Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
Mỹ vừa đưa con người trở lại Mặt Trăng, một bước tiến công nghệ đáng nể của nhân loại. Nhưng ở đâu đó, nhân dịp này lại dấy lên những câu rất quen thuộc, như một thứ phản xạ có điều kiện: “Việt Nam đã từng đánh thắng đế quốc Mỹ”.
Nghe thì hùng hồn, nhưng vấn đề là… hai câu chuyện đó chẳng liên quan gì đến nhau.
Một bên đang nói về khoa học, công nghệ và tương lai.
Trong lịch sử chiến tranh thế giới, đã có không ít thỏa thuận ngừng bắn được ký kết, nhưng ngay sau đó tiếng súng vẫn chưa thể im hẳn. Điều này gần như là “quy luật”: trên giấy tờ là ngừng bắn, nhưng trên thực địa, xung đột vẫn tiếp diễn dưới nhiều hình thức.
Tình hình ngừng bắn giữa Mỹ-Israel và Iran hiện nay cũng không phải ngoại lệ.
Trước hết, phía Mỹ-Israel dường như đã loại Liban ra khỏi phạm vi áp dụng của lệnh ngừng bắn. Cụ thể, ngay trong ngày hôm nay, các cuộc không kích vẫn diễn ra dữ dội tại Beirut (15 điểm bị bắn phá, hàng trăm người bị thương, khoảng 20 người chết). Điều đó cho thấy ranh giới của “ngừng bắn” không hề rõ ràng, và có thể bị diễn giải tùy theo lợi ích chiến lược của từng bên.
Nhân chuyến bay Orion: Tương đối thì đúng, tuyệt đối thì… tin thôi.
Thời gian, một dòng chảy không giống nhau.
Thời gian là một trong những khái niệm phức tạp nhất mà con người từng nghĩ tới. Từ rất lâu, người ta đã tranh luận: Thời gian có thực sự tồn tại không, hay chỉ là một cách mà con người cảm nhận thế giới? Có học thuyết cho rằng thời gian không liên tục, mà chia thành từng “hạt” nhỏ. Có học thuyết khác lại phủ nhận luôn sự tồn tại của quá khứ, hiện tại và tương lai, tất cả chỉ là một khối duy nhất, và ý thức của chúng ta tự chia cắt nó ra.
Theo tin thời sự hôm nay, chiến tranh ở Iran vẫn… rất bình thường theo kiểu bất thường: không hề giảm, không hề hạ nhiệt, hai bên vẫn bắn nhau.
Ở Israel, ngay trong ngày hôm nay vẫn có tiếng nổ, nhiều người bị thương.
Điều đáng nói là: dù bị thiệt hại rất nặng, Iran vẫn kháng cự. Không những kháng cự, mà còn có vẻ… chưa hề hết đạn. Cái này mới đáng suy nghĩ. Bao nhiêu năm bị cấm vận, bị bóp nghẹt kinh tế, vậy mà đến lúc đánh nhau thật thì vẫn bắn được, vẫn chơi được. Thậm chí, nhiều hãng thông tấn còn đưa tin một máy bay AWACS trinh sát của Mỹ đậu tại Saudi Arabia bị bắn hỏng.
Trong đêm 27 rạng sáng 28 tháng 3 năm 2026, một âm mưu khủng bố đã bị ngăn chặn kịp thời tại quận 8 Paris, gần khu vực Champs-Élysées.
Khoảng 3 giờ 30 sáng, một đối tượng đã bị bắt giữ khi vừa đặt một thiết bị nổ tự chế trước văn phòng của Bank of America trên phố rue de la Boétie.
Thiết bị này gồm một can chứa 5 lít chất lỏng dễ cháy kết hợp với một lượng thuốc nổ, đủ để gây ra thiệt hại nghiêm trọng. May mắn là cảnh sát đã can thiệp kịp thời, và Paris sáng hôm đó vẫn thức dậy như thường lệ, không bị nổ.
Dù Hoa Kỳ có ưu thế quân sự rất lớn, cuộc chiến với Iran hiện nay vẫn đặt Mỹ trước nhiều khó khăn chiến lược, quân sự, kinh tế và chính trị. Những khó khăn này không phải là thất bại quân sự trực tiếp, mà chủ yếu nằm ở tính chất phức tạp của chiến tranh Trung Đông.
Một nghịch lý của cuộc chiến là: có thể phá hủy hàng ngàn mục tiêu quân sự bằng không kích, nhưng vẫn rất khó đạt được mục tiêu chiến lược cuối cùng.
Hiện nay có ba khả năng, và cả ba đều không dễ:
Trước hết, cần nói rõ rằng việc phân tích và phê phán chủ nghĩa bá quyền của Mỹ không hề phủ nhận vai trò lịch sử to lớn của quốc gia này; trong việc góp phần giải phóng châu Âu khỏi chủ nghĩa phát xít. Cũng như trong việc cổ xúy, bảo vệ và phổ biến các giá trị tự do và dân chủ trong một giai đoạn dài của thế kỷ XX.
Không cần đợi đến khi Donald Trump xuất hiện, nước Mỹ từ lâu đã mang những đặc trưng rõ rệt của một cường quốc bá quyền. Trong suốt thế kỷ XX và đầu XXI, Hoa Kỳ liên tục can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, khi thì nhân danh “tự do”, “dân chủ”, khi thì “an ninh toàn cầu”, nhưng thực chất nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược và kinh tế của mình.
Cuộc chiến xâm lược Iraq năm 2003 là ví dụ điển hình và tai tiếng nhất. Dựa trên cáo buộc Iraq sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt – thứ sau đó được chứng minh là không tồn tại – Mỹ đã tiến hành một cuộc chiến trái với tinh thần luật pháp quốc tế, làm hàng trăm nghìn người thiệt mạng và phá hủy cấu trúc xã hội của toàn bộ quốc gia.
Trong giải bóng đá Euro 2016 tại Pháp, tôi có dịp được đi xem trực tiếp trận Pháp- Thụy Sĩ. Không khí trên sân vận động thực sự giống như một ngày hội của cả hai dân tộc. Cổ động viên hai nước gặp nhau, ôm hôn, chụp ảnh chung kỷ niệm, vui ơi là vui.
Tuy nhiên, trong bóng đá, không phải lúc nào bầu không khí cũng được như vậy. Có những trận đấu diễn ra trong sự căng thẳng tột độ, thậm chí bị bao phủ bởi những đối đầu chính trị ngoài sân cỏ. Các trận giữa Mỹ và Iran là một ví dụ điển hình. Dù vậy, điều đáng mừng là những cuộc đối đầu ấy vẫn luôn diễn ra êm thấm, trật tự và đúng tinh thần thể thao.
Mỗi lần đội tuyển Hoa Kỳ gặp Iran đều diễn ra trong bối cảnh chính trị căng thẳng và nhiều lớp ký ức lịch sử. Thế nhưng trên sân cỏ, cả hai bên luôn thể hiện tinh thần thể thao, sự kiềm chế và tôn trọng đối thủ, một minh chứng hiếm hoi cho sức mạnh làm dịu của bóng đá trong một thế giới ngày càng phân cực.
Tất cả các bạn đều xem trận đêm hôm qua rồi. Tôi ít xem bóng đá hơn các bạn, không dám bàn nhiều (sợ múa rìu qua mắt thợ), chỉ dám bàn về quả cuối cùng của ta thôi.
Bàn thắng cuối cùng của Việt Nam đúng là một pha tuyệt đỉnh. Bởi trong những tình huống như thế, vào những thời điểm như thế, với khoảng cách như thế, thì các cầu thủ, kể cả siêu sao, thường chỉ còn biết nghiến răng “múc” thật mạnh, rồi ra sao thì ra. Cơ hội vào cũng có, mà trượt cũng chẳng ai trách. Đúng thế luôn.
Nhưng không.
Tôi đã sống ở vùng Paris hơn 35 năm, ăn baguette đủ loại, uống rượu vang đủ màu, nghe tiếng còi xe đủ mức độ ô nhiễm âm thanh. Ấy vậy mà trong suốt chừng ấy năm, tôi chưa bao giờ ủng hộ Paris Saint-Germain (PSG) trong bất kỳ giải vô địch quốc nội nào của nước Pháp.
Vâng, giữa lòng Paris, tôi vẫn giữ lập trường kiên định của một… kẻ phản động bóng đá. Kệ dân Paris mình cứ ủng hộ đội khác.
Hôm nay thì tôi sướng như mở cờ trong bụng. Đội tuyển Việt Nam đã thẳng tay quật luôn cả đội Ả Rập để đứng đầu bảng, hiên ngang tiến vào tứ kết, lại còn né được Nhật Bản, cái này dân gian gọi là “né hạn”, còn tôi gọi thẳng là quá đỉnh.
Nhiều người phản đối lập trường của tôi bằng một lập luận tưởng như hiển nhiên : Cần phải diệt độc tài ; trong khi đó, luật pháp quốc tế thì bất lực, lỗi thời, không làm được gì. Vì thế, hành động đơn phương của Mỹ, dù vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế, vẫn được xem là “có đạo đức” và cần thiết.
Ở đây, tôi chưa muốn bàn đến những lý do thực sự khiến Mỹ muốn “đánh” Venezuela. Nếu ai tin rằng Mỹ tìm cách lật đổ Maduro đơn thuần để cứu nhân dân Venezuela, thì đó là một sự ngây thơ chính trị đáng buồn. Dĩ nhiên, khi một chế độ độc tài sụp đổ, người dân có thể được hưởng lợi. Nhưng chỉ riêng vấn đề này thôi cũng đủ để viết thêm vài trang nữa, và chắc chắn sẽ lại làm nhiều người nổi giận.
Điều đáng nói hơn là : Lập luận ủng hộ việc Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế ẩn chứa những nhầm lẫn căn bản.
Cả đời tôi, tôi luôn đứng về phía những người bị tước đoạt tự do. Tôi phản đối các chế độ độc tài, lên án gian lận bầu cử, đàn áp đối lập và sự chà đạp lên nhân phẩm con người.
Nicolás Maduro ở Venezuela là một ví dụ điển hình: ông ta đã đánh cắp kết quả bầu cử, vô hiệu hóa các thiết chế dân chủ và dùng bạo lực để duy trì quyền lực. Điều đó là sự thật quá rõ ràng.
Nhưng chính vì vậy, tôi càng không thể chấp nhận những gì đã được công bố hôm qua: Hoa Kỳ tiến hành một cuộc can thiệp quân sự trực tiếp vào Venezuela, bắt giữ vợ chồng Maduro và đưa họ về Mỹ.
Hôm 29/12, ngay sau cuộc gặp giữa Zelensky và Trump, Putin bất ngờ cáo buộc Ukraine đã dùng máy bay không người lái tấn công một trong những dinh thự của Tổng thống Vladimir Putin.
Đây là một cáo buộc nghiêm trọng, nhưng lập tức bị Kyiv bác bỏ, với khẳng định đó là một lời nói dối trắng trợn, mang tính khiêu khích và thao túng chính trị.
Điều đáng chú ý là Moskva không đưa ra bất kỳ bằng chứng độc lập nào: Không hình ảnh xác thực, không điều tra minh bạch, không xác nhận từ các nguồn quốc tế. Theo tường thuật của phía Nga, toàn bộ 91 chiếc drone đều bị bắn hạ, không gây thiệt hại hay thương vong - một kịch bản hoàn hảo đến mức… không thể kiểm chứng.
Hà Nội, ngày 28/12/2025.
Hàng ngàn khán giả bức xúc khi ban tổ chức chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” thông báo hoãn show ngay sát giờ khai màn, trong khi công chúng đã có mặt đông đủ trước sân khấu.
Ngày bé, tôi thường được nghe bài hát “Đi tới những chân trời”. Đến bây giờ, nhiều câu chữ trong đó vẫn còn rơi rớt lại trong trí nhớ tôi (có thể không hoàn toàn chính xác):
Như những cánh chim bay khắp bốn phương trời
Đoàn ta đi khắp những con đường sáng tươi
Kìa chân trời xa xôi nắng hồng đang vẫy gọi
Ta lên đường phới phới tuổi hai mươi.
Trump: “Merry Christmas to all, including the Radical Left Scum that is doing everything possible to destroy our Country, but are failing badly.”
(Chúc tất cả mọi người một Giáng Sinh vui vẻ, kể cả bọn cặn bã của phe cánh tả, những kẻ đang làm mọi cách để phá hoại đất nước chúng ta nhưng đã thất bại thảm hại.)
Trong suốt thế kỷ XX, nước Mỹ từng là biểu tượng của tự do chính trị và dân chủ đa nguyên. Chính nước Mỹ đã cưu mang hàng triệu người tị nạn chính trị, bảo vệ các nhà bất đồng chính kiến, và giúp nhiều dân tộc đứng lên chống lại các chế độ độc tài. Uy tín đạo đức của Mỹ không đến từ sự hoàn hảo, mà từ nguyên tắc: quyền được bất đồng.
Albani là một nước nhỏ, chưa đến ba triệu dân ở châu Âu. Nước này từng là một quốc gia xã hội chủ nghĩa dưới thời nhà độc tài Enver Hoxha, rồi thoát khỏi chế độ xã hội chủ nghĩa sau khi Bức tường Berlin và Liên Xô sụp đổ.
Nhưng cũng như nhiều nước cựu xã hội chủ nghĩa khác, Albani mang theo một di sản nặng nề: Tham nhũng ăn sâu vào bộ máy quyền lực. Đã lâu người ta không còn nhắc đến đất nước nhỏ bé ấy.
Bỗng nhiên, năm 2025, Albania gây chấn động dư luận quốc tế khi tuyên bố bổ nhiệm “cô” Diella làm bộ trưởng, một bộ trưởng hoàn toàn được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo. Diella trong tiếng Albania có nghĩa là “Mặt Trời”, được chọn như biểu tượng của ánh sáng và minh bạch.
Khi còn học phổ thông, tôi đặc biệt yêu thích môn sinh vật và hầu như lúc nào cũng đạt điểm cao. Bạn bè trong lớp đều biết điều đó.
Cô giáo dạy sinh học cũng rất quý tôi, trớ trêu thay, cô lại có con học cùng lớp. Mỗi lần được gọi lên bảng, tôi gần như toàn được 9 hoặc 10 điểm, đến mức lũ bạn bắt đầu trêu chọc: “Cô giáo chọn mày làm con rể rồi!” Cả bọn cười ầm lên. Tuổi học trò mà, hồn nhiên và vô tư.
Chính vì niềm say mê ấy, khi thi đại học tôi chọn khối B (Toán-Sinh-Hóa), và đã đạt 9/10 môn sinh trong kỳ thi năm đó - một điểm số không hề phổ biến.
Các bạn đã quá rõ lập trường của tôi về cuộc chiến Ukraina- Nga. Ngay từ những giây phút đầu tiên, tôi đã ủng hộ vô điều kiện cuộc kháng chiến chống xâm lược Nga của Ukraina.
Tuy nhiên, là người thường xuyên viết về nhiều chủ đề khác nhau của cuộc sống, tôi ít khi sa vào các bản tin chiến sự, thắng lợi của Ukraina hay thất bại của Nga… Những điều ấy đã có rất nhiều người khác làm rồi. Tôi thích nhìn vào bức tranh lớn hơn, những xu hướng âm thầm quyết định tương lai. Và chính vì thế, có lúc viết cũng vui, mà đôi khi lại mang nỗi buồn khó giấu.
Tình hình hiện nay, nếu nói thật với nhau, thì không vui. Ukraina đang rơi vào một giai đoạn vô cùng khó khăn, dù chắc chắn chưa phải là tuyệt vọng. Nhưng trong cái không vui của riêng Ukraina, lại có một nỗi lo rộng lớn hơn : Cái không vui của toàn bộ phương Tây.
Mới đây có bà đại biểu Quốc hội nào đó đã nêu ý kiến phải thu tiền khi đọc báo Đảng trên mạng. Tôi đã định viết một bài, nhưng rồi tôi lại bỏ qua vì cho rằng trình độ thế thì chỉ nói được thế. Cũng tương tự tiến sĩ Lu, yêu cầu mỗi nhà có một cái lu chứa nước để chống lụt.
Nhưng rồi hôm nay, đọc báo Đảng (đọc chùa thôi) thì lại phát hiện ra một chuyện động trời nữa. Thế là tôi lại mất công viết ra bài này. Mong các bạn cho ý kiến.
Người phương Tây, từ nhiều thế kỷ trước, đã biết cách dùng trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của họ để dựng nên những nền văn minh hùng mạnh. Họ tưởng tượng ra động cơ hơi nước rồi thay đổi lịch sử. Họ tưởng tượng ra internet rồi thay đổi thế giới. Họ tưởng tượng ra dân chủ rồi thay đổi chính họ. Nói tóm lại, trí tưởng tượng của họ tạo ra của cải, tạo ra tự do, tạo ra tiến bộ.
Việc Emmanuel Macron tuyên bố khôi phục quân dịch theo hình thức tự nguyện từ năm 2026 ngay lập tức đặt ra câu hỏi: Quyết định này có liên quan đến chiến tranh Ukraina và mối đe dọa từ Nga hay không?
Câu trả lời là « Có », dù Điện Élysée không nói thẳng.
Điều cần nhắc lại - đặc biệt cho những người nước ngoài không biết - là nước Pháp đã bãi bỏ nghĩa vụ quân sự bắt buộc từ năm 1997, dưới thời Tổng thống Jacques Chirac, chấm dứt gần một thế kỷ chế độ quân dịch bắt buộc. Quân đội đã được chuyên môn hóa. Gần ba mươi năm qua, thanh niên Pháp không còn bị gọi nhập ngũ. Vì thế, sự trở lại, dù dưới dạng tự nguyện, vẫn là một bước ngoặt lớn.
