Nguyễn Thông - Hungary (2)

Như đã kể, lứa chúng tôi con em nông dân lớn lên ở miền Bắc thời trước 1975 chỉ biết đến Hungary qua sách báo, tuyên truyền của nhà nước, qua văn học nghệ thuật, chứ không có kênh chính trị, kênh quốc tế.

Có lẽ để lại dấu ấn đậm nhất về Hungary là cuốn tiểu thuyết lịch sử "Những ngôi sao Ê ghe", hay còn có cái tên phổ biến "Những ngôi sao thành Ê ghe".

Tôi đọc lâu rồi, giờ nhớ mang máng sách ấy kể về cuộc chiến đấu của người Hung chống lại quân xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ, bảo vệ thành cổ Ê ghe. Cực kỳ tàn khốc, đau thương, hùng tráng, quả cảm. Cả một dân tộc được tái hiện với những bi kịch, mất mát, anh hùng qua cuộc chiến này, nhất là qua số phận một đôi vợ chồng (tôi quên tên rồi). Hung thế kỷ 16 cũng tang tóc bi kịch như xứ ta cùng thời vậy. 

Lê Diễn Đức – Hungary : Love Return

 

Tôi yêu mến Hungary – một đất nước xinh đẹp với hơn 10 triệu dân, có thủ đô Budapest kiều diễm bên dòng sông Danube.

Tôi đến Hungary lần đầu năm 1973, trên hành trình trốn chạy từ Ba Lan qua Nam Tư (cũ), chỉ kịp ngắm nhìn đất nước này qua ô cửa sổ con tàu.

Lần thứ hai là năm 1989 – thời khắc Ba Lan và Hungary đang chuyển mình đoạn tuyệt với chế độ cộng sản. Khi thăm Budapest, tôi có cảm giác Hungary khi đó mức sống khá hơn Ba Lan : Hàng hóa phong phú, nhiều thứ sang trọng, trong khi Ba Lan vẫn còn thiếu thốn.

Lê Diễn Đức – Iran : Khi thế giới chỉ đứng xem

 

Cuộc cách mạng của người dân Iran không thất bại vì họ hèn nhát.

Nó thất bại vì thế giới chỉ nói mà không làm.

Hàng triệu người Iran đã xuống đường, đối diện súng đạn, nhà tù, giá treo cổ của thần quyền Ayatollah. Phụ nữ tháo khăn trùm đầu, thanh niên hô khẩu hiệu tự do, những con người bình thường chọn đối mặt với cái chết thay vì sống quỳ gối. Nhưng đổi lại, họ chỉ nhận được những gì ?

Trần Trung Đạo - Trong ba người, Gorbachev, Yeltsin và Sakharov, ai là nhà dân chủ?

Khá nhiều người Việt yêu dân chủ và cũng vì quá tha thiết với dân chủ nên ca ngợi Mikhail Gorbachev như là một nhà dân chủ vĩ đại, vị cứu tinh của nhân loại.

Gorbachev là một nhà chính trị khôn ngoan và có ít nhiều tính cơ hội trong người nhờ đó ông đã được Yuri Andropov, cựu Tổng Giám Đốc KGB, Tổng Bí Thư Cộng Sản (CS) Liên Xô sắt máu và người đàn áp cuộc nổi dậy của Hungary 1956, tin tưởng.

Tuy nhiên sau khi Yuri Andropov chết, trung ương đảng đã bầu Konstantin Chernenko.  Chỉ hơn một năm sau đó Konstantin Chernenko qua đời và Gorbachev được bộ chính trị bầu vào chức vụ Tổng Bí Thư.

Dương Quốc Chính - Trông người phải ngẫm đến ta

 

Mấy hôm nay anh em bên chuồng hay chửi đám Gen Z bên Nepal manh động đốt phá. Đại khái chửi là nhà cửa là tài sản của nhân dân, đốt phá là ngu.

Nhưng chửi người phải ngẫm đến ta. Ta từng quá thế nhiều. Điển hình là việc tiêu thổ kháng chiến vào khoảng năm 1947, Việt Minh đốt phá rất nhiều kiến trúc, đặc biệt đáng tiếc là cung điện ở Huế.

Tất nhiên người ta lấy cớ là để thực dân Pháp không có gì để sử dụng. Nhưng cung điện Huế thực ra Pháp không dùng mà chỉ hoàng gia sử dụng. Có lẽ việc đốt phá này mang tính biểu tượng, để hủy diệt những tàn dư của chế độ phong kiến mà thôi.Đọc bài báo nói về việc phục chế điện Kiến Trung, thấy người ta lờ tịt đi lý do chính Việt Minh đã phá điện, nơi vua Bảo Đại từng ở. 

Tuấn Khanh - Điểm tan vỡ của Nepal là gì ?

 

Cuộc cách mạng bất ngờ ở quốc gia Nepal theo chủ nghĩa cộng sản được tìm thấy với vài lý do dồn dập, thúc người dân xuống đường.

Mọi thứ diễn ra chủ yếu trong tháng 9/2025, khởi đầu với chuyện chính quyền cấm 26 nền tảng mạng xã hội (như Facebook, X, Instagram...) mà lý lẽ là để kiểm soát tin giả, nhưng thực chất là ngăn chận sự căm ghét và phẫn nộ của người dân trước những bất công đang tràn lan ở Nepal, đặc biệt là trong các thảo luận của thế hệ trẻ (Gen Z). Sự phản ứng bắt đầu người Nepal cảm thấy quyền tự do biểu đạt bị đe dọa.

Nhưng điểm bùng nổ, là vào ngày 06/09, khi chiếc xe hộ tống của quan chức chính phủ gây thương tích cho bé gái 11 tuổi Usha Magar Sunuwar ở Lalitpur rồi bỏ chạy, không giúp đỡ, kể cả từ chối trách nhiệm. Những đoạn clip về sự việc được lan truyền nhanh bất chấp lệnh cấm và sự che chở từ các lãnh đạo trung ương, chính là mồi lửa cho cuộc biểu tình - cách mạng bắt đầu.

Thọ Nguyễn - Về Bức Tường Berlin (1)

 

Đọc bài viết của tôi về “Bức Tường Berlin”, bạn Bình Dương cho rằng:

“Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của bức tường Berlin năm 89 không đến từ sự đấu tranh của người dân Đông Đức, mà do hiệu ứng Domino đến từ hàng loạt các biến động chính trị cải cách dân chủ của một số nước Đông Âu xảy ra trước đó như tại Tiệp, Hung. Việc Hungary mở cửa biên giới với Áo là phát súng đầu tiên.” …“Người Đức cả ở Tây và Đông thời kỳ đó có lẽ đã quá sợ đổ máu nên hoàn toàn không có phản kháng mạnh mẽ để xóa bỏ bức tường..”

Sau đây là ý kiến trả lời.

Hoàng Quốc Dũng - Robespierre và những người cộng sản Việt Nam

 

Cách mạng Pháp 14/07 luôn là một nguồn cảm hứng rất mạnh đối với tôi. Đó không chỉ là một sự kiện lịch sử, mà là biểu tượng bất diệt của khát vọng tự do, bình đẳng và phẩm giá con người. Chính vì vậy, mỗi dịp 14 tháng 7, tôi lại thấy thôi thúc phải viết – nhiều hơn, sâu hơn, và tha thiết hơn. Bài viết này cũng được viết trong cảm hứng đó.

Khi cách mạng ăn thịt chính con mình

Năm 1789, Cách mạng Pháp bùng nổ, làm rung chuyển cả thế giới. Lần đầu tiên, con người đứng lên tuyên bố rằng ai cũng sinh ra bình đẳng và có quyền sống tự do, không bị cai trị bởi vua chúa hay giai cấp đặc quyền. Đó là một cuộc khởi nghĩa vĩ đại vì công lý và phẩm giá con người.

Nhưng cũng như nhiều cuộc cách mạng khác trong lịch sử, giấc mơ nhanh chóng biến thành cơn ác mộng.

Kiều Thị An Giang - Iran : Con đường đi tới sụp đổ

 

(Viết cho những ai tưởng Iran chỉ là nơi bán thảm, rồi ngỡ ngàng khi thấy họ có nhà khoa học hạt nhân nhiều hơn cả tiệm phở ở Berlin)

Ngày xửa ngày xưa, khoảng hơn hai ngàn năm trước, có một xứ sở mang tên Ba Tư. Không chỉ hùng mạnh mà còn thơm lừng mùi nước hoa đàn hương trộn với quyền lực.

Đế chế của họ trải dài từ Ấn Độ sang tận Hy Lạp, dân chúng mặc áo vạt chéo, nói năng tao nhã và gửi thư nhanh hơn cả bồ câu tình yêu. Họ có triết học, kiến trúc, và đặc biệt là một thứ gọi là “khoan dung tôn giáo” - khái niệm mà sau này nhiều nước vẫn chưa học được.

Rồi mọi chuyện bắt đầu rối tung khi Alexander Đại đế xuất hiện như soái ca đạp cửa vào Persepolis. Ông ta đốt luôn cung điện cho… ấm, rồi rút lui để lại một mớ di sản tan tành. Nhưng người Iran không vì thế mà tuyệt chủng văn hóa, họ đổi đế chế, đổi tôn giáo, nhưng vẫn giữ nguyên cái chất Ba Tư: duy mỹ, thơ ca, và thích làm lớn chuyện theo cách cực kỳ lãng mạn.

Hoàng Quốc Dũng – Iran-Việt Nam : Hai dân tộc, hai cuộc cách mạng, một ảo tưởng chung

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và Israel đang bùng nổ, đây cũng là dịp để nhìn lại cuộc cách mạng Hồi giáo Iran. Nhưng đồng thời, ta cũng nên suy ngẫm về một đất nước phương Đông khác – Việt Nam – nơi lịch sử có những vang vọng đáng ngạc nhiên. 

Hai dân tộc, hai cuộc cách mạng, hai giấc mơ giải phóng… cuối cùng đều dẫn tới chế độ toàn trị, với sự đồng thuận – thậm chí đầy nhiệt huyết – từ chính người dân.

Iran : Khi nhân dân chọn lấy xiềng xích cho chính mình

Năm 1979, hàng triệu người Iran xuống đường đòi lật đổ Shah – vị vua được phương Tây hậu thuẫn. Mặc dù đã tiến hành hiện đại hóa đất nước, chế độ của Shah ngày càng độc đoán, tàn bạo, và xa rời truyền thống. Phương Tây ủng hộ một vương quyền bị người dân coi là phản bội. Cuộc cách mạng trở thành tất yếu.

Hoàng Quốc Dũng - Lịch sử, biện chứng và quyền được tự vấn

Có khá nhiều người đã phản hồi – thậm chí phản đối – bài viết trước của tôi. Tôi không ngờ rằng một bài viết được viết với tinh thần nghiên cứu nghiêm túc và thiện chí đối thoại, lại có thể bị tấn công dữ dội đến vậy.

Không chỉ bởi những người bất đồng chính kiến, mà còn bởi một số lực lượng vốn coi bất cứ câu hỏi phản tư nào về lịch sử cũng là “chống phá Việt Nam” (mà ở đây, Việt Nam nên được hiểu là một đất nước chung của tất cả người Việt Nam, không phải là đặc quyền của bất kỳ nhóm quyền lực nào).

Bài viết đã có hơn 31.000 lượt truy cập, hơn 7.000 lượt tương tác và 179 lượt chia sẻ – một con số cho thấy nó đã chạm đến mối quan tâm thực sự của không ít người. Tôi không có thời gian và cũng không có nhu cầu tranh luận với những lời lẽ công kích vô nghĩa, thô tục. Cách tốt nhất là thẳng thắn loại bỏ (block) những ai thể hiện sự ấu trĩ và thiếu văn hóa trong đối thoại.

Hoàng Quốc Dũng - Cách mạng cho ai ?

 

Nhân chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, báo chí và cộng đồng đã bàn luận nhiều khía cạnh khác nhau. Tôi không nhắc lại những điều đó. Ở đây, tôi muốn chia sẻ một góc nhìn mà đôi khi tôi đã từng đề cập sơ qua trong vài bài viết khác.

Như các bạn biết, hiện nay có nhiều vùng lãnh thổ tuy nằm ngoài lục địa châu Âu nhưng vẫn là một phần hành chính của nước Pháp – ví dụ như Martinique, Guadeloupe, Guyane (ở Nam Mỹ), Réunion và Mayotte (ở châu Phi), Nouvelle-Calédonie (ở châu Đại Dương)...

Máy bay từ các vùng này bay về Pháp được coi như bay nội địa, giống như từ Marseille về Paris.

Trương Thanh Liêm - Người Pháp nghĩ gì về nước Mỹ

Trước hết phải hỏi rằng người Pháp ĐÃ NGHĨ GÌ về nước Mỹ.

Người Pháp đã từng rất ngưỡng mộ nước Mỹ. Cuộc Cách mạng giành độc lập của Mỹ năm 1776 là hồi chuông báo thức cho Nước Pháp về một hiện thực có thể làm được. Đó là lật đổ vương quyền, chống tập quyền, độc tài I để lập ra một nhà nước theo ý nguyện của người dân.

Nước Mỹ ra đời năm 1776. Lá quốc kỳ Mỹ với 13 vạch xen kẽ trắng đó tượng trưng cho 13 tiểu bang đầu tiên, và ô xanh dương tượng trưng cho khu vực những tiểu bang gia nhập nước Mỹ, ra đời năm 1777.

Dương Quốc Chính - Xuân này khác hẳn mấy xuân qua

Tút này mình định viết từ mồng 1 đầu năm cơ, nhưng nghĩ lại có khi lại làm nhiều người mất vui, nên để hôm nay vậy.

Năm nay mình có một cảm giác hoàn toàn khác với những năm trước. Kỷ niệm hồi bé, những năm mới đổi mới lại tràn về, dù lúc đó mình còn nhỏ, ký ức chưa nhiều. Nhưng có lẽ não già trước tuổi nên mới nhớ những chuyện đó.

Năm nay sẽ là năm thực sự bản lề. Câu này thì là văn mẫu, năm nào cán bộ cũng hay chém vậy một cách vô tri, nhưng năm nay thì là thật đó. Quân tử phòng thân, tiểu nhân phòng bị gậy. Sống vô tri mặc kệ dòng đời xô đẩy thì đỡ mệt óc, nhất là thiện lành, thích thú vui thủ dâm tinh thần thì lại càng dễ hoan hỉ. Người ta tuyên truyền thì chỉ cần đánh vào đám đông như vậy.

Hoàng Quốc Dũng - Đừng bao giờ tin vào kẻ độc ác

 

Những ngày vừa qua, chúng ta được biết đến những câu chuyện của những người tù Syrie, nhiều chuyện cảm động đến rơi nước mắt.

Nhiều đoạn phim quay lại cảnh quân nổi dậy xông vào nhà tù phá khóa, giải phóng biết bao nhiêu người, trong đó có cả đàn bà và cả trẻ con.

Có người thì không dám ra. Có người đang nửa tỉnh nửa mê, thấy người ta chạy thì cũng chạy, chạy thục mạng, chạy mãi. Được một quãng đường dài rồi mới hỏi người đi đường là có chuyện gì vậy. Mọi người nói “chính quyền Al Assad đã sụp đổ”. Lúc đó anh ta mới ngồi xuống ôm mặt khóc rất to và nói rằng đã 10 năm nay tôi ở trong tù và không biết bất cứ chuyện gì ở bên ngoài.

Lê Học Lãnh Vân - Cảm nhận khi xem chương trình khai mạc Thế vận hội Paris 2024

Xin được trình bày cảm xúc và suy nghĩ của tôi khi xem chương trình khai mạc Thế Vận Hội 2024 tại Paris, tối ngày 26 tháng 7 theo giờ Paris.

Khẩu hiệu Đoàn Kết Trong Đa Dạng (Unis dans la Diversité) gợi cảm nhận nổi bật trong tôi về tinh thần Bao Dung, Chấp Nhận nhau. Mọi màu da trên thế giới tụ hội lại trong cuộc diễu hành thể thao hoành tráng này. Các khác biệt về màu da, về giới tính, về khuynh hướng tình dục, về tôn giáo, về quan điểm chính trị…đứng kề nhau. Chúng ta, tất thảy, đều là con người!

Chương trình khai mạc được tổ chức dưới trời Paris, trên sông Seine tha thướt cho cảm nhận tinh thần Tự do, Phóng khoáng, Sáng tạo vượt ngoài các khuôn khổ.

Nguyễn Thông - Đội quân chủ lực bị bỏ rơi (1)

Ở nước ta, lâu nay nông dân được bộ máy tuyên truyền nhà nước tôn vinh, gọi là “đội quân chủ lực của cách mạng”. Những ông to bà nhớn khi đề cập tới nông dân đều dùng mấy chữ ấy. Cho sang mồm.

Tháng Bảy tây (chứ không phải tháng Bảy cô hồn) năm nay, đối với tôi sự kiện đáng nhớ nhất và ý nghĩa nhất là việc tăng lương, thực hiện ngay từ ngày đầu tháng. Cụ thể nhà nước điều chỉnh tăng lương cơ sở, người đang làm việc mà hưởng lương (cán bộ, công chức, viên chức, công nhân, nhân viên) được thêm 30 %, còn người về hưu tăng 15 %, so với tháng Sáu. Đó mới là điều thực sự có ý nghĩa trong tháng Bảy, chứ những chuyện khác cũng thường thôi, chả đáng ồn ào.

Tất nhiên, trong vụ tăng lương này vẫn còn thứ cần bàn, chẳng hạn cách đối xử với người về hưu, nhưng phải nói, đó là tin vui, niềm vui, của cả dân lẫn chính phủ. Bà Bộ trưởng Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà còn hăng hái giải thích về niềm vui ấy cơ mà.

Lâm Bình Duy Nhiên - Ánh mắt Prague!

 

Một điều thật thú vị khi chỉ cần đi xa vài trăm cây số là chúng ta có thể khám phá một đất nước, một ngôn ngữ  mới, một xã hội khác lạ với những truyền thống và văn hóa vô cùng đa dạng.

Thật vậy, Châu Âu bé nhỏ nhưng thật diệu kỳ với muôn vàn bản sắc làm đắm say lòng người.

Chẳng hạn, Prague chỉ cách Lausanne, Thụy Sĩ hơn 900 cây số, nhưng cũng đủ làm cho con tim người lữ khách dừng chân thổn thức trước cái đẹp lạ thường của những con đường và góc phố nơi đây. Ngoài kia, mưa rào cả đêm, đưa Prague lung linh trong ánh đèn vàng mờ ảo, bên dòng sông Vltava với cả tiếng nước chảy và tiếng xe tram chạy chầm chậm, trở nên đẹp và lãng mạn hơn trong trí tưởng tượng nhỏ bé.

Dương Quốc Chính - Luật Đất đai và di sản của ông Trọng

Mấy hôm nay nhiều người chửi ông Trọng về vụ Đồng Tâm, quy trách nhiệm cho ông. Mình thấy oan cho ông ấy. Thậm chí ngược lại, kể từ vụ đó, ông ấy đã để thêm được một di sản có giá trị.

Lưu ý là mình không có thói quen bưng bô ai, cũng không e ngại nhiều thứ, nói đúng thì thôi. Tất cả phải dựa trên phân tích lý tính.

Mình lười tra lại, nhưng nhớ mang máng là cỡ 80-90 % các vụ dân oan, khiếu kiện dài ngày là liên quan tới đất đai, cụ thể là đền bù đất với giá không hợp lý, dẫn đến người dân ấm ức, thậm chí dẫn tới manh động. Như vụ anh Vươn, vụ gì ở Tây Nguyên, Dương Nội, hay Đồng Tâm. Vụ Đồng Tâm là dẫn tới hậu quả đau thương nhất cho cả bên chính quyền và người dân. Sau đó lại thêm nhiều người bị tù tội, mà nguyên nhân sâu xa đều từ đất đai cả.

Trần Trung Đạo - Cây hoa của Thomas Jefferson và Nguyễn Thái Học

 

Phim “Léon: The Professional” là một phim hành động của Pháp nhưng có một tình tiết rất dễ thương và rất nhân văn. 

Tay sát thủ chuyên nghiệp Léon (Jean Reno đóng) yêu cây xanh và sở hữu một chậu cây. Đi tới đâu anh chàng cũng mang theo chậu cây đó và mỗi ngày đều đem cây ra chỗ có ánh nắng.

Léon bảo bọc cô bé Mathilda Lando (Natalie Portman đóng), 12 tuổi, sau khi người cha buôn á phiện, người mẹ ít quan tâm đến con cái và em trai của cô bị một toán cảnh sát gian tham giết chết.