Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Hôm trước vừa bàn các kiểu ngoại giao thì hôm nay có chuyện ngoại giao giải Nobel.
Bà María Corina Machado, một người chỉ trích gay gắt cựu lãnh đạo độc tài Nicolás Maduro, đã giành được giải thưởng Nobel hòa bình năm ngoái nhờ chiến dịch vận động cho nền dân chủ Venezuela.
Tổng thống Trump từng vận động mạnh mẽ để giành Giải Nobel Hòa bình năm 2025 cho những gì ông cho là nỗ lực của mình nhằm chấm dứt 8 cuộc xung đột.
Dưới đây là bản điều trần của bà Jennifer Wicks trước ủy ban đối ngoại thượng viện Mỹ. Bà được đề cử và cần được Thượng viện phê chuẩn trước khi chính thức nhậm chức, nhưng tôi đoán là cũng nhanh thôi, thậm chí có lẽ sẽ sang Việt Nam đón Tết Nguyên Đán cũng nên.
Điều rất thú vị là những quan chức được bổ nhiệm như thế này, các cấp bộ trưởng, đại sứ… đều phải có những phiên điều trần, một hoặc một số phiên, để trình bày quan điểm của họ cũng như trả lời những câu hỏi về quá khứ, gia đình, định hướng ...
Những buổi điều trần rất hữu ích với chính bản thân họ, minh bạch cho những người ra quyết định và tất cả những ai liên quan đến công việc này. Một ngày nào đó tôi cũng mong rằng các quan chức ở Việt Nam cũng có những buổi điều trần như vậy trước khi nhậm chức, các đại sứ, chủ tịch tỉnh thành phố...
Truyền thông đưa tin, bà Jennifer Wicks McNamara, bang Virginia, sẽ giữ chức Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền của Hoa Kỳ tại Việt Nam. Xin chúc mừng sớm bà McNamara, người cùng họ với cựu bộ trưởng bộ quốc phòng Mỹ thời chiến tranh Mỹ Việt.
Việc bổ nhiệm này cũng đánh dấu lần đầu tiên Hoa Kỳ có một nữ đại sứ tại Việt Nam, kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao kể từ năm…1950.
Trong lịch sử bang giao Mỹ – Việt, hiện đã có tới 18 đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam. Vị đầu tiên là ông Donald R. Heath, nhiệm kỳ 10-1950 đến 10-1952 tại Sài Gòn. Hiện thời là ông Marc Knapper tại Hà Nội sắp từ nhiệm. Do “lịch sử” để lại nên cả hai thành phố/thủ đô này đều có tòa đại sứ Mỹ.
Nước ta, trải hàng ngàn năm, có nhiều tên, như (Văn Lang, Âu Lạc) Vạn Xuân, Đại Cồ Việt, Đại Việt…Nhưng những tên này đều là “nội địa”, nghĩa là tự đặt để gọi trong nước. Trong khi những cái tên như Giao Chỉ, An Nam mới là tên do Trung Quốc đặt, phong cho, và phải dùng trong “ngoại giao chính thức”. Và các vua Việt Nam đều phải chấp nhận.
Vậy còn tên “Việt Nam”?
1. Sau khi lên ngôi năm 1802, Nguyễn Ánh – Gia Long đã dâng biểu lên vua Gia Khánh nhà Thanh, xin đặt tên nước là Nam Việt. Tuy nhiên, Gia Khánh xem xong thì từ chối, ra chỉ dụ:
Cuộc gặp Trump-Zelensky tại Florida đã kết thúc đúng như những gì có thể dự đoán từ trước: Ăn trưa thân mật, đối thoại “tích cực”, ngôn từ ngoại giao trơn tru, và những tuyên bố quen thuộc kiểu “chúng tôi đã rất gần một thỏa thuận”.
Nhưng kết quả thực chất thì sao?
* Không có thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.
* Không có cam kết an ninh ràng buộc cho Ukraina.
* Không có tiến triển nào về lãnh thổ.
DỰ BÁO GÌ CHO NĂM 2026? PHẦN BA: THƯỢNG ĐỈNH MAR-A-LAGO VÀ SỰ HOÃN LẠI CỦA KỊCH BẢN “SỤP ĐỔ LỚN”
(Bài dài khủng, nhưng thú vị, quý vị chịu khó đọc)
1. Tin đáng chú ý nhất của ngày hôm qua là Thượng đỉnh Mỹ – Ukraine đã diễn ra “coi như là xong”. Kết luận về kết quả của nó, đã có bài viết của tướng Australia về hưu Mick Ryan đã được dịch tại đây.
Bài viết của Mick Ryan là một lời cảnh báo cần thiết về sự nguy hiểm của việc theo đuổi hòa bình bằng mọi giá. Nó nhấn mạnh rằng kết quả của cuộc gặp Mar-a-Lago chỉ là sự khởi đầu của một quá trình đàm phán kéo dài, phức tạp, và đầy rủi ro. Mối quan hệ thân thiết giữa Trump và Putler đang tạo ra lợi thế đàm phán cho Nga, khiến Ukraine phải đối mặt với áp lực lớn về việc nhượng bộ lãnh thổ. Chiến tranh vẫn tiếp diễn và mọi kỳ vọng hòa bình nên được xem xét cẩn thận.
Bình loạn : Theo quan sát của tôi, cuộc gặp gỡ này với bên nào cũng có thể tuyên bố chiến thắng.
Trong chính trị, cá tính của người lãnh đạo đôi khi bộc lộ rõ hơn cả cương lĩnh.
Với Donald Trump, điều đó thể hiện qua một đặc điểm nhất quán: Tư duy “bạn – thù” rất rạch ròi. Một khi đã hình thành định kiến với ai, người đó hoặc trở thành đối thủ, hoặc bị xem như kẻ thù, và gần như chắc chắn sẽ là mục tiêu của những đòn công kích bằng lời nói, sự mỉa mai, hay phủ nhận giá trị cá nhân.
Lịch sử chính trị Mỹ hiếm khi chứng kiến một tổng thống biến bất đồng chính kiến thành mối thù cá nhân dai dẳng đến vậy.
Mấy ngày qua, đọc những bản ghi âm rò rỉ về đặc phái viên Steve Witkoff bay sang Nga “xin chỉ thị”, rồi trở lại Florida để tham gia cái gọi là “đàm phán hòa bình”, tôi chỉ thấy một điều rất rõ : Đó không phải là đối ngoại của nước Mỹ. Đó là một vở kịch chính trị được dựng lên để phục vụ quyền lợi của một cá nhân.
Và nhìn cách Ukraine vẫn phải ngồi vào bàn họp ở Florida, dù biết trước đó chẳng phải là hòa bình, tôi càng hiểu vị thế bấp bênh mà họ – và cả thế giới dân chủ – đang phải đối mặt.
1. Florida không phải trung tâm ngoại giao – đó là “phòng điều khiển” của Trump
Nếu bạn hỏi tôi : Ai là kẻ thù của dân tộc Việt Nam ? Thì tôi sẽ trả lời : Trước hết là những kẻ mang quân xâm lược đất nước này.
Đó là Phong kiến Trung Hoa, quân Nguyên Mông, đó là quân đội Pháp, Mỹ, Nhật, Pol Pot và gần đây nhất là năm 1979 với quân đội Trung Quốc.
Vì sao tôi dùng từ "trước hết" ? Vì có những kẻ thù ở nhiều nghĩa và ẩn danh. Ví dụ như sự hận thù và ngu dốt là một kẻ thù kinh khủng.
Theo ông Rubio: Đó chỉ là "Đơn yêu cầu của Nga".
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã có những động thái đáng kể nhằm tách biệt khỏi "kế hoạch hòa bình 28 điểm cho Ukraine", vốn gần đây đã gây ra sự hoảng loạn lan rộng ở Kyiv và các đồng minh châu Âu.
Truyền thông nước ngoài đưa tin Rubio đã làm rõ với một số nghị sĩ Hoa Kỳ rằng kế hoạch này, được cho là do Nhà Trắng gây sức ép, thực chất không phải là lập trường chính thức của Hoa Kỳ. Mà chỉ là một tài liệu đơn giản truyền tải "các yêu cầu của Nga", thậm chí còn được mô tả là "Đơn yêu cầu của Nga".
Politico và AFP đưa tin rằng kế hoạch hòa bình này, dường như đưa ra những nhượng bộ đáng kể cho Điện Kremlin, và với các báo cáo rằng Tổng thống Trump yêu cầu Ukraine chấp nhận kế hoạch này trong vòng vài ngày hoặc phải đối mặt với việc cắt giảm viện trợ, đã khiến lĩnh vực ngoại giao toàn cầu rơi vào hỗn loạn.
Chuyện thời sự là anh Hùng Cao được các giới chức lễ tân Việt Nam đề danh xưng là « ông », trong khi đó sếp của anh ấy Pete Hegseth là « ngài ». Sự việc làm tôi liên tưởng đến câu nói « bụt nhà không thiêng » như là một căn bệnh tâm lý của chúng ta.
Chúng ta cần phải phân biệt những khái niệm như danh hiệu danh xưng, chức danh, chức vụ, và tâm lý vọng ngoại.
■ Danh hiệu và danh xưng
Danh hiệu (honorific) thể hiện sự kính trọng và lịch sự đối với những người có địa vị cao trong xã hội. Danh xưng (title) thể hiện vị trí, học vị hay nghề nghiệp. Ví dụ danh hiệu là His Excellency, The Honorable, The Right Honorable, Her Majesty, His Majesty, Sir (ngài) … Còn danh xưng là Mister, Miss, Doctor, ông, bà, anh, chị, v.v…
Cuộc gặp gỡ giữa hai tổng thống Trump và Zelensky lại một lần nữa diễn ra một cách tồi tệ !
Tại Washington, hai tổng thống Mỹ và Ukraine gặp nhau tuần trước trong một không khí được cho là đã bị gián đoạn bởi những lời lăng mạ và chửi thề.
Theo thông tin chính thức, mọi thứ diễn ra tốt đẹp giữa Donald Trump và Volodymyr Zelensky. Tuy nhiên, không chính thức, cuộc gặp giữa họ tại Nhà Trắng được cho là một thảm họa khác. Cần nhớ lại rằng tổng thống Ukraine đã bị ông Trump làm nhục trước ống kính truyền hình thế giới vào tháng Hai.
Hungary tuyên bố sẽ đảm bảo an toàn tuyệt đối cho Putin trong chuyến thăm Budapest để gặp ông Trump bất chấp sóng gió ngoại giao, cho thấy sự rạn nứt sâu sắc trong khối phương Tây.
Mặc dù Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã ban hành lệnh bắt giữ đối với Putin vì tội ác chiến tranh liên quan đến việc bắt cóc trẻ em Ukraine, và bất chấp việc Hungary vẫn còn nghĩa vụ pháp lý với ICC cho đến năm 2026, chính quyền của Thủ tướng Viktor Orban vẫn quyết định phớt lờ lệnh này.
Hành động này không chỉ là một sự vi phạm nghĩa vụ pháp lý quốc tế mà còn bị xem là một động thái chính trị táo bạo, đi ngược lại lập trường và lợi ích chung của các đồng minh EU và NATO.
Các cụ lão thành trong nhóm đạp xe mấy hôm nay thường dành thời gian bàn tán về chuyến thăm của lãnh đạo Việt Nam đến Triều Tiên. Các cụ thấy tôi cứ vừa vẩy tay vừa mỉm cười bèn lên tiếng:
- Ông đừng nhạo mấy lão già, nhưng chả nhẽ ông không thấy lạ à. Các con cháu tôi đều làm ăn ở Hàn Quốc, chúng nó sợ chính phủ Hàn đuổi về nước vì mình quay ra thân với Triều Tiên.
Tôi đáp:
- Chuyện lành thôi các cụ ạ, không có việc ấy đâu. Con cháu các cụ có khi còn được chính quyền Hàn quý hơn là khác.
Những hành động của Putin trong những ngày gần đây đã nói lên tất cả:
- Xin lỗi Azerbaijan vụ bắn máy bay dân dụng của nước này, mà trước đây phủ nhận.
- Cầu xin Cuba hỗ trợ binh lính.
- Lệ thuộc nhập khẩu nhiên liệu từ Trung Quốc
- Hủy bỏ hội nghị thượng đỉnh với các nhà lãnh đạo Ả Rập, do họ từ chối.
Putin bị bỏ lại một mình : Nga hủy bỏ « Hội nghị thượng đỉnh Nga – Ả-Rập » cấp cao sau khi hầu hết các nhà lãnh đạo Ả-Rập được mời đều từ chối tham dự.
Theo Bloomberg, Điện Kremlin đã dành nhiều tháng để chuẩn bị cho sự kiện dự kiến diễn ra vào ngày 15 tháng 10, với khẩu hiệu lớn “Hợp tác vì Hòa bình, Ổn định và An ninh.” Lời mời đã được gửi đến các nhà lãnh đạo của 22 quốc gia Ả-Rập, nhưng đến gần ngày diễn ra, danh sách khách mời gần như trống rỗng.
“Không có đủ các nhà lãnh đạo Ả-Rập đồng ý tổ chức hội nghị thượng đỉnh”, báo cáo lưu ý. “Đó là lý do buộc Putin phải hoãn sự kiện vào phút chót – một sự kiện mà ông ta hy vọng sẽ củng cố vị thế của mình trong khu vực.”
Trong đời sống chính trị, yêu hay ghét Donald Trump là điều dễ hiểu. Ông là một nhân vật gây chia rẽ mạnh mẽ – người được ngưỡng mộ vì tính quyết đoán, nhưng cũng bị chỉ trích vì sự cao ngạo và hiếu thắng.
Cá nhân tôi không thích phong cách cá nhân của ông – đôi khi thiếu đi sự tiết chế cần có ở một nguyên thủ quốc gia. Tuy nhiên, tôi vẫn đánh giá cao nhiều chính sách đối nội của ông, đặc biệt ở khía cạnh kinh tế, an ninh biên giới và lợi ích quốc gia.
Điều khiến tôi thất vọng là thái độ mềm mỏng của ông với Tổng thống Nga Vladimir Putin, cũng như cách tiếp cận thiếu cứng rắn trong cuộc chiến tại Ukraina – nơi mà ai cũng thấy rõ Putin là kẻ xâm lược.
Hôm thứ Ba là sinh nhật thứ 73 của Putin, nhiều nguyên thủ quốc gia đã gọi điện chúc mừng nhưng Kremlin chỉ chờ ông Trump.
Họ chờ mòn mỏi cho đến cuối ngày, nhưng không có cuộc gọi nào từ Mỹ.
Cần biết là hồi tháng Sáu, khi sinh nhật 79 của Trump, Putin đã gọi hơn một cuộc gọi ngoại giao. Ông ta đã dùng thời gian khá lâu để tâm tình như hai người bạn thiết.
Sau khi Triều Tiên chia thành hai quốc gia và cùng là thành viên của Liên hợp quốc tháng 9.1991, phía nam lấy tên Đại Hàn dân quốc (từ 1994, Việt Nam gọi là Hàn Quốc trong các văn bản chính thức), còn phía bắc sở hữu cái tên Triều Tiên.
Các cụ ta xưa vẫn gọi Triều Tiên là Cao Ly, là gọi theo tên cổ. (Vương quốc Cao Ly bắt đầu năm 918 và kết thúc vào năm 1392, cũng là năm danh xưng Triều Tiên ra đời).
Triều Tiên được coi là quốc gia bí ẩn nhất thế giới. Không ai được phép mang điện thoại, máy ảnh khi nhập cảnh du lịch vào đất nước họ. Vì thế người dân Triều Tiên, phần lớn là nông dân, sống ra sao vẫn được coi là bí mật quốc gia. Giao thương hàng hóa chủ yếu với Trung Quốc, giờ có thêm vụ bán đạn pháo và lính đánh thuê cho Nga.
1. Trên diễn đàn, chủ tịch nước lên án mạnh mẽ việc cấm vận Cuba là không đúng thời điểm. Khi mà Mỹ đang tỏ thái độ rất cứng rắn đối với vùng Caribê, điển hình là tập trung Hải quân đe dọa Venezuela. Lên án mạnh mẽ việc cấm vận Cuba chỉ làm tăng sự nóng giận của tổng thống Trump và bộ sậu.
2. Đoàn đại biểu Việt Nam với nhiều thành viên VIP rất hy vọng có cuộc gặp với tổng thống Trump (với kỳ vọng thuyết phục ông ấy để giảm con số bị áp thuế 20 %). Nhưng mặc dù tổng thống Trump đã gặp gỡ rất nhiều nguyên thủ của các nước tham dự, nhưng ông không gặp Việt Nam.
2. Mỹ đáp trả ngay, vừa công bố áp thuế tăng chóng mặt với một số ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam:
