Huỳnh Ngọc Chênh – Tại sao lại liên tục đưa thông tin tiêu cực thời Tây Sơn lên mạng xã hội ?

 

Chẳng hiểu vì lý do gì, thời gian gần đây lại rộ lên việc đưa những thông tin tiêu cực về thời Quang Trung lên mạng xã hội.

Lại có hẳn những trang lập ra núp bóng nghiên cứu lịch sử nhưng chỉ chuyên đưa các thông tin tiêu cực về anh em Tây Sơn, về cá nhân Nguyễn Huệ, về triều đình Quang Trung…

Và không biết có phải do trùng hợp ngẫu nhiên hay không, mà có một số Facebooker có ảnh hưởng trên mạng xã hội cũng liên tục đưa những thông tin không tốt đẹp về Quang Trung.

Rồi đang có một số cuốn sách nghiên cứu lịch sử lại tập trung vào thời Tây Sơn được tích cực quảng bá trên mạng xã hội, mà những cuốn sách đó đưa lên dày đặc những tư liệu tiêu cực về Quang Trung.

Các thông tin tiêu cực này được trích dẫn từ nhiều nguồn có đúng, có sai, có cái chỉ từ truyền thuyết, tin đồn truyền miệng hoặc qua thư từ riêng tư, nhận định chủ quan, thiên kiến, tập trung vào những chuyện sau :

- Chính sách hà khắc làm mất lòng dân, đàn áp và sát hại nhiều dân lành trong chiến tranh.

- Lính Tây Sơn tàn ác bức hại dân lành.

- Chính sách bắt lính của Tây Sơn tàn độc.

- Anh em Tây Sơn bất hòa mất đoàn kết.

- Xuất phát của phong trào Tây Sơn là bọn cờ bạc trộm cướp bất mãn chính quyền nổi lên làm loạn.

Rồi lại có cuốn sách đưa lên nghi vấn dựa trên tin đồn rằng Quang Trung là người Chiêm, người dân tộc thiểu số, đưa lên tin đồn mô tả Quang Trung ăn mặc diêm dúa và đóng khố như dân tộc thiểu số. Rồi có chỗ lại quảng bá rộng rãi bức tranh của Tàu tung ra cho rằng là chân dung của Quang Trung.

Rồi có cuốn sách viết rằng đích thân Quang Trung qua quỳ lạy Càn Long chứ không phải cho người giả dạng.

Nhiều Facebooker thích thú với những chi tiết trên khi nhiệt tình giới thiệu sách, đã trích dẫn tràn lan các chi tiết đó, làm thành điểm tựa để gợi ý mọi người suy diễn bôi nhọ hình ảnh anh hùng chống ngoại xâm Quang Trung.

Các tác giả viết sách về lịch sử hầu hết cũng đầy thiên kiến chẳng công tâm gì, nên việc trích dẫn nguồn của họ cũng đầy thiên kiến. Nhưng dù sao đó cũng chỉ là chuyện sach vở chuyên môn chỉ khu hạn trong giới nghiên cứu chuyên môn. Còn đưa những thông tin chỉ có tính cách tham khảo, những tin đồn truyền miệng lên mạng xã hội là việc làm cần phải cân nhắc.

Nói về thời nhà Trần, người có trách nhiệm sẽ viết làm sao cho cộng đồng hứng thú với những thông tin ba lần mưu dũng đánh thắng quân Nguyên, hơn là với những thông tin tàn sát gia tộc Lý, thông tin về đổi vợ giữa hai anh em hoàng tử, về loạn luân trong cung đình…

Tui nghĩ khi đưa thông tin về thời Tây Sơn, về Quang Trung lên mạng xã hội cũng phải có trách nhiệm như vậy. Hãy để cho cộng đồng cho giới trẻ hứng thú vào thiên tài quân sự, vào công lao chống ngoại xâm, vào tinh thần cải cách thoát Trung của Nguyễn Huệ hơn là hững thú vào chuyện trốn thuế làm cướp của Nguyễn Nhạc, chuyện bất hòa giữa hai anh em, chuyện bắt lính căng thẳng, chuyện gốc dân tộc của Nguyễn Huệ. Ngay trên mạng xã hội khá tự do, nhưng Facebook vẫn có trách nhiệm lập ra tiêu chuẩn cộng đồng để kiểm duyệt những thông tin bất lợi.

Bây giờ xin nói lại một số thông tin tiêu cực về triều đại Tây Sơn.

Các chuyện cai trị hà khắc, bắt lính tàn bạo, tàn sát dân lành ở nơi này nơi kia, quân lính đám này đám kia làm bậy, đào mồ các chúa Nguyễn … đều có thể có thật. Nhưng cần xem xét trên hoàn cảnh lịch sử, hạn chế của thời đại. Thêm vào đó, triều đại Tây Sơn tồn tại trong vài chục năm hoàn toàn trong thời chiến loạn lạc, không có một ngày hòa bình.

Phía Bắc hết đánh Trịnh đến đánh Mãn Thanh, phía Nam thì hết chúa Nguyễn đến giặc Xiêm, hết giặc Xiêm đến Nguyễn Ánh, liên tục trong chiến tranh. Bộ máy cai trị của triều Tây Sơn là bộ máy thời chiến nên chắc chắn phải hà khắc. Ngay cả các triều đình phong kiến thời bình cũng hà khắc và tàn ác với dân không thua kém thời Tây Sơn như bắt xâu thuế, đào mồ, tru di tam tộc, xử lăng trì, đàn áp khốc liệt các cuộc phản kháng của dân lành…

Tại sao có nhiều tư liệu về chuyện hà khắc thời Tây Sơn mà có ít tư liệu về hà khắc thời nhà Lê, nhà Nguyễn ? Chẳng qua họ là kẻ chiến thắng cầm quyền lâu dài nên thủ tiêu bưng bít hết thông tin về chuyện đàn áp dân chúng, đẩy mạnh lên các thông tin về mị dân.

Và đáng buồn hơn nữa là các “nhà lịch sử trên mạng” bây giờ tại sao lại tập trung vào chuyện hà khắc dân thời Quang Trung mà không tập trung vào các thời khác ? Chuyện bắt lính thời Quang Trung cũng được đào sâu vào để đưa ra những bình luận hạ thấp giá trị chiến thắng quân xâm lược của ông.

Thời đại nào có chiến tranh lại không bắt lính căng thẳng. Thử hỏi trong chiến tranh Nam Bắc vừa rồi, miền nào không ra sức bắt lính, thử hỏi có ai đủ tuổi lành lặn mà trốn thoát được ở nhà không.  Rồi tại sao lại có tư liệu về chuyện bắt lính của Tây Sơn mà không thấy tư liệu về chuyện bắt lính của Nguyễn Ánh ? Chẳng lẽ 100 % quân lính của Nguyễn Ánh đều tình nguyện đi chiến đấu hy sinh cho lý tưởng phục hồi vương quyền cho dòng họ Nguyễn ?

Rồi chuyện Quang Trung giả qua quỳ lạy xưng con với Càn Long. Nên nhớ rằng dù là Quang Trung thật đi nữa, thì Quang Trung qua Bắc Kinh với tư thế người vừa thắng trận ngẩng cao đầu.  Quang Trung hạ mình tỏ ra khiêm tốn sau khi đã vả vào mặt nhà Thanh đích đáng. Xưng con, quỳ lạy, xin tước phong chỉ là động thái ngoại giao của một nước nhỏ trước một nước quá lớn, để duy trì và kéo dài thời gian hòa hoãn, để có điều kiện chuẩn bị cho chiến tranh về sau. Tình thế của Tây Sơn lúc đó đang chiến tranh liên miên với Nguyễn Ánh phía Nam và chưa hoàn thành bình định phía Bắc, bắt buộc phải làm như vậy.

Còn nhiều chuyện để nói nhưng bài quá dài. Tui xin dừng nơi đây.

Trước khi chấm dứt, xin nhắc lại một lần nữa quan điểm của tui :

- Nguyễn Ánh và Nguyễn Huệ đều là anh hùng, mỗi người có công lao và giá trị riêng đáng được tôn trọng.

- Những người cầm bút có trách nhiệm không hướng cộng đồng hứng thú vào chuyện đứng về phe này phe kia rồi kích bác tiền nhân.

- Những người cầm bút có trách nhiệm nên hướng cộng đồng hứng thú vào những công lao của các anh hùng, hơn là hướng vào những chuyện cá nhân, chuyện cung đình, chuyện tiêu cực vì hạn chế tầm nhìn thời đại.

Xin cám ơn các bạn đã bỏ thời gian đọc bài này.

HUỲNH NGỌC CHÊNH 03.01.2026