Hà Dương Tường - Vài lời về tình hình nước Pháp

 

Tôi sống ở nước Pháp hơn 60 năm nay, đã tham dự nhiều cuộc biểu tình khi còn trẻ, và vẫn theo dõi thời sự của Pháp, châu Âu nói chung và trên thế giới (trong chừng mực nhất định) dù ít khi viết lên những nhận xét, suy nghĩ của mình.

Tình hình càng phức tạp càng thấy phải thận trọng vì tự biết khả năng giới hạn của mình. Nhưng không thể không nói đôi câu về những phát biểu kiểu Trump mà không ít Facebooker Việt lan truyền như những « sự thật », ví dụ như câu sau đây mà tôi vừa đọc trên trang của Hân Lê dưới cái tít ngắn ngủi « Pháp ».

« Nước Pháp hôm nay lại chìm trong khói lửa biểu tình, những đêm bạo loạn của những kẻ cuồng loạn nhập cư từ những nước trong thế giới thứ 3 được tài trợ và giựt dây từ những bè phái cực tả dẫn đến một cuộc khủng hoảng niềm tin ngày càng rúng động của dân chúng Pháp ».

Tôi không quen biết tác giả của câu viết này, nhưng vì người dẫn lại nó là một bạn trẻ « bạn Facebook » của trang tôi nên thấy cần nói vài lời.

Trước hết, tôi đã đọc tuyên bố tương tự của Trump, cho rằng nước Pháp « đang chìm trong khói lửa » và quy lỗi cho Islam, những người nhập cư và « phái cực tả ». Ngay cả khi những biến động ban đầu rõ ràng đã được khơi mào từ giới học sinh các lớp cuối trung học bất mãn vì điều kiện học hành và tương lại bất định do bị chương trình chọn lọc « Parcoursup » từ chối ghi tên vào đại học. Chưa có biểu tình hàng loạt, chưa có bạo loạn nào !

Sự tham gia của sinh viên vài trường đại học chỉ bắt đầu một tuần sau phong trào bãi khóa ở các trường trung học, trước sự từ chối của chính quyền đáp ứng các yêu cầu của học sinh (cải tổ sâu sắc Parcoursup, gia tăng ngân sách giáo dục, chấm dứt tình trạng nhiều trường lớp bị gián đoạn học hành mỗi khi có giáo viên phải nghỉ dạy vì lý do nào đó – thường là sức khỏe -, lấy cớ là ngân sách không đủ để tuyển thêm người). Căng thẳng bắt đầu từ đó chứ không phải vì những người nhập cư (phần lớn còn lo cuộc mưu sinh vất vả của mình)!

Sang chuyện bạo loạn. Các cuộc biểu tình lớn ở Pháp phần lớn là vì lý do xã hội, thường kéo theo bạo loạn, tất nhiên là không thể bào chữa, nhưng những kẻ bạo loạn tới từ đâu ? Những người theo dõi tình hình xã hội Pháp đều biết là những kẻ đập phá (les casseurs) phần lớn không phải là những người tham gia biểu tình, mà thường được « nuôi dưỡng » bởi bộ máy công an, và chúng chỉ đợi khi biểu tình chấm dứt mới bắt đầu ra tay đập phá.

Tới mức là các công đoàn lớn CGT, CFDT khi tổ chức biểu tình đều có bộ phận an ninh đi bọc hậu để ngăn chặn các hành động đó, và để giới báo chí phân biệt rõ ràng những kẻ đập phá đó với đại đa số những người biểu tình đã giải tán.

Còn bạo loạn xuất phát từ những người biểu tình ? Cũng có đấy, nhưng không thể dễ dàng đổ tội cho những người nhập cư đâu. Tôi chỉ xin kể hai ví dụ. Lớn nhất là phong trào tháng 5.1968, các thủ lĩnh bạo loạn đều là sinh viên da trắng cả đấy (nhiều người sau này tham gia chính trị ở những mức khác nhau). Gần đây hơn, phong trào « áo vàng » năm 2018, cũng với rất nhiều bạo loạn, chủ yếu là từ nông dân, giới lao động trong ngành vận tải, chả có bao nhiêu phần trăm là người nhập cư, tính tỉ lệ người Ả-Rập càng ít hơn, Islam ở đâu ?

Trở lại chuyện hôm nay.

Tôi đã nói nhiều về chuyện người nhập cư nói chung và người nhập cư từ các nước Hồi giáo nói riêng (đối tượng chỉ trích của Trump), còn trách nhiệm của « phái cực tả » ? Trong bối cảnh Pháp chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống tháng 4.2027, với sự suy yếu của chính quyền Macron, sự lớn mạnh của phe cực hữu (Le Pen) và cự tả (La France Insoumise – LFI), sự đổ lỗi cho phe cực tả nhằm vào LFI là chuyện bình thường trong chính trị, nhưng lấy đó làm sự thật thì chỉ có những người theo Trump mới dễ dàng tin theo.

Tôi chỉ dẫn một nhân chứng có thẩm quyền, bà Laure Beccuau, Công tố viên Paris của Cộng hòa Pháp (Procureure de la République de Paris). Khi trả lời phỏng vấn của đài truyền hình TF1 ngày 19/10 cho biết bà không thể xác nhận là những kẻ đập phá là những người có khuynh hướng chính trị cưc tả ("peut absolument pas confirmer " que les casseurs à Paris sont "des personnes politisées vers l'ultragauche ").

Không, nước Pháp không phải « đang chìm trong khói lửa » dù dĩ nhiên không thể để tình hình biểu tình có đập phá kéo dài – và đó là trách nhiệm của chính quyền cả trong hai mặt, giữ gìn trật tự và đáp ứng các đòi hỏi của học sinh, sinh viên. Hai cuộc biểu tình kéo theo bạo loạn lớn nhất như đã kể trên lớn hơn các cuộc hiện nay nhiều. Và nước Pháp vẫn sống, không tốt như tôi và nhiều người khác mong đợi, nhưng bịa đặt như Trump và tác giả của câu trích trên kia thì không thể chấp nhận.

Theo đánh giá riêng của tôi, Trump và những người theo ông ta muốn Pháp sắp tới rơi vào tay một tổng thống phát xít (như ông ta). Đó là điều đáng lo nhất của tình hình hiện nay, với rất nhiều lý do sâu xa khó có thể phân tích thỏa đáng trong một bài viết ngắn. Và cũng vượt quá khả năng của người viết. Vậy xin ngừng ở đây.

HÀ DƯƠNG TƯỜNG 22.10.2026