Phúc Lai - Về cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine của Putler, ngày 12/09/2026

1. Vừa rồi truyền thông thế giới có một số bài rất thê lương về việc các thành phố của Ukraine bị Nga tăng cường tấn công bằng UAV, loại có động cơ phản lực nên vượt qua khả năng đánh chặn của Ukraine. Trong khi Ukraine đang rất thiếu thốn vũ khí phòng không, ở đây có thể ngầm hiểu là thiếu Patriot.

Hiện tại năng lực của Nga được cho là sản xuất được 3.000 chiếc loại này/tháng, và người ta nhìn nhận đây là một chiến lược mới của Putler.

Vậy cái nhìn của chúng ta cần có là gì? 

+ Thứ nhất, UAV là thứ không phải dùng Patriot để đánh chặn, đặc biệt là người Ukraine vốn khôn ngoan càng không bao giờ dùng. Như năm ngoái họ triển khai dùng thứ UAV phòng không – “drone chống drone” rất tốt, nhưng năm nay có vẻ như loại có động cơ phản lực đã gạt thứ UAV phòng không đó ra bên lề cuộc chiến. Như vậy, họ phải nghĩ ra cách để khắc chế thứ UAV này của Nga, nếu không phải là họ thì chẳng có ai giỏi hơn họ ở thời điểm này.

+ Thứ hai. 3.000 UAV/tháng, nghĩa là 100 chiếc/ngày, và nếu chia cho 5 thành phố của Ukraine thôi, mỗi thành phố sẽ phải hứng chịu 20 chiếc, và cứ cho tất cả số chúng đều tương đương Shahed, thì lượng nổ mỗi chiếc là 100 kg thuốc, và mỗi thành phố sẽ phải hứng chịu 2 tấn thuốc nổ mỗi đêm.

Chúng ta đã từng so sánh rất nhiều lần với Linebacker II 12/1972 của Hoa Kỳ nhắm vào Bắc Việt, tất nhiên so sánh như vậy là khập khiễng vì chiến dịch của Hoa Kỳ chỉ có 12 ngày đêm. Nếu chiến dịch của Nga là 12 tháng đi, thì lượng thuốc nổ cho thời gian đó cũng chỉ là 3.650 tấn, và hiệu quả thì thấp hơn rất nhiều. Ném bom như Hoa Kỳ nó rất khác so với tập kích đường không dạng này của Nga: Áp đảo bằng hỏa lực, tức là số lượng bom ném xuống rất lớn, quả bom nhỏ cũng vài trăm cân đến hàng tấn.

Và bây giờ đã xuất hiện thông tin về việc Ukraine phải triển khai chế tạo loại UAV phòng không mới đáp ứng được đòi hỏi của phát triển chiến tranh. 

Nếu loại bỏ nguy cơ bị bắn rơi ra, Hoa Kỳ đã ném xuống miền Bắc Việt Nam từ 1.600 đến 1.800 tấn bom/ngày đêm hoặc số liệu khác, có thể đạt 3.000 tấn trong Linebacker II. Và so sánh việc Nga sử dụng Shahed phản lực hiện nay với giá thành 300.000 đô-la Mỹ/chiếc, như vậy để mang mỗi ki-lô-gam thuốc nổ đến mục tiêu Nga phải chi 3.000 đô-la. Trong khi đó chi phí của Mỹ năm 1972 chỉ có 66 đô-la/kg thuốc nổ đên mục tiêu, có thể ra được kết quả so sánh là chi phí cho mỗi ký thuốc nổ đến đích của Mỹ năm 1972 rẻ hơn Nga tấn công Kyiv năm 2026 là 45 lần.

Mỹ rẻ hơn Nga 45 lần! – vậy mà họ còn không thắng được, thế thì Nga Putler sẽ thắng kiểu gì?

2. Để chiến thắng theo kiểu đó, Nga không chỉ phải hủy diệt Kyiv mà theo tôi, tối thiểu 5 thành phố của Ukraine.

Lại so sánh với Linebacker II, năm 1972 Hoa Kỳ đã ném bom rải thảm một diện tích của toàn bộ khu vực Hà Nội cũ chưa tính Hà Tây, một phần Hà Tây khu vực Thường Tín, một phần Bắc Ninh, phía Nam tỉnh Thái Nguyên và khu vực cảng Hải Phòng. Nào, mời quý vị nhặt ra 5 thành phố của Ukraine để so sánh xem khả năng thực hiện tương đương của Nga, với giả định Hoa Kỳ đã thắng Bắc Việt hồi 12/1972 như thế nào?

Để đánh gục Ukraine theo kịch bản này, Nga bắt buộc phải san phẳng tối thiểu 5 trung tâm đô thị/công nghiệp/hậu cần then chốt của Ukraine mà tôi tạm nhặt ra là Kyiv, Kharkiv, Dnipro, Odesa và Kremenchuk, cũng có thể thay một vài trong số đó bằng Lviv hoặc Poltava... không quan trọng lắm.

Nếu so sánh quy mô không gian vùng ném bom của Linebacker II (1972) với 5 đô thị Ukraine trên đây, thì khu vực Mỹ rải thảm năm 1972 có diện tích khoảng từ 1.200 – 1.500 ki-lô-mét vuông, với đặc điểm các mục tiêu tương đối tập trung trong vùng đồng bằng sông Hồng. Máy bay Mỹ có khả năng lập hành lang bay từ Bắc Thái Lan rồi ra biển đông, xuống căn cứ Guam hoặc theo chiều ngược lại.

Yêu cầu AI tính khu vực của Ukraine, nó cho kết quả diện tích khoảng 2.164 ki-lô-mét vuông – gấp gần 2 lần toàn bộ khu vực Mỹ ném bom năm 1972. Đặc điểm nữa là 5 thành phố này nằm phân tán rải rác trên toàn bộ lãnh thổ Ukraine, khoảng cách giữa các thành phố từ 200 đến 500 ki-lô-mét và Nga không có khả năng lập hành lang bay theo kiểu Mỹ, vì các sân bay ở Crimea và Belarus hoàn toàn có thể bị đánh phá.

Thôi so sánh như thế này không ổn. Tôi làm một bài toán khác: so sánh Nga của 2026 với Nga năm 1999 khi ném bom hủy diệt Grozny, hồi đó Nga thắng nhé, cho dễ ăn nói.

Về diện tích, Kyiv rộng khoảng 839 ki-lô-mét vuông, gấp gần 8 lần Grozny. Kyiv là địa hình mở dọc sông, Grozny khép kín trong thung lũng. Về dân số trước giao tranh, Grozny có dân số 250.000 đến 400.000 người, Kyiv có thể gấp từ 8 đến 10 lần. Mật độ dân số Grozny từ 2.300 – 3.600 người/km2, Kyiv từ 3.500 – 4.200 người/km2 tức là khoảng gấp rưỡi. Coi như đây là một lợi thế cho Nga.

Xét về khoảng cách sân bay đến mục tiêu, năm 1999 máy bay Nga xuất phát từ các sân bay Bắc Caucasus (Mozdok, Budyonnovsk, Vladikavkaz) từ 50 đến 200 ki-lô-mét; năm nay sẽ xuất phát từ các căn cứ Engels, Olenya, Ryazan hoặc phóng từ Biển Caspian, từ 200 đến 1000 ki-lô-mét. Một điểm bất lợi cho Nga.

Hồi đó, quân nổi dậy Chechnya hoàn toàn không có phòng không, bây giờ thì không quân Nga hoàn toàn không bay được vào không phận Ukraine.

Về lượng bom đạn, tức là độ dồi dào của kho, năm 1999 Nga hủy diệt Grozny là “không phải nghĩ” khi sử dụng hàng chục ngàn tấn bom đạn: pháo binh hạng nặng 2S7 Pion, Grad, Smerch, TOS-1 và bom ném thẳng, các loại bom lượn FAB-250/500/1500 rải thảm liên tục. Trong khi đó ước tính tổng lượng ném xuống Kyiv cả bằng tên lửa và UAV trong mấy năm qua chắc chỉ vài trăm tấn.

Từ phép so sánh trên, cho kết quả hồi 1999 Nga hủy diệt và thủ thắng ở Grozny với chi phí chỉ từ 10 đến 30 đô-la Mỹ/ki-lô-gam thuốc nổ đến mục tiêu, nghĩa là chỉ bằng 1/6 đến một nửa so với Hoa Kỳ năm 1972 – như vậy mới đúng là Nga, tức là thi hành chiến tranh với giá thành rẻ. Năm 2026 nước này tấn công Kyiv bằng UAV phản lực với giá thành từ 290.000 – 350.000 đô-la Mỹ hoặc tên lửa hành trình/đạn đạo với chi phí từ 1,5 – 3 triệu/quả mới hi vọng mang được thuốc nổ tới được mục tiêu. Nếu tính chi phí dùng tên lửa Iskander thì chi phí là 6000 đô-la Mỹ cho một ki-lô-gam thuốc nổ tới mục tiêu.

Để hóa giải, như tôi đã viết rất nhiều lần: Ukraine chỉ cần phân tán/cất giấu/che giấu/ngụy trang mục tiêu là đủ. Trong khi đó để có thể chiến thắng được, nếu thi hành chiến dịch “Russian Linebacker II” thì cần nhìn lại lịch sử, Mỹ năm 1972 huy động tới hơn 200 pháo đài bay B-52 (chiếm gần một nửa lực lượng B-52 toàn cầu thời điểm đó) cùng hàng trăm máy bay cường kích. Muốn hủy diệt tối thiểu 5 thành phố của Ukraine, Nga cần số lượng máy bay gấp 3 lần con số trên của Mỹ. Đây là điều không tưởng.

3. Cái bẫy mà Putler đang tự chui vào

Những diễn biến cuộc chiến hiện tại cho thấy có hai điểm chiến lược mà Putler đang bám vào.

3.1. Điểm thứ nhất, là bào mòn ý chí của dân chúng Ukraine cũng như niềm tin của các lãnh đạo phương Tây. Với điểm này, hắn cần kéo dài chiến tranh. Tuy nhiên, chiến lược kéo dài này nếu không có kết quả, sẽ đem lại phản tác dụng.

Điều cần quan tâm đầu tiên là “Ukraine có đủ tiền để cầm cự không?” – Để duy trì bộ máy nhà nước, trả lương quân đội và mua sắm khí tài, Ukraine cần tối thiểu 40 – 50 tỉ đô-la Mỹ viện trợ ngoài/năm (chi phí quốc phòng và ngân sách tài khóa). Toàn bộ khoản 300 tỉ đô-la Mỹ tiền gửi và trái phiếu của Ngân hàng Trung ương Nga bị đóng băng (chủ yếu nằm ở Euroclear – Bỉ) sinh ra lợi nhuận/tiền lãi khoảng 3 đến 5 tỉ đô-la Mỹ/năm. Số tiền này chỉ đáp ứng được khoảng 10 % nhu cầu tối thiểu của Ukraine.

G7 và Liên minh Châu Âu (EU) đã nghĩ ra một thuật toán tài chính, họ dùng dòng tiền lãi tương lai làm tài sản đảm bảo để giải ngân trước một khoản vay trọn gói. Thay vì trả nhỏ giọt 3–5 tỉ đô-la Mỹ mỗi năm cho Ukraine, G7/EU đứng ra phát hành gói vay 50 – 60 tỉ USD cấp ngay cho Kyiv.

Đau đớn nhất là, cơ chế này trông thế mà vẫn... chưa đâu vào đâu: Gói tín dụng 50 tỉ đô-la Mỹ dựa trên dòng tiền lãi từ 300 tỉ đô-la Mỹ tài sản Nga bị đóng băng đã được các lãnh đạo G7 và EU thống nhất chốt thông qua từ năm 2024; nhưng hồi đó vướng quyền phủ quyết của Hungary thời Orban. Nay thì chẳng hiểu tình hình ra sao rồi, tôi mù mờ và không thể kiểm tra được chuyện này. Nói chung, trước sau nó cũng có nhưng bây giờ thì CHƯA, vì còn cãi nhau chán.

Nhưng mà, đến đây tôi tự đặt ra câu hỏi: Rõ ràng là đến nay Ukraine vẫn đang cầm cự được về TIỀN; trong khi đó Ukraine, ngày càng có những vũ khí ác chiến như Flamingo và FP-5... hoàn toàn không giống một kẻ ăn mày tay bị tay gậy tí nào?

Tìm hiểu thêm, thì đúng là gói vay 50 tỉ USD của G7 bị trễ do các rào cản pháp lý, Ukraine vẫn nhận được các khoản tài trợ trực tiếp từ “Ukraine Facility” trị giá 50 tỉ Euro của EU giải ngân theo tiến độ, cùng viện trợ song phương từ các quốc gia Bắc Âu, Anh, Nhật Bản và Canada. Một yếu tố không kém quan trọng là Kyiv đã tự tái cấu trúc nguồn thu nội địa. Dùng toàn bộ tiền thuế trong nước để chi trả lương và phụ cấp cho quân đội, trong khi tiền viện trợ quốc tế được dùng để duy trì bộ máy hành chính và y tế.

Triết học đã phát huy tác dụng, trong cái rủi thì có cái may, trong họa thì có phúc. Như Trump giở quẻ thì Ukraine và châu Âu phải tự lập, chính vì viện trợ phương Tây thường xuyên bị chậm trễ và đi kèm các điều kiện kiềm chế “không cho đánh sâu”, Ukraine bị đẩy vào thế bắt buộc phải tự chủ, tự lực tự cường. Việc các gói tiền quốc tế bị tắc vô tình cho Kyiv thời gian để hoàn thiện các chuỗi cung ứng quốc phòng nội địa.

Việc Ukraine phát triển thành công tên lửa hành trình FP-5 “Flamingo” với tầm bắn lên tới 3.000 ki-lô-mét và mang đầu đạn nặng tới 1.150 kg (gấp đôi đầu đạn Tomahawk của Mỹ) là minh chứng cho năng lực đột phá. Nó cho phép Ukraine chủ động tập kích các mục tiêu công nghiệp quân sự nằm sâu trong lãnh thổ Nga (như vụ tấn công Trung tâm Vũ trụ Tiến bộ ở Samara) mà không cần xin phép bất kỳ quốc gia phương Tây nào. Ukraine hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới về công nghệ tác chiến UAV/drone, tích hợp AI điều khiển và kỹ thuật tác chiến điện tử thực chiến. Rất nhiều tập đoàn quốc phòng phương Tây hiện phải tìm đến Kyiv để học hỏi và hợp tác sản xuất...

Từ tư thế ăn mày, Ukraine đã trở thành người ban phát. Quay lại với TIỀN, nếu như vậy, khoản mấy chục tỉ đô-la Mỹ trên đây càng được giải ngân muộn, thì Ukraine càng tiến đến gần điểm chiến thắng và Nga càng gần điểm gãy – lạnh sống lưng chưa các cháu Dư Luận Viên? Nếu như khoản giải ngân này rơi vào thời điểm nền kinh tế Nga bắt đầu kiệt quệ nhất: quỹ dự trữ cạn, hạ tầng năng lượng tan nát... thì lúc đó Ukraine sẽ là bên mạnh hơn hẳn, và là bên có quyền, có khả năng đánh đòn quyết định.

3.2. Chiến lược thứ hai của Putler là bám vào “con bài Trump” hay “tao sai khiến được Trump”

Ngay khi Trump quay lại Nhà trắng vào đầu 2025 và một cách ngu ngốc, lão gọi điện cho Putler, tôi đã viết: “Trump hành động láo toét phi nguyên tắc, Putler vững như bàn thạch, ‘lý thuyết lật đổ’ của tôi hoặc phá sản, hoặc tối thiểu bị hoãn đến không biết bao giờ”. Bây giờ thì tôi đang hy vọng cái mốc Bầu cử Quốc hội Hoa Kỳ, tức là giữa nhiệm kỳ của Trump.

Tại sao lúc đó tôi thất vọng? Vì tâm lý của chóp bu Nga thông thường sẽ đi đến kết luận rằng “nếu thay Putler, Phương Tây sẽ lập tức gỡ cấm vận và Nga sẽ quay lại trạng thái bình thường”. Nhưng với trò hành động khuấy đảo của Trump, gây sức ép lên đồng minh, rút viện trợ cho Ukraine, bọn tài phiệt/Siloviki nghĩ lại: “Hóa ra Putler đúng, ông ta đang làm chủ cuộc chơi, bây giờ chờ Trump ép Ukraine thành công là chúng ta sẽ thắng.”

Theo các chuyên gia đánh giá, khả năng Cộng hòa mất Hạ viện vào cuối năm nay là CỰC KỲ CAO (70 – 80 %). Thôi thì chỉ cần cho là CAO đi, thì Trump sẽ rơi vào thế “vịt què”. Chiến lược của Putler sẽ phá sản. Lúc đó mới là nguy cho hắn và lý thuyết lật đổ của tôi đội mồ sống dậy.

3.3. Cái bẫy mà Putler tự chui vào là gì?

Từ năm 2023 – 2024 tôi đã dự báo: khi Nga chuyển chiến thuật gặm nhấm để duy trì, kéo dài chiến tranh còn có một mục đích là tiết kiệm chi phí – họ đã đưa được xuống cỡ cứ 3 ngày tiêu hết 1 tỉ đô-la Mỹ. Trước đó, giai đoạn khoảng 4 tháng đến nửa năm đầu (cho đến khi chiếm xong 2 thành phố Sievierodonetsk và Lysychansk) chi phí chiến tranh của Nga lên đến 1 tỉ đô-la Mỹ/ngày. Nhưng nỗ lực này sẽ không kéo dài được lâu, khoảng năm 2025 nó sẽ lên gấp đôi và 2026 sẽ lên gấp 3 vì cấm vận.

Đến nay dự báo của tôi chỉ thiếu một yếu tố: năng lực tấn công tầm xa của Ukraine tiến bộ vượt bậc, đánh vào hậu phương Nga nhất là nhiên liệu thiếu làm tăng dữ dội hao tổn chiến tranh của Nga.

Hôm nay tôi có đọc được một con số, rằng chi phí chiến tranh của Nga hiện tại là 700 triệu đô-la Mỹ/ngày, nó nhỏ hơn con số của một “bà hàng nước” người Nga nói với tôi (1 tỉ đô-la Mỹ/ngày) vì 700 triệu là con số của năm ngoái 2025. Con số không quá quan trọng, mà điều quan trọng là hình dung trên đây của tôi từ mấy năm trước đã đúng, vì vậy con số 700 triệu đến 1 tỉ, cụ thể như thế nào cũng đều hợp lý.

Nếu muốn tiết kiệm chi phí để kéo dài chiến tranh thi gan với phương Tây, thì phải thi hành chiến thuật bào mòn và khủng bố tinh thần dân chúng Ukraine như hiện tại. Nhưng nó là dao hai lưỡi mà có khi, lưỡi Nga dùng tự đâm mình còn sắc nhọn hơn: bị Ukraine không kích trở lại. Khi đó bài kéo dài biến thành gậy ông đập lưng ông, càng cho Ukraine nhiều thời gian họ càng có nhiều mục tiêu để đánh phá, kinh tế Nga càng dễ lao đao.

Còn nếu cố thủ thắng được bằng chiến lược không kích, ném bom rải thảm (vì đánh nhau trên mặt đất đã thấy bế tắc lâu rồi, Putler đã thông báo cho giãn thời hạn chiếm Donbas thêm 6 tháng, đến cuối tháng Ba 2027) thì Nga sẽ phải làm thế nào tăng khả năng hủy diệt của hoạt động này. Mà như trên đây chúng ta đã phân tích “độ tàn phá của Nga hiện tại chưa bằng 1/200 sức mạnh hỏa lực mà Mỹ đã dội xuống miền Bắc Việt Nam năm 1972”. Trong khi nếu cứ giữ cách tiếp cận dùng Shahed và tên lửa như hiện nay, chi phí cho một ki-lô-gam thuốc nổ đến mục tiêu của Nga gấp 45 lần của Hoa Kỳ.

Nếu mỗi ngày số Shahed bắn vào Ukraine là 100 chiếc với chi phí 300.000 đô-la Mỹ, đã là 30 triệu; nếu tăng lên đạt 1/20 khả năng hủy diệt của Mỹ, sẽ tốn 3 tỉ đô-la Mỹ/ngày, lại thêm một con số không tưởng nữa. Đó chính là thế bế tắc của Putler. Như vậy, Nga đang rơi vào một cái bẫy là bẫy chi phí. Ngay cả khi tăng chiến phí lên 3 tỉ đô-la Mỹ/ngày cũng chẳng thể thắng được, vì đã rơi vào tình huống thua về chiến lược.

4. Nhận xét và kết luận

Việc Putler cho dời thời hạn chiếm Donbas thêm 6 tháng cho thấy (1) Hắn đang yên tâm vì không có âm mưu lật đổ nào cả, hoàn toàn có thể kéo dài được chiến tranh mà bản thân vẫn an toàn và (2) Không thể thi hành Tổng động viên vào lúc này, dù kết quả bầu cử ngày 24/09 tới này như thế nào. Rõ ràng là giới chóp bu xung quanh Putler và bản thân hắn, bế tắc không thể nghĩ ra bất cứ điều gì khác ngoài tiếp tục cuộc chiến tiêu hao chính bản thân mình.

Đặt lên bàn, như vậy Nga không còn gì ngoài Shahed, mấy quả tên lửa, và gặm nhấm vô vọng trên mặt đất. Ukraine có võ đánh sâu vào nội địa Nga, thỉnh thoảng dùng Flamingo (vẫn chưa thấy có nhiều), tiếp tục cầm cự trên chiến trường. Và rõ ràng tôi cũng lại đã hình dung đúng: Cứ chỗ nào Nga yếu thế, vỡ trận là quân Ukraine họ tiến lên...

Thời gian qua các báo cáo chiến trường vẫn thỉnh thoảng, tuy ít nhưng vẫn có: Ukraine tiến chỗ nọ, giải phóng chỗ kia (cấp làng thôi, nhưng vẫn là giải phóng)... Riêng mặt trận phía nam (Zaporizhia và tả ngạn Kherson) phải có thời gian bào mòn tiếp cùng với Crimea – đó vẫn là hai chìa khóa cho thành công của họ, lâu thì chúng ta cũng phải chờ.

Ukraine còn có những dự trữ mục tiêu nữa còn chưa thèm đụng tới: Hệ thống khí đốt và đường sắt chính của Nga. Đến nay họ mới chiếu cố đường sắt phục vụ chiến trường. Nếu quại vào đường sắt chính chẳng hạn Mục-tư-khoa – St Pete thì dân Nga chỉ có nước lội tuyết hơn 600 ki-lô-mét vào mùa đông.

Do Trump hoàn toàn vô nguyên tắc và khó đoán, trong khi Putler tiếp tục ngoan cố giữ nguyên các yêu cầu của mình, lại việc Trump bị rơi vào tình  thế “vịt què”, ông ta hoàn toàn có thể lật kèo. Khi đó ảo tưởng về một chiến thắng dễ dàng nhờ Mỹ của Trump sẽ ép được Ukraine chính thức sụp đổ, bọn chóp bu Nga sẽ phải đối mặt với thực tại cuộc chiến tiêu hao 700 triệu đến cả tỉ đô-la Mỹ/ngày mà vẫn phải tiếp tục trong khi UAV và tên lửa của Ukraine vẫn tiếp tục đốt phá.

Chuyện cuối. Nhân lãnh đạo một nước nào đó đến thăm, Nga gạ cho thuê máy bay chở khách vì sắp chẳng còn gì mà bay nữa. Mùa đông này tàu hỏa bị hỏi thăm, máy bay vãn dần, sân bay tiếp tục bị phong tỏa thì dân Nga có mà đi bằng đầu gối, còn kinh tế thì không có giao thông vận tải sẽ “thăng hoa” phải biết.

Trong một diễn biến khác, có bộ xương khô được đào lên và đem ra chiến trường để tăng nhuệ khí cho binh sĩ. Cường quốc quân sự thứ hai thế giới đấy, he he.

PHÚC LAI 12.09.2026