Phan Nguyên - Sân trường thuở bé

 

(Để nhớ về một nạn nhân chiến tranh mà mình quen biết. Nhân ngày 30/4. Bài đã cũ, xin mời bạn nào chưa đọc ...)

Cứ giờ ra chơi là nó chạy một vòng quanh sân trường, chạy thong thả từ đầu sân đến cuối sân và bảo mình đứng chờ.

Sân trường rải sỏi rộng khắp với hai hàng cây Phượng Vỹ tỏa bóng mát, lung linh nắng trên những mái đầu trẻ thơ nô đùa ầm ĩ. Cứ đúng mười giờ sáng, tất cả các lớp xếp hàng từng cặp học sinh rồng rắn theo thầy cô ra sân để "xổng chuồng", để chạy nhảy hò hét.

Gọi là giờ ra chơi.

Đỗ Duy Ngọc - Những ngày cuối tháng Tư 1975

 

Bỗng dưng tìm được những trang viết này trong một cuốn sổ. Cuốn sổ bị bỏ quên im lìm trong một góc tủ mấy chục năm. Tui cũng không còn nhớ mình đã viết những trang viết này. Những hàng chữ vội vã ghi chép lại những ngày cuối cùng của Sài Gòn. Đăng lại ở đây để nhớ về những giây phút chót của miền Nam, của một Sài Gòn đã không còn tên cũ.

NHỮNG NGÀY CUỐI THÁNG 4.1975

Đó là những ngày cuối cùng. Cuối cùng của một nhà nước, một chế độ, một quốc gia. Lúc đấy hắn chưa nghĩ được điều đó. Hắn chỉ nghĩ Việt cộng lúc này đánh rát quá. Đánh tới tận Long Khánh rồi.

Hắn thấy có người ra đi. Đã có một vài nhà bỏ trống. Có tiếng súng ậm ì lác đác. Hắn chẳng biết làm gì. Loanh quanh. Hàng ngày hắn không đến trạm xe chờ chở đến nơi làm việc nữa. Hắn bỏ việc.

Chương trình phát thanh RFI ngày 30.04.2025

 

Lê Xuân Nghĩa - Khôn như Pu thì quê tôi nhốt hết rồi

 

Putin đề nghị một lệnh ngừng bắn trong 72 giờ. Cụ thể từ ngày 08-11/05, trùng với thời gian Nga tiến hành diễu binh mừng chiến thắng phát-xít trên Quảng trường Đỏ.

Đây chẳng có sự tử tế chút nào, ngoài việc Putin bất lực trong việc bảo vệ không phận của Nga. Điều này mâu thuẫn với việc Putin cố tình khoe khoang sức mạnh cơ bắp, thông qua ngày chiến thắng phát-xít.

Tất nhiên Ukraine bác bỏ với lý do cực kỳ thuyết phục, khi Ngoại trưởng Ukraine nói rõ rằng “Nếu muốn ngừng bắn thì ông ta có thể ngừng bắn ngay bây giờ. Nhưng tại sao lại phải đến ngày 8/5 và chỉ là 3 ngày mà không phải là 30 ngày?”

Lê Nguyễn - Người 50 năm cũ, hồn ở đâu bây giờ

 

Chiều nay, bỗng dưng người bạn thân thiết của tôi, luật sư Trần Quốc Khánh, đăng tải một “phóng sự ảnh” với tiêu đề “Những CON NGƯỜI thuộc về 50 năm trước…”.

Cũng chỉ là những hình ảnh kỷ niệm với người thân, với bạn vong niên, với những phận người chìm nổi sau một cuộc đổi đời, song mang lại cảm xúc nhiều nhất là hình ảnh những người thương phế binh Việt Nam Cộng Hòa.

Sau tháng 4.1975, họ bị buộc phải rời bỏ các ngôi làng phế binh mà chính quyền cũ cất cho họ và gia đình, như sự đền đáp phần nào những hy sinh, mất mát của họ. Và từ đó, họ lăn thân vào xã hội - đúng hơn là dưới đáy xã hội - kiếm sống với một cơ thể đầy thương tật. Bán vé số, đánh giày, thậm chí xin ăn để kéo dài những ngày tàn, đồng thời giữ vững nhân cách những con người còn có phẩm giá làm người.

Phan Hân - Tổ quốc ở đâu trong thông điệp?

Bài phát biểu cỡ sự kiện 50 năm này là phải thông qua Bộ Chính trị, duyệt tới duyệt lui cả chục lần. Vì xét ở mặt nào đó, nó cũng là thông điệp mà đảng, chính quyền muốn tuyên truyền thông qua dịp Đại lễ cực kỳ quan trọng.

Thế là Tổng Bí thư bèn đọc một bài hơn 20 phút hoàn toàn cũ kỹ, sáo rỗng, không có gì có thể gọi là thông điệp! Không có gì mới mẻ. Chắc ý của mấy ổng là: Tụi tao cũng hông có gì mới để nói đâu!

Tiếp theo tới ông tướng gì đó quên mất tên lên phát biểu. Nghe ổng mở đầu đại ý "mười mấy tuổi tôi đã đi bộ đội..." thấy ấn tượng ngay!

Thái Vũ - 30 tháng Tư, bao nỗi đoạn trường

Người Công Giáo chúng tôi có một ngày Lễ gọi là Lễ Cầu Hồn, nằm trong tháng 11 là tháng Cầu Hồn. Ngày Lễ này là cầu nguyện cho những linh hồn người đã qua đời. Riêng với tôi, và rất nhiều người như tôi, còn một ngày lễ cầu hồn khác.

Đó là ngày 30/4. Ngày xem như là cái mốc khởi đầu cho một đoạn trường đau khổ chết chóc của toàn dân miền Nam.

Đoạn trường vượt biên, vượt biển, vượt rừng, chết vì đói, vì khát, chết vì hải tặc, vì sóng bão, vì bệnh tật, thậm chí chết vì cái gì cũng không biết vì có tin tức gì đâu. Như nhà tôi, lấy ngày giỗ bố làm ngày giỗ của chị cả mất tích khi tìm tự do.

Cù Mai Công - Tổng thống, đại tướng Dương Văn Minh : "Tùy anh em"

 

(Giờ G. ngày 30-4-1975 ở trận địa quyết liệt trước nội đô Sài Gòn)

Rạng sáng 30-4, tiếng bom đạn liên tục vang rền quanh vùng Ông Tạ. Nhà nào cũng khóa chặt cửa. Bác Hải cạnh nhà đập cửa nhà tôi, báo tin: “Hai bên đánh nhau lớn lắm ở Bảy Hiền, Lăng Cha Cả”. Hai nơi này cách khu trung tâm Ông Tạ vài trăm mét.

Cách nhà tôi một căn là nhà ông bà Vinh, con ông bà cụ chánh Kiểm, từ rạng sáng 30-4-1975, tiếng cầu kinh cả gia đình cất lên to hơn mỗi khi có tiếng pháo vang rền gần đó…

Từ chiều 29 cho đến sáng 30-4, đạn pháo kích đổ xuống phi trường Tân Sơn Nhứt dồn dập hơn. Bom rơi đạn lạc. Đã có người chết khi ở gần hẻm 158 Thoại Ngọc Hầu (nay là Phạm Văn Hai), cách nhà tôi chừng trăm mét (nay là con đường nhỏ cặp bờ kè kinh Nhiêu Lộc).

Võ Xuân Sơn - Cường quốc hiện đại

 

Hôm nay, anh Lâm Minh Chánh, bạn tôi, đi máy bay kể lại, mới biết là cái nhà ga T3 của sân bay Tân Sơn Nhất chưa có xong, nhưng vẫn cứ đón nhận khách ở đó, gây khó khăn cho khách.

Ở Việt Nam thì chúng ta thường thấy cảnh đó mà. Không biết có phải là bệnh “Lập thành tích chào mừng” không, hay các anh chị ấy chạy chỉ tiêu, làm hài lòng sếp như anh Chánh nói?

Gần đây chúng ta chứng kiến vụ cao tốc. Hàng loạt cao tốc được cho là hoàn thành và đưa vô sử dụng, nhưng lại không có trạm nghỉ, trạm dừng. Làm cho bà con không có chỗ “xả nước cứu thân”. Hoặc gây ra bao tai nạn như cái cao tốc gì ở Nghệ An hay đâu đó.

Lê Học Lãnh Vân - Sức mạnh quốc phòng của Việt Nam

 

1) Kỷ niệm Năm Mươi Năm Thống Nhất Đất Nước có diễu binh lớn. Tôi hiểu cuộc diễu binh này cùng với hàng vạn drone hé mở cho thấy năng lực quốc phòng của đất nước. Tất nhiên có năng lực phô ra, có năng lực giấu kín.

Thế mạnh lớn nhất của quốc phòng là lòng dân. Khi :

“Nhân dân bốn cõi một nhà, dựng cần trúc ngọn cờ phấp phới

Tướng sĩ một lòng phụ tử, hòa nước sông chén rượu ngọt ngào”

(Bình Ngô Đại cáo)

Mai Bá Kiếm – Đất ôm anh đưa về cội nguồn

Mỗi năm cứ vào dịp 30/4, tôi, Khang (Không quân) và Trung (Bộ binh) rủ nhau đi thắp nhang ở Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa (năm 2006 đổi tên thành Nghĩa trang nhân dân Bình An).

Trước tiên chúng tôi thắp nhang ở Nghĩa Dũng đài, sau đó thắp nhang từng khu mộ đặt tên theo mẫu tự (năm sau thắp nhang ở khu mộ khác). Năm nay, tôi điện Khang và Trung đều từ chối vì bận, tôi rủ đứa em tên Kim, chẳng liên quan "bên thua cuộc" nhưng sẵn lòng đi viếng.

Sở dĩ tôi nặng lòng với các anh đã nằm xuống tại nghĩa trang này, vì tôi có hai ngày gác linh cữu Châu Minh Nhạn, bạn đồng khóa 3/72 Thủ Đức. Số là tháng 11/1972, khóa 3/72 dừng huấn luyện, đi về các chi khu tuyên truyền Hiệp định Paris. Nhạn về một chi khu ở miền Tây, bị du kích phục kích, bắn chết.

Phạm Tường Vân – Hòa giải không phải là một lệnh trên máy tính

Tôi đánh giá cao bài phát biểu mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm hòa hợp hòa giải dân tộc của tổng bí thư Tô Lâm, để khép lại quá khứ, hướng đến một tương lai thịnh vượng, hùng cường. Kể cũng hơi muộn. Nhưng thà muộn còn hơn không bao giờ.

Tôi sinh ra lớn lên ở miền Bắc xã hội chủ nghĩa, nhưng tôi khác bạn bè và gia đình mình rất nhiều bởi 30 năm sống giữa lòng Sài Gòn. Công việc và khát khao giải mã những điều chưa biết đã cho tôi cơ may được xúc chạm với phần tinh hoa nhất của thành phố này.

Tôi nhớ ngày đầu đặt chân tới đây, đó là mùa hè năm 1994. Trên đường từ ga xe lửa về tới nhà người họ hàng, người chở tôi dừng lại để ghé vào một cửa hàng sách cũ. Tôi vô cùng choáng ngợp khi tìm thấy những bộ hiếm hoi về văn chương, triết học phương tây đã được dịch sang tiếng Việt từ thập niên 60-70, những tác gia mà giới được xem là sành sỏi nhất thủ đô thời đó có khi còn chưa nghe tới tên gọi. Những cuốn sách, những lời đề tựa nắn nót của người mua dành cho chủ nhân cuốn sách khiến tôi hình dung ra một Sài Gòn cực kỳ hoa lệ trên phương diện tinh thần.

Phạm Thành Nhân - Bị dzợ mắng

Hông, hông phải tui bị dzợ mắng (vụ đó bả mắng quài, quen rồi, hông cần biên tút). Dzợ tui mắng nguyên giới truyền thông (mà tui có 20 năm cống hiến) mí ghê.

Số là sáng nay, tự nhiên dzợ nhắn : “Ba, em nghĩ chuyện này mà em hông rảnh nói. Ba giỏi nói thì nói đi, cho người ta sửa”. Rứa là tui rửa tai lắng nghe lời dzợ huấn thị. Nàng rằng thực ra mấy nay mà chị em rần rần vụ trai đẹp, chồng ơi chồng hỡi, rụng trứng rụng nụ… thiệt ra là lỗi của truyền thông đó.

Nàng kể, thời em còn sinh hoạt Đoàn Thanh niên hay như anh sinh hoạt Hướng đạo, thậm chí trong những cuộc biểu tình hay tại các sự kiện cổ động… luôn luôn sẽ phải có một leader - một nhân tố kích thích, điều phối, dẫn dắt. “Ba để ý đi, đi ủng hộ đá banh chẳng hạn, cứ có ai đó hô lên “Việt Nam vô địch” chẳng hạn là tự nhiên đám đông sẽ hô theo “Việt Nam vô địch”, đúng hong ?” - nàng nói.

Văn Công Hùng – Ghi chép ngày 29.04.2025

Tin sáng

1. Sáng sớm dậy đi bộ, liếc mạng, đập vào mắt là chuyện hai bác vào Sài Gòn dự lễ, nửa đêm bày mâm... thịt chó trên xe giường nằm máy lạnh, he he.

Chó luộc đùm lá chuối trong, giấy báo ngoài, còn... bốc khói. Giềng, sả lá mơ có đủ. Mắm tôm trong cái ly nhựa, vắt chanh, cho chút rượu đánh tơi bọt nổi tưng bừng, nồng nàn xe. Rượu trong chai nhựa, hai bác bày cỗ ngay đường luồn (chú ý luồn chứ not luồng như rất nhiều báo hay viết). Tất nhiên mới được vài miếng thì bị nhà xe và khách phản đối quyết liệt, thế mà bác vẫn cố vài miếng mới chịu tiếc rẻ gói lại.

Lại nhớ thời bao cấp. Cái xe Ba Đình hoặc Hải Âu của Liên Xô, ghế 3 người thì nhét 5, ngồi nửa mông. Đã thế ai cũng hút thuốc, toàn thuốc đen, nặng khé cổ, mù mịt. Vào tới Sài Gòn phải ba, bốn ngày, đàn ông cũng hôi chứ đừng nói đàn bà, chỗ nào cũng nồng nặc mùi... Phan Thiết. Thì bèn. À tin này liên quan : "Phát hiện tinh tinh cũng 'nhậu nhẹt' để kết thân".

2. "Vụ sản xuất, tiêu thụ sữa bột giả : Bắt 4 người liên quan việc 'chạy án'"- Có rất nhiều điều để nói về cái tin này. Có người chạy án tức có người chịu ... chạy án. Có người tin tức là có cớ để họ tin, vân vân, cơ khổ ạ. Đã đưa cho người chạy 150.000 đô để... chạy.

Võ Khánh Tuyên – Đứa con và những đứa con

1. Hồi trước, đã từng nghe câu chuyện một phụ nữ Việt vượt biển, một đứa con rơi xuống biển. Dù đau đớn đến tột cùng vì mất con, nhưng nghĩ đến những đứa con còn lại bên mình, người phụ nữ ấy đã mạnh mẽ gạt nước mắt, dồn sức tiếp tục hành trình lo cho chúng.

2. Vụ người cha hành động bộc phát ở Vĩnh Long, từ ban đầu tôi chỉ đặt mối quan tâm của mình ở những điều uẩn ức của các cơ quan thụ lý vụ việc, ở sự thực thi công lý của một đất nước có luật pháp.

Riêng hành động của người đàn ông đó, tôi không tán thành, xét cả về mặt pháp luật và cả về đối tượng bị hành xử là gã tài xế xe tải. Bởi suy cho cùng, cũng chẳng hay ho gì, cho dù có thể sẽ đánh động đến chuyện buộc các cơ quan thụ lý phần nào đó cân nhắc kỹ hậu quả. Bất quá nếu có sai sót, thì vài nhân vật bị xử lý, rồi xin lỗi quấy quá là xong. Dư luận lãng quên ngay.

Hoàng Nguyên Vũ - Loại phụ huynh côn đồ và vô đạo này cần khởi tố ngay !

Hà Văn T (hiện các báo đang viết tắt tên), phụ huynh của một học sinh lớp 4, trường tiểu học và trung học cơ sở Tân Thắng (Quỳnh Lưu, Nghệ An) đã lao vào lớp học lớn tiếng, hành hung cô giáo Kim N, giáo viên chủ nhiệm.

Chưa dừng lại hành vi ấy, hắn còn lôi cô giáo ra ngoài sân trường mưa tiếp tục hành hung và ép cô giáo đứng ngoài mưa.

Vụ việc xảy ra chiều 28/04, trước mặt tất cả các học sinh đang ở trường !

Chương trình phát thanh RFI ngày 29.04.2025

 

Lâm Bình Duy Nhiên - Lương tâm ở đâu trong sự vĩ đại tuyên truyền ?

 

Những ngày này, các “bậc trí thức” trong nước hay phát biểu, mang hơi hướng “cấp tiến”, về ngày 30/4/1975. Nhưng tựu trung, họ vẫn không thoát khỏi sự tẩy não từ nửa thế kỷ qua: Chiến thắng của Bắc Việt là không thể chối bỏ và thất bại của Việt Nam Cộng Hòa là tất yếu…

Họ đưa ra sự hy sinh của chiến sĩ Bắc Việt để có được ngày “lễ vĩ đại” ấy. Họ cũng không quên, như ra vẻ bao dung, nhắc về những người lính Việt Nam Cộng Hòa đã nằm xuống !

Nhưng tuyệt nhiên, họ không đá động đến những tội ác tàn bạo sau cái ngày “lễ” mà họ tự hào. Những hệ lụy đau thương như hàng trăm ngàn quân nhân, công chức của “chế độ cũ” phải bị tù đày trong những “trại cải tạo”, thực chất là những nhà tù trá hình của cộng sản Việt Nam.

Nguyễn Thông - Mỹ vẫn bị đánh trên sân khấu

 

Tôi nói thật, lúc thuế má nước sôi lửa bỏng như thế này mà vẫn chọn bài, lên sân khấu hát vang "Nghe nao nức trong lòng thủ đô ta sục sôi đánh Mỹ" "Diệt đế quốc Mỹ, phá tan bè lũ bán nước"... thì khác gì chặn đường hội đàm của ông đặc sứ Nguyễn Hồng Diên.

Rồi "nó" để bụng, "nó" không thèm bàn bạc, giao thương hữu nghị nữa. "Nó" cứ chém đinh chặt sắt, hai bên thiệt hại mấy cũng mặc, áp thuế lên tận trời, rồi lại đổ cho nó không biết điều.

Rốt cục chỉ nhân dân, doanh nghiệp là thiệt.

Đỗ Trung Quân - Một cuộc gặp với ông Võ Văn Kiệt

 

Đấy là buổi tối nào đó của năm 2006, tôi được nhắn ăn tối trò chuyện thân mật với cụ Sáu Dân - Võ Văn Kiệt, mà Thanh niên xung phong thường gọi là Chú Sáu.

Tôi ngạc nhiên, nhưng người thu xếp nói cứ đến, anh là cựu thanh niên xung phong, không xa lạ gì với cụ Sáu.

Cuộc trò chuyện về vấn đề "Hòa giải - Hòa hợp" và nhiều vấn đề khác nữa, nhưng trời sinh tôi có một "ưu điểm" không bao giờ nhớ được chức danh các nhân vật từ thấp đến cao. Những vấn đề chính trị, kinh tế thường nghe tai này qua tai khác, hôm sau chỉ nhớ mang máng hoặc quên béng như con cọp quẹt tai vào lá.