Chương trình phát thanh RFI ngày 02.06.2026

 

Nguyễn Hồng Lam – Lạ và quen

 

Hôm qua, một ông anh thân thiết đang đưa cháu ngoại đi chơi nhắn cho mình : "Ngày mai, mặt trận phía Tây vẫn không có gì lạ".

Hôm nay là 1/6, ngày Quốc tế thiếu nhi. Hôm nay cũng là ngày các trại giam trên cả nước đồng loạt công bố quyết định đặc xá cho 9.950 phạm nhân. Không biết ông anh "giáo sư" muốn hiểu theo ngày gì, bảo không có gì lạ là không lạ cái gì ?

Mình thì thấy có hơi lạ.

Lưu Trọng Văn – Bao giờ các anh trở về với người thân ?

 

Sáng Nam Sài Gòn, Hoàng Hưng, Đặng Ngọc Tùng và gã bên ly café.

Chuyện liên quan đến Hoàng Sa, Trường Sa. Ông Tùng kể khi là chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, ông đã nghe công nhân đánh bắt cá phát hiện tàu Hải quân của ta bị chìm gần đảo Gạc Ma, trong đó có xác của một số chiến sĩ Hải quân của ta hy sinh khi bảo vệ Gạc Ma. Ông kiến nghị các cấp lãnh đạo liên hệ Trung Quốc để đưa di hài các liệt sĩ về với người thân.

Rất tiếc phía Trung Quốc cho rằng “chưa đến thời điểm thích hợp”. Mà thời điểm nào sẽ thích hợp thì không thể biết. Vì canh cánh trong lòng thương các liệt sĩ vẫn vùi xác ở Biển Đông, ông Tùng đã lập dự án xây Đài Tưởng niệm các liệt sĩ hy sinh ở Gạc Ma do Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam chủ trì.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 01.06.2026

 

1. "Đất đèn là gì mà có thể khiến tôm chết hàng loạt khi thả xuống hồ ?"- Là thứ mà hồi nhỏ nhà cháu thấy họ hay dùng để... ủ chuối cho chín đều. Nó rất thối huhu. Có bài báo bằng câu hỏi này vì có một chuyện rất ác xảy ra : "Hồ tôm nghi bị đầu độc chết sạch, công an vào cuộc điều tra 8 túi đất đèn dưới đáy hồ".

2. "Ông Macron đăng video bắt giữ tàu chở dầu Nga trên vùng biển quốc tế". Trong khi đó : "Gần 2 triệu thùng dầu thô từ Iraq cập cảng Nghi Sơn, sau hành trình đi qua eo biển Hormuz".

Cũng liên quan : "Ngày đầu bán xăng E10 trên toàn quốc : RON95 dừng lưu hành, E5 cũng hiếm có"- Thôi thì bèn. Hết xăng thì phải đi đổ thôi chứ làm nào giờ ? "Từ 0 giờ ngày 1-6, xăng E10 chính thức được bán đại trà. Người dân bớt lo sau những bình xăng đầu tiên, chuyên gia khuyến cáo không nên vội quy chụp mọi sự cố cho nhiên liệu mới".

Chương trình phát thanh RFI ngày 01.06.2026

 

Trương Châu Hữu Danh - Quyền lực thứ tư đang ở đâu?

Tôi nhớ đến một chi tiết trong cuốn Quyền lực thứ Tư (xuất bản 1996). Trong một hội trường đầy những nhân vật quyền lực nhất đất nước, người ta nhìn thấy các chính khách, các nhà tài phiệt, những người điều hành bộ máy nhà nước. Rồi ánh mắt hướng lên khu vực dành cho báo chí.

Khi ấy có người nhận ra rằng những con người đang ngồi lặng lẽ với cuốn sổ và cây bút kia không sở hữu quân đội, không có cảnh sát, không có quyền lực hành chính, nhưng lại có khả năng ảnh hưởng đến tất cả những thứ đó.

Và từ đó xuất hiện khái niệm “quyền lực thứ tư”.

Lê Nguyễn - Chút hồi ức về nghề viết báo một thời (1)

KỲ I : KHÚC QUANH TÌNH CỜ CỦA KẺ KHÔNG BẰNG LÒNG VỚI SỐ PHẬN

Nền báo chí, hiểu theo nghĩa cổ điển là báo in, đã tàn lụi từ cuối thập niên 2010, đẩy lùi vào quá khứ những tờ báo từng một thời là món ăn tinh thần của người đọc như Kiến Thức Ngày Nay, Thế Giới Mới, Doanh nhân Sài Gòn cuối tuần, Tài Hoa Trẻ ...

Sự tàn lụi này mang lại một ít tiếc nhớ, một ít bùi ngùi, nhất là trong tâm tư của những ai từng nuôi sống bản thân và gia đình bằng những đồng nhuận bút sau mỗi kỳ báo phát hành.

Sự sắp xếp lại báo chí trong những ngày qua có lẽ cũng chỉ là xu thế khó tránh được trong sự phát triển có lúc đầy nghiệt ngã của nền công nghệ hiện đại, song hình như lần này, sự xúc động của công chúng, nhất là ở những người có ít nhiều dính dáng với báo chí, nhiều lúc lên đến cao trào.

Trần Trung Đạo - Con đường đẹp nhất cho tương lai Iran

Các kế hoạch sản xuất vũ khí nguyên tử của Iran không thể được đem ra thảo luận trong các cuộc đàm phán khi nào chế độ thần quyền Hồi Giáo còn tồn tại.

Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế (International Atomic Energy Agency IAEA) ước tính rằng: “Tính đến giữa tháng 5 năm 2025, Iran sở hữu 408,6 kg uranium hexafluoride (UF6) được tinh chế tới mức 60 % uranium-235 (được gọi là uranium tinh chế cao, hay HEU).

Cũng theo bản tin này: “Một chuỗi đơn giản gồm khoảng 200 máy ly tâm IR-6 của Iran sẽ đủ để tinh chế 50 kg uranium - lượng đủ cho khoảng một quả bom hạt nhân -từ mức 60 % (HEU) lên mức 90% (cấp độ vũ khí) chỉ trong khoảng 10 ngày. Khoảng thời gian này thậm chí sẽ còn ngắn hơn nếu Iran sử dụng các máy ly tâm IR-9 tiên tiến nhất của mình.” (François Diaz-Maurin , The Bulletin of the Atomic Scientists, March 29, 2026).

Nguyễn Đình Bổn - May cho thằng Tây!

Khi Pháp chiếm xong Sài Gòn họ bắt đầu xây dựng thành phố và đưa công chức sang. Quen với khí hậu ôn đới, cái nắng Sài Gòn với họ là khủng khiếp.

Một nhân viên bưu chính đã viết thư cho vợ sắp cưới có đoạn như sau:

"Ôi Marguerite, viên ngọc của anh, bông cúc trắng dịu dàng của anh, anh đang nhớ em kinh khủng vì phải sống những ngày như hỏa ngục. Mùa hè ở đây rất kinh hoàng và anh phải trốn suốt ngày trong văn phòng, đến 9 giờ tối mới dám ra khỏi sở làm.

Dương Quốc Chính - Di dời ga Hà Nội: Nên hay không nên?

Mình thấy dư luận đang nhốn nháo vụ ga Hà Nội chuyển ra Ngọc Hồi. Rồi thằng nhà báo tung tin Vin lấy đất ga xây chung cư.

Kế hoạch di dời ga Hà Nội thực ra là có từ mấy chục năm rồi. Cũng như kế hoạch di dời các trường đại học hay cơ quan Bộ. Ít nhất cũng trên 20 năm rồi.

Về mặt quy hoạch, nếu chốt làm tàu cao tốc, thì ga Hà Nội không đủ diện tích, cũng khó mở rộng. Tốn kém nhất là việc phải hạ ngầm đường sắt hoặc nâng lên cao hết. Vì không thể có tàu cao tốc chạy cùng cốt với đường bộ như bây giờ mà ở trung tâm đô thị.

Nguyễn Thông - Tiễn xăng R95

Rứa là hết ngày mai em đi mãi

Còn mong chi ngày trở lại 95 ơi

Sẽ chẳng quên em hỡi lúc chia phôi

Bởi lệnh cấm nên chúng mình nghẹn nói (1)

            Xe thì đã cạn bình, chỉ có E10 mới

            Suốt cả ngày chầu chực ở cây xăng

Văn Công Hùng - Ghi chép ngày 31.05.2026

Tin sáng

1. "'Chuyện lạ' giao thông ở Đà Nẵng; Vạch kẻ xương cá ở Quảng Trị khiến người đi đường lúng túng"- Tất  nhiên những người "vẽ" ra vạch này cũng đều có chuyên môn, còn người đi đường chuyên môn yếu hơn nên lúng túng là phải. Vấn đề là họ có trách nhiệm làm cho người đi đường đừng lúng túng nhưng người đi đường vẫn lúng túng thì cũng bèn... lúng túng.

Nhiều bạn cũng "mách" nhà cháu, và nhà cháu đã chạy lên đấy xem, là cái ngã tư Hùng Vương- Bà Triệu (Pleiku ấy) đoạn rẽ phải vào bờ kè từ khách sạn Mường Thanh xuống, đường đỏ chỉ xe máy được rẽ phải nhưng mấy cái ô mắt võng  to quá, xe đi thẳng gặp đèn đỏ chen chúc trong khi mấy ô mắt võng thì... bơ vơ...

2. "Đánh bại Arsenal trên chấm luân lưu, PSG bảo vệ thành công chức vô địch Champions League", và là đội thứ hai trong lịch sử bảo vệ được chức vô địch Champions League - chuẩn bị tập dượt để thức xem World Cup á.

Võ Khánh Tuyên - Vô giáo dục trong câu chuyện giáo dục

Đây là tựa bài báo của báo Tuổi Trẻ trong chuyên trang GIÁO DỤC.

Nội dung bài viết nói về những tình cảm diễn ra giữa con cái và các bậc cha mẹ trong Lễ trưởng thành mà mấy năm sau này là trend ở các trường.

Nhưng mà...cái cụm từ "Lần đầu tiên làm chuyện ấy" vốn dĩ từ xã hội, xuất phát từ góc độ và suy nghĩ khá nhạy cảm và tế nhị, thậm chí là một dạng"tục".

Trương Châu Hữu Danh - Kỷ nguyên mới của Trấn Thành

Đọc hết tút của Trấn Thành, tui cảm giác như đang đi giữa một rừng những khái niệm lớn lao: “di sản xúc cảm”, “chuyển hóa đột biến”, “kỷ nguyên vận hành mới của thế giới nội tại”, “sự tiến hóa của trái tim”, “đạt ngưỡng rung động”…

Từng cụm từ riêng lẻ nghe có vẻ rất sâu sắc, nhưng khi ghép lại với nhau lại tạo nên cảm giác mơ hồ, khó nắm bắt. Nếu nói nặng nề là… hổ lốn!

Hơn chục năm trước, khi Trấn Thành còn là MC, tôi rất thú vị khi thấy anh đối đáp, tung hứng trên sân khấu. Nay tình cờ đọc cái tút của anh, tôi hết sức ngạc nhiên vì không hiểu là anh đang muốn nói gì.

Nguyễn Thông - Ký giả

 

 

Hồi trước năm 1975 ở Sài Gòn, chính quyền o ép báo chí, đã diễn ra cuộc phản đối mang tên "Ký giả đi ăn mày". Gọi vậy thôi, chứ vẫn được "múa bút vung gươm hả một phen".

Năm mươi năm sau, cũng trên đất ấy, lại diễn ra cuộc liên quan tới báo chí, nhưng có tên là sáp nhập. Nhiều tờ báo bị đóng cửa, chấm dứt hoạt động; rất nhiều nhà báo mất việc làm.

Âu cũng là do thời cuộc, bãi bể nương dâu. Than trách cũng chẳng được gì, bởi "Bắt phong trần phải phong trần/Cho thanh cao mới được phần thanh cao".

Chương trình phát thanh RFI ngày 31.05.2026

 

Nguyễn Thị Hậu – Di sản báo chí của Sài Gòn

 

1. Sài Gòn, ngoài nhiều loại hình di sản đô thị còn có một loại di sản độc đáo và quý giá: di sản báo chí. Có thể xếp báo chí vào di sản phi vật thể, bởi phương tiện thể hiện của nó chủ yếu bằng ngôn ngữ - ngôn ngữ báo chí, dù trên tờ báo in hay trên báo mạng, “nền tảng số”.

Đó là một di sản không nằm yên trong viện bảo tàng, cũng không là một công trình kiến trúc dễ gây chú ý. Nó hiện diện hàng ngày trong đời sống : trong những sạp báo cũ, trong tiếng rao báo buổi sớm, trên bàn nhỏ trong quán cà phê... Nó hiện diện bằng mùi giấy in còn thơm mực, bằng những ánh đèn xuyên đêm trong các tòa soạn. Và đặc biệt, nó hiện diện trong lối sống của người Sài Gòn là luôn muốn biết đời sống quanh mình hôm nay thế nào ?

Ít nơi nào ở Việt Nam mà lịch sử báo chí lại gắn sâu với lịch sử đô thị như ở Sài Gòn. Từ giữa thế kỷ 19, Gia Định Báo ra đời tại Sài Gòn năm 1865, thường được xem là dấu mốc mở đầu cho báo chí quốc ngữ Việt Nam.

Hoàng Quốc Dũng – Ga Hàng Cỏ : Di dời một nhà ga hay xóa đi một phần linh hồn Hà Nội ?

 

Tôi là người Hà Nội gốc. Tôi sinh ra và lớn lên ở đây, với biết bao kỷ niệm của một đời người. Những kỷ niệm ấy thường gắn liền với những công trình, những con phố, những góc phố đã trở thành một phần linh hồn của Hà Nội.

Đất nước nào muốn phát triển cũng phải thay đổi. Không ai có thể phủ nhận điều đó. Trong quá trình phát triển, có những công trình, những khu phố hay những tuyến đường không còn phù hợp với nhu cầu của một đô thị lớn thì buộc phải cải tạo hoặc thay thế. Tôi không phải là người hoài cổ đến mức muốn giữ nguyên tất cả chỉ vì chúng gắn với ký ức của mình.

Tuy nhiên, xã hội chúng ta dường như đã đi từ thái cực này sang thái cực khác. Chúng ta từng xóa bỏ sở hữu tư nhân nhân danh chủ nghĩa xã hội. Nhưng rồi vì mô hình đó, chúng ta đã thất bại nghiêm trọng, chúng ta lại lao sang hướng ngược lại : Một thứ chủ nghĩa tư bản hoang dại núp dưới danh nghĩa xã hội chủ nghĩa.

Nguyễn Ngọc Chu – Đền bù giải phóng mặt bằng : Vết thương cần được chữa lành

 

1. ĐỀN BÙ 0 ĐỒNG: XIN HÃY HỌC TIỀN NHÂN

Lịch sử loài người là chuỗi dài những “thước phim” di dân và khai khẩn. Nơi nào có điều kiện sống tốt hơn thì di cư đến. Nơi nào có đất khai phá để sinh sống thì không ngần ngại xông pha. Bởi vậy nên Nguyễn Công Trứ (1778–1858) được ghi công lớn trong việc tổ chức khai hoang, lấn biển và lập làng tại Tiền Hải (Thái Bình), Kim Sơn (Ninh Bình).

Không chỉ khai khẩn mà còn mở rộng biên cương, bảo vệ bờ cõi như chúa Nguyễn Phúc Chu (1675-1725) đã mở rộng vùng Hà Tiên nhờ vào Mạc Cửu (1655–1735).

Mạc Cửu từ Quảng Đông di cư đến Hà Tiên khi vùng này còn hoang vu. Ông quy tụ người Hoa khai khẩn đất đai, mở chợ, lập phố xá, buôn bán đường biển, tạo ra thương cảng sầm uất ở Hà Tiên. Ngoài thương mại, Mạc Cửu còn xây dựng cộng đồng dân cư, tổ chức phòng thủ. Năm 1708 Mạc Cửu xin thần phục chúa Nguyễn Phúc Chu. Chúa Nguyễn phong chức cho Mạc Cửu, cho quyền cai quản Hà Tiên. Nhờ thế, cả vùng Hà Tiên, Kiên Giang, Phú Quốc trở thành đất đai của chúa Nguyễn.

Tạ Duy Anh – Quyền được nói

 

(Nhân rất nhiều chuyện liên quan đến viết và phát ngôn).

Trong một cuộc phỏng vấn diễn ra khoảng năm 2004, thủ tướng sắp mãn nhiệm của Singapore lúc bấy giờ là ông Goh Chok Tong đã lấy thành tích thu nhập đầu người ở Singapore gần 30.000 USD một năm để phản bác lại các quy kết đất nước ông hạn chế quyền tự do ngôn luận và hội họp của công dân.

Ý của ông Goh : Giữa việc mất một chút tự do, với mức thu nhập lớn như vậy giữa một thế giới còn nhiều nghèo đói, chắc chắn rất đáng để quý vị đánh đổi ?

Quả là rất khó bác bỏ, nếu chúng ta biết, tại thời điểm 2004 GDP đầu người của Trung Quốc là gần 1.300 USD, Việt Nam khoảng hơn 500 USD trong khi mức độ "đánh đổi" của công dân ở hai quốc gia sau còn có phần lớn hơn !