Tin tức, bình luận, phóng sự, hậu trường chính trị quốc tế
- Lẩn thẩn nghĩ tới số phận làng báo thành Hồ giữa tháng Sáu này, trong đầu chợt ong ong câu của tivi thời trước : "Chương trình truyền hình tối nay đến đây là hết, thân ái chào các đồng chí và các bạn".
Hồi thập niên 80, tivi chỉ phát tới 11 giờ đêm thôi, bởi nhiều lý do.
Chẳng hạn chả mấy nhà có tivi, cúp điện liên tục, máy móc kỹ thuật của nhà đài còn nghèo nàn, ít quảng cáo (chỉ có nhà may Sĩ Tân, nội thất Tống Kim Hoa, dầu nhớt Castrol...).
Sự tò mò lớn nhất của tôi trong chuyến du lịch Trung Quốc, là xem người dân ở đó nghĩ gì về Mao, từng được mệnh danh là Mặt trời phương Đông.
Ông là người sáng lập nên Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, chủ mưu xâm lược Tây Tạng, đưa ra quyết định đánh chiếm quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam khi đó do chính phủ Việt Nam Cộng Hòa quản lý. Ông cũng bị coi là đại sát nhân trong Cách mạng văn hóa khiến hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu người chết vì nhục hình, vì đói...
Sau khi Mao chết, chính quyền Trung Quốc chính thức đưa ra đánh giá công tội ông. Trong hồi ký của ai đó mà tôi không nhớ chính xác, (hình như của ông Yeltsin) người viết kể lại rằng, tại một cuộc họp đặc biệt, Đặng Tiểu Bình, người bị Mao hành hạ sống dở chết dở, lên voi xuống chó nhiều phen, đưa ra kết luận : Mao công BẢY, tội BA.
(Đây là một truyện trong cuốn "Chuyện thời bao cấp" tập 2 sắp ra mắt bạn đọc).
Tới gần cuối thập niên thứ nhì thế kỷ 21, có lẽ chỉ còn vài nước trên thế giới, trong đó có xứ ta, là còn duy trì sự quản lý bằng hộ khẩu. Thời buổi công nghệ thông tin - thế giới phẳng mà còn áp dụng biện pháp thô lỗ của Thương Ưởng đời nhà Tần bên Tàu cách nay hơn 2.000 năm thì phải nói rằng rất... không bình thường, nếu không muốn nói thẳng đầu óc có vấn đề.
Hộ khẩu là cái gì ? Cứ hiểu nôm na, danh từ “hộ” để chỉ đơn vị gia đình, cụ thể là một gia đình. Ví dụ, xã A có 200 hộ. Đáng nhẽ chỉ cần ngắn gọn thế cũng đủ hiểu, nhưng lâu nay người ta kèm thêm chữ khẩu để mở rộng nghĩa, thành hộ khẩu, bởi nhà nào mà chẳng có miệng ăn.
“Khẩu” là từ Hán Việt, chỉ cái mồm (miệng), nghĩa bóng chỉ người, nhân khẩu. Mỗi miệng ăn là một người. Ông tổ trưởng dân phố báo với công an khu vực rằng hộ A có mấy khẩu, công an hiểu ngay có mấy người. Công an căn cứ vào đó cấp cuốn sổ xác định người trong gia đình, tên thông dụng là “sổ hộ khẩu”.
Những ngày qua, thông tin tìm mộ tập thể liệt sĩ hồi chiến cuộc Mậu Thân 1968 xuất hiện trên nhiều báo và trang mạng đã khiến nhiều người quan tâm, xúc động. Gần 60 năm đã qua chưa được về cùng thân nhân cũng là “nỗi buồn chiến tranh” với cả hai bên.
Một vài anh em nhắn tin cho tôi. Tôi bảo : Nhân chứng còn đó (đã tìm được), sơ đồ xưa cũng còn đây cùng phương tiện dò tìm hiện đại và không ít người chứng kiến vẫn đang ở quanh quanh nơi này. Cụ thể là bà con cố cựu trên đường Bắc Hải và hẻm Chùa Định Thành - hai con đường chạy cặp hai bên nghĩa địa đô thành Chí Hòa.
Xin nói rõ : Sài Gòn xưa có ba nghĩa địa cấp đô thành : nghĩa địa đô thành Mạc Đĩnh Chi, nghĩa địa đô thành Phú Thọ Hòa và nghĩa địa đô thành Chí Hòa. Dân Ông Tạ gọi nghĩa địa đô thành Chí Hòa là nghĩa địa Đô Thành (để phân biệt với nghĩa trang Các linh mục Chí Hòa, nay vẫn còn trên đường Bành Văn Trân và nghĩa địa Chí Hòa ở ngã ba Ông Tạ, đã giải tỏa cùng lúc với nghĩa địa đô thành Chí Hòa).
Tin sáng
1. "Sét đánh cháy rừng Cúc Phương, Hà Nội có gió giật cấp 8"- Lúc nắng gắt, lúc mưa dồn/ Làm sao để món mộc tồn đừng thiu...
2. "Ông Tập Cận Bình sắp thăm Triều Tiên"- Hoan hô ông Tập Cận Bình/ Triều Tiên một phát tình hình chắc yên ?
Liên quan : "Ông Zelensky gửi thư đề nghị gặp ông Putin, Điện Kremlin nói có thể đến bất cứ lúc nào"- Rất là bèn, phỏng ạ ?
Tin sáng
1. "Xác minh clip thành viên đội cứu hộ 0 đồng bị người đàn ông đánh bằng cây tới tấp"- Thằng này ăn đòn rồi. Mà răng hồi ni dân Huế ăn chi mà máu nóng hè ? Dịu dàng lắm mà, một chếc lá rơi cũng làm em hoạng xợ mà ?
2. "Dùng radar xuyên đất tìm mộ tập thể liệt sĩ từ 2 bức ảnh cựu binh Mỹ cung cấp"- Rất đúng dịp chiến dịch 500 ngày đêm ạ. Từ bức ảnh cựu binh Mỹ cung cấp, cơ quan chức năng xác định được khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ hy sinh trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại Kon Tum. Dự kiến sẽ sử dụng radar xuyên đất để thăm dò trước khi khai quật, quy tập.
Theo lời kể của nhân chứng, sau một trận đánh trong dịp Tết Mậu Thân, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70 - 90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước nằm giữa biệt khu 24 và trại MACV Kon Tum, khu vực nay thuộc tuyến đường Trường Chinh. Theo hồ sơ của ta, các liệt sĩ được cho là thuộc Trung đoàn 24A Mặt trận B3, Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304. Hy vọng ạ.
Gọi dân là "ong, ve" tệ nhưng còn đỡ hơn gọi dân là "con sâu, cái kiến". Hổng biết Thông tấn xã Việt Nam có thấy sai chưa ?
Người dân nêu những thắc mắc về xăng sinh học E10 là điều dễ hiểu. Bộ Công thương làm truyền thông không tốt về xăng E10, bị phó thủ tướng Phạm Gia Túc phê bình khá gay gắt, vậy sao Thông tấn xã Việt Nam nói dân như vậy ?
Có làm có sai, làm báo cũng vậy. Sai thì đính chính, xin lỗi dân.
Lần đầu tiên bổn giang hồ biết đến World Cup là mùa hè 1982. Trường Bổ túc Văn hóa Cán bộ Tỉnh Thuận Hải có một chiếc TV đen trắng được đặt ra ngoài cửa phòng, khi xem phải cử một người canh và quay cột ăng ten để giảm hột.
Mùa hè, học viên về hết, trường vắng, chỉ còn lại các gia đình giáo viên trong khu tập thể. Cả làng Bình Sơn cứ sau 7 giờ tối là kéo đến lấp ló trước phòng đặt TV. Lợi thế là nhà nằm ngay bên cạnh phòng TV nên khi nào chọi con cũng có chỗ ngồi ghế VIP - tất nhiên là không có ghế, ngồi bệt trên nền đất.
Mùa hè nên không bỏ trận nào TV có phát, và thường là phát lại. Hồi đó chỉ mỗi một kênh HTV tiếp sóng qua trạm Cầu Đất (Đài Vệ tinh mặt đất Hoa Sen) ở Lâm Đồng nên chỉ có phát lại chứ không có truyền hình trực tiếp. Mỗi ngày chỉ phát một trận, lúc 20 giờ. Đội Ba Lan khi đó có danh thủ Lato, tên cũng có nghĩa là Mùa Hè...
(Nghĩ từ vụ nam sinh thương tâm ở Lâm Đồng đến yêu cầu "Tuyệt đối không quay phim chụp ảnh, phát tán clip bạo lực..." của Bộ Giáo dục)
Nếu giả sử lần đầu hoặc cùng lắm là lần thứ hai, 13 học sinh bạo lực học đường nam sinh ở Lâm Đồng bị lưu bằng chứng lại bằng một thước phim, có thể người lớn đã có cách xử lý để không có đến lần thứ tám, và nạn nhân sẽ không đi đến quyết định thê thảm như vậy.
Nhân tiện nhắc về clip, tôi chợt nghĩ, ở sân trường và ở lớp hoàn toàn có camera, sao sự việc xảy ra tại hai không gian này với mức độ là 8 lần, mà nhà trường không hay biết ?
Mà thực tế, nhà trường biết rồi.
Hơn tuần rồi, nhà cháu bận việc nhà nên không có thì giờ tút tiếc gì sất, chứ không phải do bị ai đó dạy dỗ này nọ mà e ngại. Đó là chuyện vặt, không đáng quan tâm.
Nhưng nhiều lúc tự nghĩ mình cũng chả khác gì con kiến.
Trong cõi sống muôn loài, kiến luôn bị coi là bé nhỏ, tầm thường nhất. Người ta vẫn nói phận "con sâu cái kiến".
Vào lúc 5 giờ 40 sáng 4 tháng Sáu, 1989, quảng trường Thiên An Môn nằm trong tay kiểm soát của quân đội cộng sản Trung Quốc. Số người bị giết được ước tính khác nhau tuy theo nguồn tin. Tình báo của NATO ước lượng 7 ngàn người bị giết trong lúc tin của Liên Xô có khoảng 10 ngàn, và theo tin của cơ quan Hồng Thập Tự Trung Quốc có 5 ngàn người bị giết và 30 ngàn bị thương.
Phong trào Thiên An Môn bùng nổ và đã bị dập tắt, nhưng chắc chắn một Thiên An Môn khác đang được hình thành tại Trung Quốc bởi vì khát vọng tự do dân chủ là ngọn lửa thiêng âm thầm cháy trong lòng người dù đang sống ở đâu trên mặt đất này.
Nơi nào có độc tài đảng trị nơi đó sẽ có cách mạng dân chủ. Không ai biết thời điểm nào một cách mạng sẽ diễn ra nhưng không thể phủ nhận hay trốn tránh quy luật xã hội đó.
Tổng thống Zelensky tuyên bố các cuộc tấn công tầm xa đã đánh trúng những “mục tiêu then chốt”, trong đó có Kho cảng Dầu mỏ St. Petersburg, một trong những trung tâm trung chuyển dầu mỏ lớn nhất khu vực tây bắc nước Nga.
Ông Zelensky cho biết các mục tiêu khác bao gồm những cơ sở quân sự tại căn cứ Kronstadt - một cảng hải quân nằm trên đảo gần St. Petersburg - cùng một cơ sở tại tỉnh Tambov mà Ukraine cáo buộc tham gia sản xuất vũ khí cho Nga.
Các cuộc tấn công sớm hơn một chút so với thời điểm Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg khai mạc vào ngày 03-06. Nghe nói ông Trump có cử người tham dự nhưng chưa biết quan chức Mỹ này là ai. Trước đó Nga dùng trên 500 hỏa tiễn và drone tấn công vào thủ đô Kyiv, phần lớn là khu vực dân sự khiến trên 20 người dân thiệt mạng.
Trong đời làm báo, tôi được gặp nhiều người thú vị và nghe nhiều câu chuyện hay. Nay kể lại cho các bạn một chuyện.
Năm 1980, khi kế hoạch kinh tế - xã hội 5 năm gần như đã thất bại sau những hào hứng của năm 1975, Tổng bí thư Lê Duẩn mời một nhóm trí thức, nhà nghiên cứu còn khá trẻ tới trao đổi về tình hình đất nước.
Trước cuộc gặp, một vị trí thức đề nghị : "Tổng bí thư đã mời chúng tôi góp ý thì xin mỗi người nói 10 phút và không ngắt lời." Tổng Bí thư đồng ý. Nhưng khi vị trí thức ấy phát biểu được vài phút, Tổng Bí thư lại chen ngang và nói liền một mạch khá lâu. Đợi ông nói xong, vị trí thức ấy bình tĩnh đáp : "Thưa Tổng Bí thư, Tổng Bí thư đã không giữ đúng cam kết."
Hai hôm nay, thân hữu chia sẻ nhau nỗi niềm, có lẽ nào sớm chia tay một loạt tờ báo thành phố mình đã gắn bó với người đọc, người xem mỗi sáng, mỗi giờ ?
Thương và lo không chỉ công sức bao thế hệ làm báo, cho dù là báo công lập, chuyển đi đâu, giữ gìn thế nào ? Tại sao phải thế ? Có giải pháp nào tốt hơn ?
Mà còn buồn và cám cảnh cả một dây chuyền công nghiệp nhựt trình từ nhà báo, cho dù biên chế hay cộng tác nhà nghề và tài tử, đến nhà in và người bán báo, kể cả người thiết kế và nhân viên lấy quảng cáo, rồi sẽ tinh giản thế nào ? Có còn dư địa kiếm sống nào khác ?
Ngày 03/06, Báo Nhân Dân đăng tin : Chỉ trong vòng 10 tháng, 3.500 tấn giá đỗ từ 4 cơ sở tại thành phố Vinh (Nghệ An) đã được phân phối ra thị trường. Điều đáng lo ngại là giá đỗ bị phát hiện có sử dụng chất cấm, một loại dung dịch kích thích tăng trưởng không được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm.
Kết quả điều tra bước đầu cho thấy, các cơ sở sản xuất này đã dùng một loại hóa chất có tên 6-Benzylaminopurine (6-BAP), còn được gọi là "nước kẹo".
Đây là chất kích thích tăng trưởng tế bào, được sử dụng trong nông nghiệp với mục đích bảo quản hoặc kích thích chồi non nhưng không được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm.
Tin sáng
1. "Khởi tố 3 người 'bỏ túi' hàng tỉ đồng tiền công đức của đền Kỳ Cùng ở Lạng Sơn"- Khổ thân những người tới đâu cũng bỏ tiền công đức. Ra nước ngoài, thấy các chùa Việt cũng có thùng công đức. Đây là một vụ trong nhiều vụ công đức thành... tư đức, thành mõ đức...Ba người này đều... đền bà.
2. "Thủ tướng, Phó Thủ tướng sẽ làm việc với địa phương tăng trưởng dưới mức tiềm năng". Và : "Thủ tướng Lê Minh Hưng : Sẽ công khai tiến độ xử lý công việc của bộ ngành"...
Liên quan : "Phó thủ tướng Phạm Gia Túc : Dùng xăng sinh học, đảm bảo quyền lợi người dùng là quan trọng nhất".
Tin sáng
1. "HLV bóng chuyền nữ Thái Lan : 'Sẽ khiến tất cả đội mạnh nhất chơi 5 ván'"- Kho bom Long Bình đã... chuyển chỗ he he.
2. "Cả nước còn 11.412 cơ sở nhà, đất công đã thu hồi, chuyển giao nhưng địa phương chưa khai thác"- Còn họp hành, phân loại, oánh giá, xem xét, nâng lên đặt xuống... cứ từ từ, đi đâu mà vội ? "Một số cơ quan còn số lượng lớn nhà, đất dôi dư chưa xử lý xong như Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Tòa án nhân dân tối cao"...
Trong khi đó : "Gia Lai chốt phương án xử lý nhiều cơ sở nhà, đất Công đoàn"- UBND tỉnh Gia Lai thống nhất giữ lại tiếp tục sử dụng 4 cơ sở nhà, đất làm trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp. Sướng nhất của công đoàn là tỉnh/ thành phố nào cũng có nhà khách, khách sạn... và về cơ bản thì, tương đối rẻ, hihi. Mới nhất ra Hà Nội nhà cháu cũng ở khách sạn công đoàn. Khách sạn chứ not nhà khách, xịn xò...
