Trump, AI và Hormuz : Một tháng làm rung chuyển thế giới

Đăng ngày: 31/03/2026

Đúng một tháng sau khi tổng thống Donald Trump khởi động, cuộc chiến tranh với Iran không còn là một chiến dịch chớp nhoáng mà đã lan thành xung đột khu vực, kéo theo khủng hoảng năng lượng. Từ vai trò ngày càng lớn của trí thông minh nhân tạo đến tác động dây chuyền đối với Ukraina và Nga, cuộc chiến đang định hình lại cả cách tiến hành chiến tranh lẫn trật tự quốc tế. Báo chí Pháp ngày 30/03/2026 phân tích. 

Chiến dịch chớp nhoáng biến thành cuộc chiến không kiểm soát

Libération nói về « Một tháng chiến tranh không kiểm soát của Donald Trump ». Khi bắt đầu, tổng thống Mỹ nói rằng chiến dịch « Cơn thịnh nộ kinh hoàng » kéo dài chừng « bốn, năm tuần » và nay thời hạn đó đã đến rồi. Le Figaro nhận định « Sau một tháng chiến tranh, Donald Trump đứng trước cám dỗ leo thang ». Hoa Kỳ nhắm vào một trận không chiến chớp nhoáng kịch tính, Iran trả đũa bằng chiến tranh bất đối xứng. Les Echos đánh giá « Cuộc chiến vùng Vịnh lần thứ ba vẫn chưa có lối thoát sau một tháng gây sốc cho hành tinh ». Ông Trump triển hạn tối hậu thư, nhưng Iran không đáp ứng kế hoạch hòa bình của ông.

Trong khi cú sốc dầu lửa ảnh hưởng đến kinh tế thế giới, nước Mỹ chứng tỏ ưu thế quân sự nhưng chiến lược ra khỏi xung đột vẫn còn mơ hồ. Cuối tuần qua, quân tăng viện đã đến nơi. Sư đoàn viễn chinh 31 thủy quân lục chiến có mặt ở Trung Đông. Một đơn vị loại này gồm ba chiến hạm - một hàng không mẫu hạm, một tàu đổ bộ, một tàu vận tải - với 2.200 quân nhân được huấn luyện rất bài bản, có thể đổ bộ bằng đường biển hoặc nhảy dù. Hoa Kỳ đã có 50.000 binh sĩ tại chỗ và sự yểm trợ của đồng minh Israel, nhưng đội quân sẵn sàng đổ bộ gây thêm áp lực lên Teheran.

Văn Công Hùng - Ghi chép ngày 05.04.2026

Tin sáng

1. "Tối hậu thư của ông Trump: Iran chỉ còn 48 giờ để mở eo biển Hormuz"- Hì hì, hôm qua có ông ngồi nhậu với nhà cháu, bẩu Trump giờ giống... Đông Lào rồi, nói mà không làm?

Trong khi đó: "Iran từ chối đề nghị ngừng bắn 48 giờ của Mỹ"

Trong khi đó, Mỹ vẫn đang tìm phi công rơi trên đất Iran, còn Iran thì treo thưởng 66.000 đô nếu ai tìm thấy. Công nhận, cái đoạn cứu phi công trên đất đối phương, Mỹ rất giỏi. Giữa thiên la địa võng miền Bắc thời chiến tranh, máy bay tầm thấp vẫn dám bay vào cứu. Cứu được hay không lại là chuyện khác, hihi.

Liên quan: "Lý do Trung Quốc vẫn đứng vững trước cú sốc năng lượng Trung Đông"- Đơn giản là, họ phát triển xe điện từ rất sớm.

2. "Bắt nữ quái đất cảng cầm đầu đường dây mua bán, chế tạo súng quy mô lớn"- vẫn là mẹ của liều. Hải Phòng mà, hihi. Đất của chị Dung Hà, đừng đùa...

Chương trình phát thanh RFI ngày 05.04.2026

 

Nguyễn Thông - Quan ngại bị chấm dứt

 

Khi hai bên (hai nước hoặc hai phe) có chiến tranh, không thể nói trước được điều gì. Chiến tranh mà một phe có ông Trump lại càng không thể đoán được nó sẽ như thế nào.

Việc Iran vừa bắn rơi hai chiếc máy bay hiện đại của Mỹ chẳng khác chi giọt nước tràn ly, đặt dấu chấm hết cho hy vọng hai bên ngồi lại với nhau bàn về đình chiến, chứ chưa nói về hòa bình.

Đó là sự thách thức của Iran đối với Mỹ, kiểu như "mày làm gì được tao", mà Mỹ thì không muốn bị bẽ mặt thêm nữa. Từ hôm đánh nhau tới giờ, cũng chưa dài lắm, nhưng bẽ hơi bị nhiều.

Lê Xuân Nghĩa - Chạy đua với thời gian để giải cứu phi công F-15 thứ hai

 

Lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ của Mỹ hiện được cho là đã đổ bộ để giải cứu phi công bị bắn rơi sâu trong lãnh thổ địch ở Iran.

Một nhà báo Iran giải thích rằng địa điểm chiếc máy bay F-15E của Mỹ bị bắn rơi nằm ở phía bắc Ahvaz, trong một khu vực núi non và bán núi non hiểm trở trải dài đến các tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad. Địa hình phức tạp khiến Lực lượng Vệ binh Cách mạng khó có thể tiếp cận hiện trường một cách nhanh chóng. Trong khi, Hoa Kỳ tiến hành phong tỏa từ xa để biến khu vực này trở nên an toàn

Nhà báo này tin rằng quân đội Mỹ trước tiên sẽ tìm cách cô lập hoàn toàn khu vực bằng cách cắt đứt các tuyến đường tiếp tế và liên lạc, nhắm mục tiêu vào các cây cầu, cơ sở hạ tầng trọng yếu, các vị trí an ninh và lực lượng Basij.

Hiệu Minh - Phi công Mỹ có giá như thế nào?

 

Trong ngày qua truyền thông liên tục đưa tin về máy bay F-15 của Mỹ bị bắn rơi ở Iran, Hoa Kỳ đang ra sức tìm cách cứu phi công đã nhảy dù. Hiện một phi công đã được cứu, phi công còn lại thì chưa thấy tăm hơi.

Phi công Mỹ có giá rất cao theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Giá trị được xác định bởi sự kết hợp giữa huấn luyện cường độ cao, kỹ năng chuyên môn, mức lương thưởng đáng kể và nghĩa vụ phục vụ lâu dài, đào tạo mất cả triệu đô la, lương trung bình khoảng 100.000 đến 130.000$/năm (2026) với phi công lái máy bay chiến đấu và lái may bay hành khách thì đắt gấp hai, ba lần.

Phi công lái máy bay trực thăng trong các vai trò như chiến đấu, sơ tán y tế (MEDEVAC) và vận tải, thường thực hiện các thao tác phức tạp, ở độ cao thấp và ban đêm. Việc tìm phi công như ở Iran ở địa hình núi hiểm trở cần phi công có trình độ và kinh nghiệm. Chưa kể đi cứu phi công lại bị bắn rơi, bị bắt, hậu quả thật tai hại.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 04.04.2026

 

Tin sáng ngày bốn tháng bốn nhưng chắc chắn không... 404.

1. "Ông Trump xác nhận tiêm kích Mỹ bị Iran bắn rơi"- Té ra không phải bất khả xâm phạm á? Trong khi đó: "Tàu Pháp, Nhật qua eo Hormuz". Việt Nam hôm qua cũng đang đàm phán để tàu đi qua đấy, khả năng cao là OK. À đây: "Iran triển khai thủ tục về di chuyển của tàu Việt Nam qua eo biển Hormuz"- Hy vọng là cách làm thủ tục ở Iran cũng nhanh như ở... ta.

2. "Bắt người ở Tây Ninh mua súng rồi lên Facebook rao bán lại kiếm lời"- Thì liều đến thế chứ còn có ai dám liều hơn nữa phỏng ạ? Thặc, chả hiểu nó ngu hay liều, hay cả hai? Nhưng đúng là không thể hiểu được thật? Lại lên Facebook rao thì... bố của hiên ngang hihi.

3. "Sacombank xử lý nợ xấu của Bamboo Airways, sẽ thu giữ 355 sổ đỏ ở Gia Lai"- huhu chả hiểu thế nào? Anh Quyết vừa xuất hiện ở cuộc họp long trọng do tỉnh Gia Lai tổ chức, mời gọi xúc tiến đầu tư với tư cách chủ tịch. Tất nhiên 355 sổ đỏ có thể chỉ là muỗi so với 2.500 tỉ đồng nộp để thi hành án.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 03.04.2026

 

Tin sáng

1. "TPHCM gấp rút thực hiện miễn phí xe buýt ngay trong tháng 4"- Thực ra thì, miễn phí thì quá sướng rồi, nhưng giá mà, nó thuận tiện hơn nữa, văn minh hơn nữa, thì không cần miễn phí, người dân vẫn ào ào đi ngay, bởi thực tế vé xe buýt không cao, sau khi đã được hỗ trợ giá.

Liên quan: "Chuyên gia: Cần buộc cán bộ đi xe buýt khi TPHCM thực hiện chính sách miễn phí"- Quá tốt chứ ạ, đỡ bao tiền mà quần áo vẫn sạch sẽ thơm tho, đầu tóc vẫn mướt mượt...

2. Nói thế thôi, vẫn phải điểm hihi: "Iran tuyên bố thực hiện đợt tấn công thứ 91, 'buộc 5 triệu người Israel xuống hầm ngầm'"- Trong khi đó: "Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ bất ngờ từ chức giữa chiến sự Trung Đông"- bất ngờ chưa? Trước đó, các nguồn tin quốc phòng tiết lộ với Hãng tin Reuters rằng ông George đã bị Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth yêu cầu từ chức vào ngày 2-4. Đây là một phần trong chiến dịch thanh lọc mới nhất của Lầu Năm Góc nhằm vào các vị trí cấp cao.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 02.04.2026

 

Tin sáng

Hôm qua mùng một tháng tư

mà hôm nay đã lừ đừ mùng hai...

1. "Ông Trump nói lãnh đạo tối cao Iran đề xuất ngừng bắn, Mỹ sẽ sớm rút"- Hì hì có cớ rồi, bèn thôi. Và ông Trump cũng: "Tiếp tục dọa rút khỏi NATO".

Trong khi đó: "Rộ tin Iran thúc Houthi chuẩn bị chiến dịch mới, eo biển Bab el-Mandeb 'nóng' sau Hormuz"- NÓi chung là, rất nói chung, chưa nói riêng được hihi, dù bây giờ ai cũng đang nói... riêng. Thì bèn thôi chứ biết nghiêng về ai?

Cũng trong khi đó: "Iran phóng hơn 100 tên lửa hạng nặng và máy bay không người lái tấn công mục tiêu quân sự Mỹ và Israel", cũng thì bèn ạ.

2. "Hà Nội công bố vị trí lắp 1.837 camera AI phạt nguội, sắp lắp thêm hơn 600 chiếc"- VTV cũng đang có em phóng viên phỏng vấn các sĩ quan CSGT ngay tại trụ sở dày đặc màn hình.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 01.04.2026

 

Tin sáng

Ngày 1/4 là ngày nói dối nhưng nhà cháu không... nói dối, dù nước ta nhiều người nói dối, cả trong các báo cáo thành tích, trong các cuộc thi. Cũng hôm nay, ngày nhạc sĩ Trịnh Công Sơn qua đời. Ông là một trong mấy nhạc sĩ nhà cháu thường xuyên nghe, và tất nhiên là ngưỡng mộ. Mấy hôm nay nhà cháu toàn nghe nhạc Trịnh qua YouTube. Lên giường, mở nhạc, hẹn giờ, nghe rồi... ngủ, ôi nó êm đềm, hihi.

1. "Xác minh clip thanh niên không nhường đường, còn đạp ngã bé gái đi xe trượt tại quán ăn"- Thằng này nó là thú, là trâu là chó, là dê là bò là quái vật chứ không phải người, dù trông nó cao to đẹp mã và có vẻ có học. 

Đứa bé lẫm chẫm, ở cái lứa ai thấy cũng thích, cũng muốn nựng, mà nó, chả can cớ gì, đạp con người ta một cái dúi dụi. Ơ mà chó, dê, bò, trâu, gà vịt... chúng cũng chả thế. Mà nó lại ngồi với hai cô gái?

2. "Miễn phí sách giáo khoa trên toàn quốc từ năm học 2029-2030"- Hoan hô bộ giáo dục, thôi thì với học sinh, nhất là các cháu gia đình khó khăn, được tí nào hay tí ấy. Và sáng giờ nhiều giáo viên và phụ huynh nhắn cho nhà cháu nhân đọc bài lúc sáng của nhà cháu: Ước gì bỏ bớt các cuộc thi, các loại thi đua vô bổ đi nữa. Mong lắm thay.

Mai Quốc Ấn – Hãy tư duy lại về GDP Việt Nam

 

Mục tiêu GDP được đặt ra như mệnh lệnh của nền kinh tế nước ta. Tuy nhiên, cần tư duy lại về GDP Việt Nam.

GDP quốc gia là tổng giá trị hàng hóa & dịch vụ tạo ra trong phạm vi quốc gia mà ở đó không phân biệt “tổng doanh thu quốc gia” là do người Việt tạo ra hay người nước ngoài tạo ra. Ví dụ như Samsung sản xuất ở Việt Nam và tổng giá trị xuất khẩu tính bằng tỉ đô của họ được tính vào GDP Việt Nam.

Nhiều năm nay, báo đài luôn nhắc về GDP những rất rất rất hiếm nhắc về GNP như là tổng doanh thu của chỉ riêng người Việt tạo ra. Khi không có GNP thì sẽ càng rất rất rất hiếm nhắc đến GNI như là số tiền “thực sự chảy vào túi” người Việt.

Dương Quốc Chính – Bức tường ô nhục

 

Báo chí đột nhiên đồng loạt lên bài về việc đập "bức tường ô nhục" ở Huế như một chiến tích giải phóng, xóa bỏ nỗi nhục chia cắt đồng bào ta ở Huế! Đọc thấy hài, vì không biết cái tên ô nhục đó do ai bịa ra?

Mình đi Huế mấy lần không biết luôn là có nó ! Ai dân Huế cho biết là dân Huế có thấy ô nhục gì không vậy? Mình đọc một loạt báo, thì thấy bất nhất về thời điểm xây tường, chỗ bảo 1884, chỗ thì 1885, chắc 1885 đúng hơn?

Bức tường này đơn giản chỉ là tường rào đồn Mang Cá của Pháp ngày xưa đóng ở Huế. Họ xây kiên cố như tường thành vậy là do bị quân triều đình tấn công bởi quân của Tôn Thất Thuyết. Đó là sự kiện kinh thành thất thủ năm 1885. Quân ta thua, dĩ nhiên, Hàm Nghi bôn tẩu với Tôn Thất Thuyết.

Nguyễn Thông - Trách ai?

 

Báo chí "chính thống" thông tin chính quyền Hà Nội đang có ý định chuyển một số trường đại học lớn và bệnh viện lớn ra khỏi khu vực nội thành cũ.

Thực ra điều ấy đã được thực hiện từng phần rồi, bằng chứng là các bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức đã được xây cơ sở mới ở tỉnh Hà Nam, mở thêm chứ chưa dời hẳn. Chỉ có điều quan chức ăn dày quá nên hơn chục năm nay chúng còn đắp chiếu.

Thời xửa xưa, chính quyền đã định dời hết các trường đại học về "thành phố" Xuân Hòa, rục rịch được một thời gian, cuối cùng lay lắt, chết yểu. Tới nay đã hơn nửa thế kỷ. Trường không những không được di dời mà ngày càng "xây cho nhà cao cao quá", đếch chuyển, làm gì nhau.

Chương trình phát thanh RFI ngày 04.04.2026

 

Lần đầu tiên Iran bắn hạ tiêm kích Mỹ, một phi công được cứu thoát, Trump đã nghe báo cáo

(Le Figaro 03/04/2026) Vệ binh Cách mạng có thể đã bắn hạ được chiến đấu cơ F-35, nhưng các mảnh vỡ có vẻ là của F-15

CBS và CNN dẫn lời hai viên chức Mỹ cho biết một thành viên phi hành đoàn đã được cứu thoát. Trái với khẳng định ban đầu của Iran, đó là một chiếc F-15E với hai thành viên phi hành đoàn, chứ không phải chiến đấu cơ tàng hình F-35.

Một cuộc chạy đua ráo riết với thời gian đã diễn ra hôm thứ Sáu này để tìm kiếm hai phi công. Theo Axios và CBS News, một phi công đã được giải cứu thành công, và đang tiếp tục tìm người thứ hai. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt nói rằng ông Donald Trump đã được báo cáo nhanh về tình hình.

Tạ Duy Anh – Sa lầy, thảm kịch và cơ may

 

Hầu hết mọi cuộc chiến luôn có thừa lý do để khởi sự, nhưng lại thường không có sẵn kịch bản để kết thúc.

Sa lầy là tình trạng bên tấn công (cũng thường là bên mạnh) muốn thắng nhưng không thể thắng, còn bên kháng cự yếu hơn thì quyết không chịu thua. Nó trở thành hiện tượng phổ biến của gần chục cuộc chiến lớn từ sau năm 1945. Xin tạm kể (tên nước ghi trước là bên tấn công) :

- Chiến tranh Pháp-Việt: Pháp sa lầy và thất bại.

Mai Quốc Ấn – Quá đủ rồi !

 

“Một ngày sau khi gửi mẫu xét nghiệm, ban phụ huynh nhận về kết quả cho thấy có 2 mẫu dương tính với vi khuẩn E.Coli và virus dịch tả lợn châu Phi.”

Đây là kết quả nhận được sau khi các phụ huynh học sinh Trường mầm non Hòa Bình (bán trú) phát hiện thịt nấu ăn cho con mình có màu bất thường. Các phụ huynh góp mỗi người 50.000 đồng để đi xét nghiệm mẫu thịt này và ra kết quả như vậy.

Khí bị phụ huynh phản ánh, lãnh đạo Trường mầm non Bình tuyên bố đơn vị luôn thực hiện đầy đủ quy trình kiểm tra, tiếp nhận và lưu mẫu thực phẩm theo quy định và quá trình sử dụng nguồn thực phẩm từ cơ sở cung cấp trước đó chưa từng ghi nhận sự cố nào liên quan đến an toàn thực phẩm. Thậm chí, ban giám hiệu gồm hiệu trưởng, hiệu phó và một số nhân viên đã trực tiếp nấu và ăn trước mặt phụ huynh để chứng minh là thịt lợn đảm bảo an toàn.

Hoàng Nguyên Vũ - Đưa thịt nhiễm dịch bệnh vào thức ăn của hàng trăm đứa trẻ, nhà trường vẫn cãi chày cãi cối

 

Nên tách các cô khỏi con trẻ càng sớm càng tốt !

Phát hiện thịt bất thường, phụ huynh báo nhà trường và đưa đi kiểm định. Cô hiệu trưởng cùng cô giáo nấu lên ăn chứng tỏ nó…không vấn đề. Khi phụ huynh đưa đi kiểm định, ra 2 kết quả kinh dị: nhiễm virus dịch tả và khuẩn E.coli (một khuẩn rất nguy hiểm, gây ngộ độc thực phẩm, tiêu chảy, đau bụng, nặng hơn có thể gây nhiễm trùng máu), nhà trường bảo kết quả không hợp lệ vì nhà trường không phải là đơn vị gửi đi.

Nhà trường gửi đi làm sao được chứ, dù gửi vào miệng các cô nhà trường sẵn sàng. Cái này không phải thiếu hiểu biết nên có những hành động ngu xuẩn, mà là ác một cách có chủ đích.

Mai Bá Kiếm – Cuộc đấu tranh chống thịt thối vào trường học khó hơn chống giặc

 

Năm 2025, cả nước có 74 vụ ngộ độc, 1.588 người mắc, 19 người chết, 1.400 cơ sở vi phạm bị phạt hành chính. Tất cả nạn nhân đều nhiễm Salmonella và E. coli trong thức ăn, nhưng không thể truy xuất nguồn gốc, vì thực phẩm mua ở vỉa hè, xe đẩy, làm gì có chuỗi cung ứng thực phẩm và hóa đơn đầu ra?

Ngày 03/05/2024, có 588 người ngộ độc, 1 người chết do ăn bánh mì tiệm Băng. Sở Y tế Đồng Nai điều tra, bà Băng mua ở chợ, bếp chế biến không hợp vệ sinh, không có giấy chứng nhận an toàn vệ sinh, bị phạt hành chính. Bà đã đền các nạn nhân 580 triệu đồng, Sở Y tế chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra thành phố Long Khánh, đến nay chưa nghe khởi tố vụ án.

Sau đó, các vụ ngộ đôc bánh mì liên tục xảy ra. Đầu năm 2026, 89 người ngộ độc do ăn bánh mì Bibone (Lâm Đồng), chủ bị phạt 92 triệu; 33 người ngộ độc do ăn bánh mì ở Đắk Lắk; hơn 300 người ngộ độc do ăn bánh mì Cô Ba ở Vũng Tàu; TPHCM có 3 vụ ngộ độc bánh mì (vụ 94 cả, vụ 102 ca, vụ 54 ca). Ngày 31/3/2026, Đắk Lắk ngộ độc do ăn bánh mì lần thứ 2 với 83 ca.

Mai Quốc Ấn – Tội phạm thực phẩm

 

Tội phạm trong lĩnh vực thực phẩm vẫn hoành hành dù Luật Trồng trọt, Luật An toàn thực phẩm đã có quy định về truy xuất nguồn gốc.

Luật Trồng trọt đã quy định về truy xuất nguồn gốc tư năm 2020 song liên tiếp đến hết 2025 các vụ việc về rau củ quả nhiễm kim loại năng hay dư lượng thuốc bảo vệ thực vật bị phát hiện rất nhiều trong liên tục các năm sau có luật.

Luật An toàn thực phẩm 2026 vừa mới ban hành tháng 1/2026 thì tháng 3/2026 phát hiện cán bộ thú y “cho qua” 300 tấn thịt heo bệnh vào bếp ăn trường học, chợ đầu mối.