Trần Trung Đạo – Chuyện hai người lính Bắc, Nam : Nhà thơ Bùi Minh Quốc và nhà văn Lâm Chương

 

Một lần lâu lắm rồi, nhà thơ Bùi Minh Quốc đi Mỹ. Thân hữu của anh giúp lo lắng phần di chuyển và trú ngụ tại tiểu bang mình. Tôi chịu trách nhiệm Boston. Tại Boston, buổi sáng tôi đưa anh đi thăm viếng bảo tàng The Isabella Stewart Gardner và vài thắng cảnh khác.

Buổi chiều không có chương trình gì nên tôi chợt nghĩ đến việc mời một nhà văn miền Nam cùng lứa tuổi để hai người lính có dịp uống rượu nho và tâm sự chuyện vui buồn đời lính của họ. Ở gần tôi nhất có nhà văn Lâm Chương.

Nhà thơ Bùi Minh Quốc sinh năm 1940 tại Hà Tây, bị khai trừ ra khỏi đảng năm 1989 vì vận động các văn nghệ sĩ đòi tự do sáng tác, tự do báo chí, tự do xuất bản.

Nhà văn Lâm Chương sinh năm 1942 tại Tây Ninh. Anh là một sĩ quan Biệt Động Quân, mười năm tù cộng sản, viết thơ và văn từ khi còn trẻ, nhưng quan trọng nhất là thái độ “nói tự do nhưng cũng chịu lắng nghe” của anh.

Anh Lâm Chương lái xe qua. Ba anh em ngồi trên sàn gỗ sau vườn nhà tôi uống rượu.

Tôi không tham dự các trận đánh như họ, nhưng muốn biết họ nghĩ gì sau cuộc chiến để củng cố cho lý luận của mình khi viết. Tôi tin người lính miền Nam phải chiến đấu chỉ vì không có chọn lựa nào khác. Tôi tin người lính miền Bắc cũng chẳng tha thiết gì việc phải vào Nam, khẩu hiệu “đánh cho Mỹ cút, đánh cho Ngụy nhào” chẳng qua là sản phẩm của bộ máy tuyên truyền.

Tôi nhờ vợ chụp một tấm hình để kỷ niệm cho lần gặp gỡ.

Chiều hôm đó, một buổi chiều êm ả hiếm hoi của mùa hè nóng bức. Hai nhà văn, nhà thơ tôi mời đến đều nghe tên nhau từ lâu lắm nhưng chỉ gặp lần đầu. Họ rất ngạc nhiên khi nghe tôi giới thiệu tên. Bắt tay mừng rỡ. Những tiếng “Thì ra, thì ra…” dồn dập. Ánh mắt họ sáng lên niềm cảm động chân thành vì chẳng bao giờ họ nghĩ có ngày gặp nhau trên xứ Mỹ này.

Cả hai đều may mắn sống sót sau cuộc chiến. Tên tuổi hai nhà thơ, nhà văn không nằm trong danh sách hơn hai triệu người Việt gởi xác ở Trường Sơn, Hạ Lào, Quảng Trị, An Lộc, Thường Đức, Tam Quan, Bình Giã v.v… Nếu tính theo số lượng bom đạn do Mỹ, Liên Xô và Trung Cộng cung cấp và số người chết trên một quốc gia có địa lý nhỏ hẹp, dân số không đông như hai miền Việt Nam trước 1975, chiến tranh Việt Nam có thể được xem là một trong những cuộc chiến tranh có mức độ tàn phá cao nhất trong lịch sử nhân loại.

Nhà thơ miền Bắc kể lại hành trình gian nan của anh từ Bắc vào Nam. Những đêm di chuyển đầy nguy hiểm, những ngày tránh bom B52 trải thảm dọc Trường Sơn. Những trường hợp thoát chết trong đường tơ kẽ tóc khi quân đội miền Nam hành quân qua khu vực anh đang trú ẩn. Nơi anh đóng là vùng tranh chấp. Ban ngày Quốc Gia, ban đêm Cộng Sản. Người dân sống dưới hai chế độ. Ban đêm khi lính rút về đồn, anh lại ra hoạt động. Dù sao anh chỉ là nhà thơ, nhà báo, không trực tiếp tham dự các trận đánh lớn nên không có những tình tiết gay go, hấp dẫn để kể.

Nhà văn miền Nam thì khác. Anh là người lính chiến dạn dày trận mạc. Anh kể lại vài trận đánh đáng nhớ mà anh từng tham dự. Có một lần tiểu đoàn của anh được trao trách nhiệm như một “cục đường để dụ kiến”. Vừa đổ quân xuống ngọn đồi không bao lâu, đào công sự chưa xong, các cuộc tấn công liên tục của phe nhà thơ miền Bắc đánh vào. Mở đầu là những cơn mưa pháo. Pháo liên tu bất tận. Pháo không ngừng nghỉ. Pháo ngày đêm.

Phe nhà văn miền Nam bị thiệt hại khá nặng. Anh tiểu đoàn trưởng hy sinh ngay trong trận pháo đầu. Sau vài ngày pháo kích, các đơn vị của phe nhà thơ miền Bắc từng đợt tấn công. Quá đông. Tỉ lệ có thể nói là mười đánh một. Đơn vị của nhà văn miền Nam phải chọn cái sống trong cái chết, và chống đỡ là con đường duy nhất. Bằng mọi giá phải giữ ngọn đồi. Mà cho dù có muốn rút lui cũng không rút được. Cuối cùng, phe nhà văn miền Nam giữ được ngọn đồi. Như đã tính toán, sau đó, các phi đoàn mở ra hàng loạt các cuộc oanh tạc và pháo binh của phe nhà văn miền Nam tập trung bắn nát chẳng những chung quanh ngọn đồi mà cả các khu rừng bên ngoài “cục đường”.

Chung quanh ngọn đồi nhỏ ngập đầy xác chết. Sau trận đánh, những chiếc xe ủi đất của công binh đào một đường mương dài, đủ sâu để khỏi hôi thối và xúc hàng trăm xác chết của phe nhà thơ miền Bắc đổ vào trong đó. Phe nhà văn miền Nam cũng chẳng hơn gì. “Cục đường” đen đã chảy thành những vũng máu đỏ. Những công sự, những căn hầm bị pháo sập trở thành những ngôi mộ chôn xác đồng đội của anh. Những chiếc trực thăng tải thương hạ cánh mang theo xác anh tiểu đoàn trưởng và rất nhiều bạn bè vừa mới chia nhau điếu thuốc hôm qua nay đã nghìn thu cách biệt. “Nếu lúc đó không giữ được ngọn đồi thì sao?” nhà thơ miền Bắc hỏi. “Thì chết hết chớ sao, cục đường mà”, nhà văn miền Nam trả lời. Anh cười, một nụ cười mang ít nhiều chua chát.

Nhưng rồi anh nói tiếp: “Chắc là anh nghĩ tôi lúc đó căm thù ghê gớm lắm phải không?” Có, nhưng không ghê gớm lắm đâu. Các anh bắn tôi và tôi bắn anh. Mà cho dù các anh không bắn tôi, tôi cũng bắn các anh. Chiến tranh mà. Xong thì thôi. Lòng căm thù chế độ Cộng Sản trong tôi chỉ lên cao khi sống trong nhà tù Cộng Sản và chịu đựng những cực hình đày đọa, những đối xử bất nhân, những tháng ngày đói khát.”

Trời sắp tối. Họ bắt tay từ giã nhau. Không ai xin lỗi ai. Không ai tha thứ ai. Nhưng qua buổi tâm sự tôi biết, họ đã hiểu nhau hơn, đã thấy được nhu cầu của một Việt Nam hôm nay và ngày mai phải thoát ra khỏi chiến tranh, nghèo đói, độc tài và đi cùng nhân loại hòa bình, ổn định, tự do và giàu mạnh.

Tôi tin ước mơ của hai người lính, hai nhà thơ, nhà văn miền Bắc và miền Nam mong được thấy các thế hệ Việt Nam tương lai được sống trong hòa bình, ổn định một ngày sẽ thành sự thật. Tổ tiên chúng ta đã làm được, ông bà chúng ta đã làm được và rồi chúng ta, con cháu của các ngài, cũng sẽ làm được.

Con tàu hướng về tương lai rộng thênh thang và mỗi ngày được nối thêm nhiều toa mới, đủ chỗ cho mọi người có tâm huyết hướng về cùng điểm hẹn tự do, dân chủ, nhân bản và thịnh vượng cho Việt Nam mãi mãi về sau.

TRẦN TRUNG ĐẠO 09.11.2026

(Ảnh từ phải sang: Nhà văn Lâm Chương, nhà thơ Bùi Minh Quốc, Trần Trung Đạo)