Trần Quốc Quân - Cứu trợ nhân đạo cho Cuba: Giúp dân hay cứu chế độ?

 

Việt Nam vừa phát động phong trào quyên góp ủng hộ nhân dân Cuba trong lúc đất nước này đang đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng.

Chỉ trong ít ngày, số tiền quyên góp được đã lên đến 370 tỉ đồng Việt Nam. Và số tiền ủng hộ này chắc chưa dừng lại. Chỉ mong rằng, toàn bộ số tiền quyên góp nghĩa cử này của nhân dân Việt Nam sẽ được chuyển đến tận tay nhân dân dân Cuba đang sống trong thiếu thốn, cùng cực.

Về mặt tình cảm, đây là hành động đáng trân trọng, thể hiện nghĩa cử “lá lành đùm lá rách” và tình hữu nghị truyền thống giữa hai dân tộc. Hàng cứu trợ sẽ giúp người dân Cuba bớt đói khổ trong những ngày khẩn cấp trước mắt.

Tuy nhiên, cần nhìn thẳng vào sự thật: cái đói ở Cuba không bắt nguồn từ thiên tai hay chiến tranh, mà từ một mô hình kinh tế đã lỗi thời do cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, cùng với lệnh cấm vận kéo dài từ Mỹ. Trong nhiều thập kỷ, nền kinh tế Cuba thiếu động lực sản xuất, kìm hãm sức lao động sáng tạo của người dân.

So sánh với Việt Nam, bài học là rất rõ ràng. Gần 40 năm trước, khi cũng rơi vào khủng hoảng trầm trọng, Việt Nam đã lựa chọn đổi mới, chuyển sang kinh tế thị trường. Chính cải cách đó đã giúp đất nước Việt Nam thoát khỏi cảnh thiếu đói, vươn lên trở thành một nền kinh tế đang phát triển năng động, xuất khẩu lương thực và nông sản hàng đầu thế giới. Trong khi đó Cuba thì vẫn chìm trong vòng luẩn quẩn của bao cấp, để nhân dân mãi chịu thiệt thòi.

Vậy nên, cứu trợ nhân đạo chỉ giải quyết được phần ngọn, làm dịu đi cơn đói trước mắt nhưng không thể chữa lành căn bệnh gốc rễ về kinh tế, chính trị, xã hội. Thậm chí, nếu chỉ dừng lại ở việc “cho gạo cứu đói”, điều đó còn có thể vô tình kéo dài sự tồn tại của một mô hình kinh tế trì trệ, khiến nỗi khổ của người dân Cuba kéo dài thêm dai dẳng.

Cứu trợ là cần thiết – bởi người dân Cuba không đáng phải chịu cảnh thiếu thốn. Nhưng về lâu dài, điều họ cần không chỉ là những chuyến hàng cứu trợ, mà là một sự thay đổi căn bản về thể chế kinh tế và chính trị. Để tự họ có thể đứng lên, sản xuất, làm giàu và sống một cuộc đời xứng đáng hơn kiếp lầm than từ một nước giàu nhất Mỹ La Tinh thành nước đói khổ nhất của khu vực Tây Bán Cầu.

TRẦN QUỐC QUÂN 23.08.2025