Tạ Duy Anh – Quyền được nói

 

(Nhân rất nhiều chuyện liên quan đến viết và phát ngôn).

Trong một cuộc phỏng vấn diễn ra khoảng năm 2004, thủ tướng sắp mãn nhiệm của Singapore lúc bấy giờ là ông Goh Chok Tong đã lấy thành tích thu nhập đầu người ở Singapore gần 30.000 USD một năm để phản bác lại các quy kết đất nước ông hạn chế quyền tự do ngôn luận và hội họp của công dân.

Ý của ông Goh : Giữa việc mất một chút tự do, với mức thu nhập lớn như vậy giữa một thế giới còn nhiều nghèo đói, chắc chắn rất đáng để quý vị đánh đổi ?

Quả là rất khó bác bỏ, nếu chúng ta biết, tại thời điểm 2004 GDP đầu người của Trung Quốc là gần 1.300 USD, Việt Nam khoảng hơn 500 USD trong khi mức độ "đánh đổi" của công dân ở hai quốc gia sau còn có phần lớn hơn !

Huỳnh Ngọc Chênh – Buồn mà làm chi

 

Thấy nhiều người đang than khóc cho ngày buồn của nền báo chí thành Hồ.

Thật ra cái nền báo chí lẫy lừng của vùng đất này đã chết kể từ sau năm 1975.

Nó đã chết khi không còn Sóng Thần, Chính Luận, Sống, Con Ong, Dân Chủ, Trắng Đen, Tia Sáng … của các tư nhân chống cộng thân chính quyền như Chu Tử, Duyên Anh … đối kháng lại với Tin Sáng, Đối Diện, Trình Bày, Đất Nước … của các tư nhân thân cộng đối lập với chính quyền như Ngô Công Đức, Nguyễn Ngọc Lan, Chân Tín, Lý Quý Chung …

Lưu Nhi Dũ - Arsenal vỡ tan giấc mộng đêm hè !

 

Lại một mùa UEFA Champions League nữa xem trong mưa. Sài Gòn mát rượi, 25 độ C. Trên sân Puskás Aréna tại thủ đô Budapest, Hungary có thể nóng hơn.

Hai đội ngang cơ nhau PSG có vẻ già rơ hơn, nhưng Arsenal với lứa cầu thủ đang độ chín, chơi cũng rất hay. Nếu may mắn Arsenal có thể lấy chức vô địch trong 90 phút nhưng không thể, vì càng đá PSG càng chứng tỏ mình là đương kim vô địch và có nhiều đại danh thủ hơn.

Các cầu thủ của PSG còn có cả sức hấp dẫn của tiền thưởng nếu vô địch, mỗi cầu thủ được ông chủ câu lạc bộ người Qatar thưởng 1 triệu USD.

Hoàng Quốc Dũng - PSG & Arsenal

 

Tôi là người rất ham mê thể thao và chơi thể thao từ nhỏ. Tôi đá bóng đến tận năm 50 tuổi mới nghỉ, rồi chuyển sang chơi bóng bàn. Tôi cũng hay viết, nhưng hầu như rất ít khi viết về bóng đá.

Hôm nay, nhân dịp PSG giành chức vô địch Champions League (Cúp C1 châu Âu) lần thứ hai liên tiếp, vui quá nên tôi cũng xin có vài lời về trận chung kết này.

Có lẽ Champions League chỉ đứng sau World Cup về tầm vóc và sức hấp dẫn. Trận chung kết năm nay đã được báo chí và các phương tiện truyền thông nói đến từ nhiều tuần nay. Người hâm mộ trên khắp thế giới đều nóng lòng chờ đợi, hy vọng được chứng kiến một trận cầu đỉnh cao, bởi những vòng đấu trước đó đã có rất nhiều bất ngờ, kịch tính...

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 30.05.2026

 

Tin sáng

1. Tin vui đầu ngày dù biết từ... hôm qua : "Đình chỉ điều tra vụ cựu hiệu trưởng ở Cà Mau bị tuyên 7 năm tù vì làm đồ dùng cho học sinh"- Người ta tiền tỉ bình yên/ mình mấy triệu bạc nổi nênh lềnh phềnh...

"Ông Trần Văn Tâm bày tỏ sự vui mừng và nhẹ nhõm sau hành trình dài đối diện với các thủ tục pháp lý. Ông Tâm cho biết rất xúc động khi vụ án được đình chỉ, càng trân quý hơn khi biết nhiều người đã luôn dõi theo, động viên ông. Ông thừa nhận bản thân có sai về nguyên tắc tài chính, nhưng trong thâm tâm chỉ muốn làm lợi cho trường"- Theo nhà cháu, ông hiệu trưởng này hết sức xứng đáng hiệu trưởng.

Theo lời ông Tâm, thời điểm xảy ra sự việc, nhà trường khuyết vị trí phó hiệu trưởng, trong khi học liệu và cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy lại thiếu thốn. Trước tình cảnh đó, ông đã tự tay mua vật liệu về làm các vật dụng như kệ hồ sơ, kệ tivi, ghế thang nhằm mục đích tiết kiệm chi phí cho đơn vị. Sản phẩm ông làm ra vừa thực tế vừa tiết kiệm, còn phần dôi dư được tiếp tục dùng cho hoạt động của trường. Ông thừa nhận bản thân chủ quan, không để ý đến nguyên tắc tài chính, chỉ nghĩ làm sao có thiết bị nhanh nhất cho thầy trò sử dụng.

Chương trình phát thanh RFI ngày 30.05.2026

 

Nguyễn Thanh Sơn – Một ngày buồn của báo chí TPHCM

 

Chiều qua, trên nhiều trang Facebook của các nhà báo kỳ cựu, xuất hiện cùng một dòng trạng thái : “Một ngày buồn cho báo chí TP Hồ Chí Minh”.

Có người đăng lại ảnh tòa soạn cũ đã gắn bó gần hết đời nghề. Có người nhắc tên những tờ báo, từng là một phần ký ức của Sài Gòn suốt nhiều thập niên. Cũng có người chỉ để lại một dấu chấm lửng rất dài, như thể chính họ cũng chưa thật sự gọi tên được cảm giác đang diễn ra bên trong mình.

Nhưng điều khiến nhiều người làm báo buồn không hẳn nằm ở chuyện vài cơ quan báo chí có thể biến mất sau một đợt sáp nhập. Cái khiến người ta bất an hơn nằm ở cảm giác một thời kỳ đang khép lại.

Ngọc Vinh – Thêm một cây đinh cho quan tài báo chí

 

1) Anh em làm báo đang khóc như mưa vì sáp nhập và giải thể các tờ báo. Họ khóc vì sợ thất nghiệp, mất việc thay vì khóc cho một nền báo chí đang tắt thở vì bị bóp nghẹt để trở thành cái xác sống công cụ.

2) Bản chất của tin tức báo chí là lan truyền, và đó cũng là mục đích của người sản xuất tin. Tin tức chỉ bán một lần và sau đó nó thuộc về đại chúng. Nếu không được lan truyền tự do, tin tức sẽ chết ngắc.

Vì vậy, không ai xin phép người sản xuất tin để lan truyền tin tức, cho nên điều luật phạt tiền nếu sử dụng tin tức báo chí mà không xin phép người chủ quản là hết sức tào lao.

Tâm Vũ – Bài báo và tác phẩm

 

Tin bài là tác phẩm báo chí do nhà báo hay người lao động báo chí làm ra. Người làm ra nó đương nhiên gọi là tác giả. Song việc “làm ra” đó không nên coi là sáng tác như đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật. Đó là nói chung, là như vậy.

Còn nói riêng, cá nhân tôi không gọi bài của mình là tác phẩm. Tôi cho rằng mình không phải “đẻ” ra nó như nhà văn đẻ ra truyện ngắn. Bản thân nhà báo như tôi chỉ truyền tải thông tin mà thôi.

Có chăng sự phát hiện và cách truyền tải của mỗi người, mỗi tờ báo khác nhau. Tôi, làm ẩu thì có thể mắc chứ tuyệt đối không bao giờ làm giả.

Mai Quốc Ấn – Danh xưng và chức phận

“Một ngày buồn cho báo chí TPHCM” là một câu cảm thán.

Xa hơn một chút, “Cơn ớn lạnh chạy dọc sống lưng làng báo.” cũng là một câu cảm thán.

Nhưng xa hơn một chút nữa, ngày mà cán bộ nhân viên báo Sài Gòn Tiếp Thị đặt một vòng hoa tang tiễn đưa một thương hiệu từng gắn bó rồi bị xóa sổ. Nó lại tiếp tục tái sinh cũng cái tên đó nhưng con người cũ đã thành danh, góp tiếng cho tờ báo không còn.

Lê Huyền Ái Mỹ - Nghĩ vụn chút chơi

 

Ơ, hơn 2 năm nay, cơ man ban ngành tinh gọn, sáp nhập, giải thể, không ít lời cổ võ rằng, gọn để tinh - tinh để mạnh. Nhẽ chỉ là chuyện nhà người.

Mà ngó xuống coi chuyện nhà người, địa bàn phình to ra nhưng nhân sự cũng bấy nhiêu, lương chưa thấy tăng, mà phải làm cho ra sản phẩm, có kết quả.

Đến như thân làm tới… lãnh đạo phường, xã sau sáp nhập, là to phải biết. Mà mới hôm qua còn nghe sẽ phải đánh giá lại đội ngũ lãnh đạo phường xã để tái bố trí, sắp xếp cho hợp lý, hiệu quả hơn.

Đá Cuội – Nên dẹp những tạp chí, trang tin chuyên tống tiền

 

Hôm nay, thông tin về việc một số báo ở TP Hồ Chí Minh bị giải thể, gây tiếc nuối nhất định với nhiều người yêu mến, thường xuyên đọc các tờ báo này.

Cá nhân tôi cũng thấy hơi tiếc vì một số tờ như báo in của Tuổi Trẻ hay Pháp Luật TPHCM, cơ bản họ còn có nhiều nhà báo còn làm báo nghiêm túc, có nghề.

Nhưng đáng tiếc nhất, trong khi các cơ quan báo đó bị dẹp thì còn vô số các tạp chí, trang tin nhỏ nhỏ trong thời điểm này, phóng viên của họ vẫn đánh đấm, làm tiền doanh nghiệp theo kiểu bẩn thỉu còn rất nhiều.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 29.05.2026

 

1. "Nhân sự mới Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, có 9 Ủy viên Bộ Chính trị", và rất nhiều trung ương ủy viên - cực mạnh cực đông cực chất. Yên tâm rồi văn hóa Việt ơi.

Trước mắt, hạn chế thấp nhất các cuộc học trò tẩn nhau đi ạ. Xem clip kinh lắm cơ. Liên quan : "Hỗn loạn tại lễ trưởng thành ở 1 ngôi trường Hà Nội : Học sinh lao vào đấm đá, phụ huynh hoảng hốt"- Ai chưa xem thì... đừng xem, vì kinh lắm. Nhà cháu xem hôm qua và hôm nay kịp đưa vào bài viết "Tiếng nói nhà văn" cho báo Văn Nghệ vừa mail đi.

2. "Bắt tạm giam rapper Mr. Nhân liên quan chuyên án phá đường dây ma túy liên tỉnh"- 1 trong 140 người bị bắt và xử lý trong đường dây ma túy liên tỉnh đấy ạ. Cũng liên quan văn hóa đấy ạ.

Võ Khánh Tuyên – Giống và khác

 

1. Từ hơn một tháng trước đây, trên Facebook tràn ngập đủ áng văn thơ, tùy bút, tản văn, than thở, kêu gào...cho một vấn đề không mới. Đó là việc dân Hà Nội bị giải tỏa cho các dự án.

 Những trạng thái, tâm sự đều không khác với những nơi khác bị giải tỏa trên toàn quốc, nhưng qua lăng kính của người Hà Nội sẽ phải khác. Vì họ thuộc "tinh hoa", giàu cảm xúc, nơi từng góc bếp, phòng khách, thậm chí cả nhà vệ sinh đều gợi nhớ những kỷ niệm không thể xóa nhòa.

2. Rồi rộ lên mới hôm qua, tình hình nghe đâu 2.400 nhân sự "nhà báo" ở TPHCM sẽ bị thất nghiệp khi hệ thống báo chí sắp xếp lại.

Nickie Tran - Thương "Dạ", Ghét "Vâng" ?

Tại sao nhiều người Saigon nghe chữ “Vâng ạ” hay “nước dùng” là bị dị ứng ? Thật ra không phải dị ứng hay vì ghét ai hết đâu. Vì họ chông chênh đó bạn biết hông ?

Tới một lúc nào đó, người ta bắt đầu nhận ra một thành phố không biến mất bằng tên gọi hành chánh, bằng những thay đổi của tên đường, hay sự thay thế của những xóm nhà lá bằng nhà cao tầng. Nó biến mất bằng cái cách mà xưa giờ nó đang dần biến mất : Phương ngữ !

Saigon ngày xưa có một kiểu lịch sự rất khác. Người ta không “Vâng ạ.” Người ta “dạ.” Mà chữ “dạ” của Saigon nó kỳ lắm. Nó không cúi xuống để phục tùng. Nó chỉ là một cách làm cho cuộc nói chuyện mềm đi. Người Saigon có thể nói chuyện trống không, có thể cười hề hề, có thể chọc nhau tưng tửng, nhưng trong cái kiểu bất cần đó lại có khoảng không cho người khác tồn tại.

Chương trình phát thanh RFI ngày 29.05.2026

 

Tiểu Vũ - Một cách hiểu khác về câu "Văn Bắc, báo Nam"

"Văn Bắc, báo Nam” là câu nói được truyền miệng trong đời sống văn chương, báo chí nhiều năm qua. Câu nói này gợi lại một cách nhìn quen thuộc: miền Bắc được xem là vùng đất của văn chương, còn miền Nam, đặc biệt là Sài Gòn, là nơi báo chí, nhà in, thông tin và đời sống đô thị phát triển mạnh.

Nhìn vào lịch sử báo chí quốc ngữ, cách nhìn này có cơ sở. Gia Định báo ra số đầu tại Sài Gòn ngày 150.4.1865, thường được xem là tờ báo chữ quốc ngữ đầu tiên ở Việt Nam. Từ mốc này, Nam Kỳ sớm hình thành một không gian báo chí gắn với nhà in, đô thị, thị trường độc giả và nhu cầu thông tin của một xã hội đang chuyển động.

Nhưng điều làm nên báo chí miền Nam không chỉ nằm ở mốc ra đời sớm. Giá trị lớn hơn là khí chất nghề nghiệp. Báo chí miền Nam đi gần đời sống, gần dân, gần những biến động nóng của xã hội. Trong cách làm báo đó có sự nhanh nhạy của đô thị, sự thẳng thắn của vùng đất mở và tinh thần hào hiệp: Thấy điều bất bình thì lên tiếng, thấy cái sai thì đeo bám, thấy người yếu thế thì bảo vệ.

Mai Phan Lợi – Văn Bắc, báo Nam (2)

 

Bài 2 : ĐI TÌM MÔ HÌNH PHÙ HỢP CHO SỨ MỆNH PHỤNG SỰ BẠN ĐỌC TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Nếu bài 1 là lịch sử, thì bài này là câu hỏi.

Câu hỏi không dễ trả lời : Trong bối cảnh quy hoạch báo chí, chuyển đổi số và sức ép kinh tế truyền thông hiện nay, những thuộc tính tốt nhất của dòng “báo Nam” có thể tồn tại dưới hình dạng nào ?

1. Nguy cơ thực sự không phải là công nghệ

Khi nói về khủng hoảng báo chí Việt Nam hiện nay, người ta hay đổ lỗi cho mạng xã hội, cho YouTube, cho TikTok. Không sai, nhưng chưa đủ. Thực ra, có một nguy cơ sâu hơn và ít được nói đến hơn : Sự xói mòn của tính tự chủ tài chính.

Mai Phan Lợi – Văn Bắc, báo Nam (1)

 

Bài 1 - CÁI NÔI CỦA MỘT NỀN BÁO CHÍ BIẾT TỰ NUÔI MÌNH

Tôi có 17 năm làm việc cho một cơ quan báo chí TPHCM. Không dài nhưng là khoảnh khắc, là thời thanh xuân đẹp đẽ nhất.

Có một câu nói không biết ra đời từ bao giờ, nhưng cứ lặng lẽ tồn tại trong ký ức của người làm nghề truyền thông Việt Nam : “Văn Bắc – Báo Nam.”

Không phải khen, không phải chê. Là sự đúc kết. Miền Bắc sinh ra những trang văn. Miền Nam sinh ra những tờ báo. Và cái sự phân công địa – văn hóa ấy không phải ngẫu nhiên. Nó xuất phát từ lịch sử, từ đất đai, từ cách người ta chọn sống với chữ nghĩa.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 28.05.2026

 

Tin sáng

1. Dân mạng rất tài. Một vụ một anh sơ vin lịch sự như... công chức, gây hấn với một lái xe khác dù xem clip xe anh trái hoàn toàn. Trên xe kia có trẻ em (em bé này hết sức ngoan, khuyên bố như người lớn) nhưng anh văng các thứ các loại của quả liên tục. Trước xe còn để cái phong bì P C gì đó he he. Nửa ngày sau dân mạng tìm ra lý lịch ba đời nhà anh.

Khổ thân anh.

Cũng như thế, đang có một clip, nhà cháu cho rằng... phếch, học trò tẩn nhau trong mộ lễ tổng kết năm học, hihi, ngay trong phòng liên hoan.

2. "Sau 'Xôi Lạc TV', tiếp tục triệt phá đường dây vận hành 'Bún Chả TV' phát sóng lậu bóng đá"- Hì, thực ra cũng khó nhỉ ? Như có ai tự nhiên thuê nhà cháu bình luận bóng đá, mỗi tháng 40 triệu (à không, vừa xem lại, 70 triệu lận), có nhận lời không nhỉ ?