Cù Mai Công – « Tại điểm Thành cổ Quảng Trị, chúng ta thua ; còn nhìn toàn cục là chúng ta thắng »

Cách đây đâu khoảng 15, 16 năm, VTV có một phim tài liệu về trận đánh ở căn cứ biệt kích K'Năk (K’Bang, Gia Lai) năm 1965, lúc ấy gọi là Trường Huấn luyện biệt kích K'Năk, do lính Mỹ và lính Việt Nam Cộng Hòa chốt giữ.

Theo nhiều tài liệu lịch sử, trận này, chỉ trong một đêm 7 rạng 8-3-1965, mấy trăm quân giải phóng đã ngã xuống. Theo báo Công an Nhân dân, trong bài “Những hy sinh lớn lao ở trận K'Năk tháng 3/1965” ngày 8-7-2007, “tuy chưa có con số chính xác về số cán bộ, chiến sĩ ta hy sinh trong trận đánh đồn K'Năk, nhưng theo những nhân chứng cho biết thì ít nhất là hơn 300 người”. Một tài liệu khác ghi nhận “400 chiến sĩ quân giải phóng cùng với hàng trăm du kích, dân công đã hy sinh” (Tìm những linh hồn ở K’nak - VnExpress 20-3-2007).

Bộ phim của VTV mà tôi coi, có một câu kết rất đắt : “Chúng ta đã có những trận đánh không thắng cho một ngày toàn thắng”.

Câu kết ấy vô tình được lặp lại ở bác sĩ Trịnh Hòa Bình, cựu chiến binh tham gia trận Thành cổ Quảng Trị 1972 đẫm máu hai bên : “Tại điểm thành cổ Quảng Trị, chúng ta thua. Còn nhìn toàn cục là chúng ta thắng”.

Sau chiến tranh, vị cựu chiến binh ấy theo học ngành y, trở thành bác sĩ (đã nghỉ hưu). Câu nói của ông nằm trong bài phỏng vấn nghiêm túc “Cựu binh thành cổ Quảng Trị : Không trận đánh nào diễn ra trong Thành cổ như trong phim Mưa Đỏ” đăng trên Một Thế Giới ngày 12-9-2025.

Có lẽ cuộc phỏng vấn được thực hiện sau khi vị cựu binh này đăng bài “Mưa Đỏ và 81 ngày đêm” trên trang Facebook của mình, được lan truyền rất nhiều: “Sau buổi sáng xem phim về, ngay buổi chiều tôi viết Mưa Đỏ và 81 ngày đêm, viết rất nhanh, chỉ khoảng hai tiếng là xong”.

Bài phỏng vấn gần 4.000 chữ nhưng dễ hiểu và hút người đọc - từ trải nghiệm của một trí thức (ba ông là giáo sư - bác sĩ Trịnh Bỉnh Dy). Người hỏi thẳng thắn, người trả lời rành mạch, rõ ràng.

Phim “Mưa Đỏ” tới giờ (sáng 13-09-2025) đã đạt doanh thu kỷ lục hơn 600 tỉ đồng. Một tín hiệu khả quan về phim chiến tranh. Nguyên nhân ? Ngoài ra mắt đúng dịp 80 năm còn là việc thực hiện phim khá công phu, nghiêm túc và quan trọng hơn, anh chị em làm phim đã ít nhiều cố gắng thể hiện tính khách quan và sự hòa giải.

Đã có vô vàn bài viết, bình luận về phim “Mưa Đỏ” lẫn nhìn ngược lại tác phẩm viết. Khen cũng nhiều và chê cũng không ít về nội dung, quay phim, dàn dựng lẫn bối cảnh. Không thể phủ nhận nhiều bài vẫn để tình cảm chính trị chủ quan cá nhân của mình dẫn dắt, ít nhiều ảnh hưởng sự thật khách quan.

Bài phỏng vấn “Cựu binh Thành cổ Quảng Trị: Không trận đánh nào diễn ra trong thành cổ như trong phim Mưa Đỏ” đăng trên Một Thế Giới ngày 12-9-2025, với tôi, đó là một trong những bài viết nhiều chiều và thẳng thắn.

CÙ MAI CÔNG 13.09.2025