Tháng 9/1938 Anh, Pháp, Đức và Ý ký Hiệp định Munich, cho phép Hitler sáp nhập vùng Sudetenland của Tiệp Khắc, nơi có đông người nói tiếng Đức sinh sống.
Tiệp Khắc không được tham gia trực tiếp vào cuộc đàm phán quyết định số phận lãnh thổ của mình.
Ký hiệp ước xong, Thủ tướng Anh Neville Chamberlain từng trở về với tuyên bố nổi tiếng về “hòa bình cho thời đại chúng ta”. Nhưng buồn thay, lời hứa của Hitler không ngăn được chiến tranh; chính sách nhân nhượng của các chính trị gia đã không đạt được mục tiêu mà những người ủng hộ nó mong muốn.
Tháng 10/1938, quân Đức tiến vào Sudetenland. Tiệp Khắc mất vùng biên giới có ý nghĩa chiến lược và hệ thống phòng thủ quan trọng.
Ngày 15/03/1939, chưa đầy sáu tháng sau, Hitler xé bỏ cam kết và chiếm các vùng đất Czech còn lại, gồm Bohemia và Moravia. Nhà nước Tiệp Khắc bị phá hủy; Slovakia trở thành một nhà nước phụ thuộc Đức.
Tháng 9/1939 Đức xâm lược Ba Lan, mở đầu Chiến tranh thế giới II tại châu Âu.
Bài học nào dành cho Ukraine hôm nay?
Tất nhiên, nước Nga của Putin không hoàn toàn giống nước Đức của Hitler, nhưng có sự tương đồng giữa vùng Sudetenland và vùng phía Đông Ukraina nơi có nhiều người Nga sinh sống.
Tất nhiên, Ukraine hiện nay cũng khác Tiệp Khắc năm 1938. Nhưng có một câu hỏi chiến lược rất đáng đặt ra: Nếu một cường quốc xâm lược được giữ lại phần lãnh thổ đã chiếm bằng vũ lực, trong khi quốc gia bị xâm lược phải chấp nhận những hạn chế về khả năng tự vệ, điều gì sẽ ngăn cường quốc ấy tiếp tục đòi hỏi trong tương lai?
Đó là điều Zelensky có lý do để lo ngại. Một lệnh ngừng bắn có thể là bước đi cần thiết, nhưng muốn bền vững thì phải có cơ chế giám sát, bảo đảm an ninh đáng tin cậy và hậu quả rõ ràng nếu Nga tái xâm lược.
Điều quan trọng không phải là Ukraine nhất quyết không nhượng bộ bất cứ điều gì. Mà điều quan trọng là không biến việc nhượng bộ của Ukraine thành phần thưởng cho hành vi xâm lược, trong khi không có bảo đảm ngăn chặn hành vi ấy tái diễn.
Theo Los Angeles Times ngày 21 tháng 10, Mit Rommney, cựu thượng nghị sĩ, ứng viên Tổng thống Mỹ của đảng Cộng Hòa năm 2012 viết: “Churchill có thể đã rút ngắn Thế chiến II nhiều năm nếu ông ấy chỉ cần ‘đạt một thỏa thuận’ với Hitler. George Washington cũng có thể đã đạt một thỏa thuận để chấm dứt cuộc Cách mạng Mỹ. Zelensky đang đứng cùng hàng ngũ với những nhân vật như vậy.”
Một thông điệp ngắn, nhưng hàm chứa cả một bài học lịch sử.
Trong Thế chiến II, Winston Churchill đã từ chối con đường hòa giải với Hitler bằng cách chấp nhận những điều kiện có thể khiến nước Anh mất khả năng tiếp tục kháng chiến. George Washington lãnh đạo cuộc đấu tranh giành độc lập của các thuộc địa Mỹ trước một đế quốc hùng mạnh hơn rất nhiều.
Họ không có cùng hoàn cảnh với Zelensky, nhưng ông Romney muốn nhấn mạnh là quyền của một dân tộc tự quyết định tương lai của mình, thay vì bị buộc phải đánh đổi tự do để đổi lấy một nền hòa bình do kẻ mạnh áp đặt.
Bởi hòa bình và đầu hàng không phải lúc nào cũng là một. Một thỏa thuận có thể chấm dứt giao tranh hôm nay, nhưng nếu nó tạo điều kiện cho kẻ xâm lược tiếp tục gây sức ép ngày mai, thì đó có thể chỉ là khoảng nghỉ trước cuộc chiến tiếp theo.
Và đây cũng là điểm nối với lập luận của Mitt Romney: Churchill và Washington được nhắc đến không phải vì họ chưa từng phải thỏa hiệp, mà vì độc lập và tự do không thể chỉ được đo bằng việc chiến tranh kết thúc nhanh đến đâu.
Lịch sử không lặp lại nguyên xi, nhưng nó luôn cảnh báo những ai tưởng rằng có thể mua được hòa bình lâu dài bằng cách nhượng bộ một kẻ xâm lược mà không có cơ chế ngăn chặn những đòi hỏi tiếp theo.
Trump muốn một thỏa thuận. Zelenskyy muốn hòa bình. Nhưng câu hỏi quyết định là: Một thỏa thuận như thế có bảo vệ được Ukraine, hay chỉ giúp Putin có thêm thời gian và cơ hội để tiếp tục cuộc chiến?
Trump muốn làm nên lịch sử, nhưng hình như ông ấy quên mất rằng lịch sử cũng có những chương dành riêng cho các sai lầm của những người tưởng mình đang làm nên lịch sử!
Cho nên, tôi nghĩ rằng, ông Trump hoặc là bị Putin thao túng vì một bí mật nào đó, hoặc ông ta chẵng bao giờ đọc sách sử!
LÊ DIỄN ĐỨC 23.10.2026
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire
Remarque : Seul un membre de ce blog est autorisé à enregistrer un commentaire.