nguyễn Ngọc Chu - Địa tô, doanh thu và quyền phát triển đất: Nhà nước sẽ thu được bao nhiều từ các đô thị?

Chúng ta đang vươn mình bằng các dự án. Mà phần lớn là bất động sản và hạ tầng cơ sở.

Nhìn sâu xa sau sự vươn mình này là một sự thật không mong muốn cần phải giải quyết thấu đáo. Sự quản lý chưa hiệu quả của các tập đoàn Nhà nước làm cho quá trình vươn mình này đối mặt với nghịch lý: Càng vươn lên thì cùng với đó là sự đánh mất đi lợi ích.

Chúng ta quốc hữu hóa đất đai và tài sản. Biến tài sản tư nhân thành tài sản chung mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu. Nhà nước có trách nhiệm sử dụng tài sản toàn dân một cách hiệu quả nhất, đem lại nhiều lợi ích nhất cho toàn dân. Nhưng thực tế mấy thập niên qua, nhiều tập đoàn Nhà nước làm ăn thua lỗ, không những không làm cho tài sản được sinh sôi nảy nở mà còn hao hụt đi.

Nguyễn Ngọc Chu - Đại lộ Sông Hồng và thách thức môi trường sống

 

Trong khát vọng vươn mình, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số, hôm nay cả nước khởi công và khánh thành 234 dự án với tổng giá trị ước tính khoảng 3,4 triệu tỉ đồng [1].

Trong số đó, Thủ đô Hà Nội khởi công siêu dự án Đại lộ sông Hồng với tổng đầu tư cực kỳ lớn - 855 000 tỉ đồng. Siêu dự án Đại lộ sông Hồng sẽ mang đến cho Thủ đô những điều kỳ vọng gì và đối mặt với những thách thức gì?

1. Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRẦM TRỌNG

Nguyễn Ngọc Chu - "Luật Hồi Tỵ" và "cân bằng nhân sự đại diện"

 

1. Luật Hồi Tỵ

Luật Hồi Tỵ quy định cấm quan lại làm việc tại chính quê hương của mình, hoặc nơi có quan hệ thân thuộc sâu (họ hàng, thông gia…). Mục tiêu của luật Hồi Tỵ là tránh tư lợi – bè phái – nâng đỡ họ hàng – bao che địa phương.

Luật Hồi Tỵ xuất hiện từ thời phong kiến, nhưng mức độ áp dụng thay đổi theo từng triều đại. Bắt đầu từ thời Lê sơ (1428–1527) Luật Hồi Tỵ được áp dụng mạnh mẽ. Hồng Đức luật có quy định: Quan không được làm ở quê mình; Không được làm ở huyện/quận có họ hàng gần.

Thời Nhà Nguyễn (1802–1945), Luật Hồi Tỵ được áp dụng cực kỳ chặt chẽ, đầy đủ nhất trong các triều đại. “Gia Long luật”, “Minh Mệnh cải cách 1831–1832” quy định: