Phó Đức An – Nếu đảng Dân Chủ giành quyền kiểm soát lưỡng viện

 

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Hoa Kỳ đang diễn ra vô cùng căng thẳng và giật gân. Thắng thì OK, thua thì như cơn động đất với Đảng Cộng Hòa khiến nhiều kế hoạch đổ vỡ tan tành.

Với Trump, quyền lực sẽ bị hạn chế đi rất nhiều. Chẳng khác chi Tôn Ngộ Không bị chụp mẹ nó cái vòng Kim Cô của Quan Thế Âm Bồ Tát lên đầu. Chỉ cần Quốc hội đọc câu Khẩn Cô Nhi Chú - “Om Mani Padme Hum” là Trump ôm đầu đau đớn quay cuồng…kkk

Lão PP theo dõi sát từng ngày thì trước mắt, Đảng Dân Chủ đang giành được ưu thế hơn Cộng Hòa. Trong mấy ngày tới, nếu Đảng Cộng Hòa không có một chiêu thức đột biến mới để người dân Mỹ tin tưởng và cảm thông thì Lưỡng Viện coi như mất toi. Chỉ cầu mong phép màu từ Thượng đế vẫn ra tay giúp Trump một lần nữa.

Để các bạn hiểu rõ về tầm quan trọng của cuộc tranh giành quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ. Lão PP tóm tắt cho các bạn những nội dung sau:

Thượng viện Hoa Kỳ có 100 ghế, trong khi Hạ viện Hoa Kỳ có 435 ghế có quyền biểu quyết.

Các quy định về phân bổ ghế và phương thức đại diện giữa hai viện có sự khác biệt:

• Thượng viện: Senate Gồm 100 ghế. Hoa Kỳ có 50 tiểu bang, và mỗi tiểu bang được phân bổ 2 Thượng nghị sĩ, bất kể quy mô địa lý hay dân số của tiểu bang đó.

• Hạ viện: Gồm House of Representatives 435 ghế (chưa kể 6 đại diện không có quyền biểu quyết từ Washington, D.C. và các vùng lãnh thổ của Hoa Kỳ). Số ghế phân bổ cho mỗi tiểu bang dựa trên tỉ lệ dân số của tiểu bang đó so với tổng dân số cả nước, được xác định thông qua cuộc tổng điều tra dân số diễn ra 10 năm một lần; tuy nhiên, mỗi tiểu bang được đảm bảo có ít nhất một ghế.

Dưới đây là đánh giá mới nhất từ ​​các tổ chức và nền tảng dự báo uy tín về khả năng kiểm soát hai viện của Quốc hội:

Hạ viện

Đảng Dân Chủ được đánh giá cao về khả năng giành lại thế đa số tại Hạ viện.

• The Cook Political Report: Trong bản cập nhật mới nhất ngày 23 tháng 10 năm 2026, tổ chức này đã điều chỉnh dự báo cho 19 ghế tại Hạ viện theo hướng có lợi cho Đảng Dân Chủ, đồng thời nhận định rằng hy vọng duy trì thế đa số của Đảng Cộng Hòa tại Hạ viện gần như đã “tan biến hoàn toàn”. Đảng Dân chủ được dự báo sẽ giành thêm từ 12 đến 22 ghế.

• Polymarket (Thị trường dự báo): Tính đến cuối tháng 10 năm 2026, các dự báo về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 trên Polymarket cho thấy xác suất Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện là 92%, trong khi con số này đối với Đảng Cộng hòa chỉ là 9%.

• Mô phỏng của NBC News: Dựa trên mô hình dự báo bầu cử ngày 24 tháng 10 năm 2026, nếu tâm lý cử tri trên toàn quốc nghiêng về phía Đảng Dân Chủ, đảng này được dự đoán sẽ giành quyền kiểm soát Hạ viện với thế đa số sít sao: 220 ghế so với 215 ghế của Đảng Cộng Hòa.

Thượng viện

Cuộc đua tại Thượng viện diễn ra gay gắt hơn so với Hạ viện. Mặc dù Đảng Cộng Hòa hiện đang nắm giữ lợi thế với 53 ghế so với 47 ghế của Đảng Dân Chủ, thế đa số này đang đứng trước nguy cơ lớn.

• Các cuộc thăm dò liên kết với CNN mới nhất công bố ngày 24 tháng 10 năm 2026, Đảng Dân Chủ dẫn trước Đảng Cộng Hòa 10 điểm phần trăm (49 % so với 39 %) trong câu hỏi thăm dò chung về bầu cử Quốc hội. Kết quả này tạo đà thuận lợi đáng kể cho khả năng Đảng Dân Chủ giành quyền kiểm soát Thượng viện.

• Polymarket (Thị trường dự báo): Theo dữ liệu về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 trên Polymarket vào cuối tháng 10, xác suất Đảng Dân Chủ giành lại quyền kiểm soát Thượng viện là 67 %, trong khi xác suất Đảng Cộng Hòa giữ được quyền kiểm soát là 34 %. • The Cook Political Report: Trong bản đánh giá ngày 20 tháng 10 năm 2026, báo cáo này xác định bảy ghế tại Thượng viện - bao gồm các ghế ở Alaska, Maine, Texas và Ohio - là những cuộc đua "ngang ngửa" (toss-ups), nghĩa là kết quả khó có thể dự đoán trước. Ngay cả những thành trì truyền thống của Đảng Cộng Hòa, chẳng hạn như Texas, giờ đây cũng đã trở thành những chiến trường cạnh tranh gay gắt.

Nếu Dân chủ thắng thì sẽ ra sao?

Nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện, tạo nên một nhánh lập pháp "thống nhất" dưới sự kiểm soát của họ, thì cục diện chính trị Mỹ và định hướng chính sách quốc gia sẽ trải qua một sự đảo chiều lớn. Đặc điểm nổi bật của kịch bản này là sự xói mòn nền tảng cầm quyền của đương kim Tổng thống Đảng Cộng Hòa Donald Trump, đẩy Washington vào tình trạng "chính phủ chia rẽ" (divided government) sâu sắc.

Dưới đây là những hệ quả chính có thể xảy ra nếu Đảng Dân Chủ nắm quyền kiểm soát cả hai viện:

1. Sự đình trệ hoàn toàn chương trình nghị sự lập pháp của chính quyền Trump

• Ngăn chặn các chính sách then chốt: Các dự luật do Đảng Cộng Hòa thúc đẩy - như cắt giảm thêm thuế, cấp kinh phí xây dựng bức tường biên giới, hay các đề xuất cắt giảm phúc lợi xã hội liên bang - sẽ không thể thông qua Quốc hội.

• Bế tắc về ngân sách và trần nợ công: Các dự luật ngân sách liên bang và việc điều chỉnh trần nợ công đều phải được Hạ viện (do Đảng Dân Chủ kiểm soát) thông qua. Điều này có khả năng dẫn đến các nguy cơ chính phủ đóng cửa thường xuyên, trừ khi Nhà Trắng chấp nhận nhượng bộ đáng kể cho Đảng Dân Chủ về các ưu tiên chi tiêu (ví dụ: bảo vệ môi trường, giáo dục và phúc lợi y tế).

2. Các cuộc điều tra và giám sát gắt gao từ Quốc hội

Theo Hiến pháp Hoa Kỳ, Quốc hội nắm giữ thẩm quyền giám sát mạnh mẽ. Khi Đảng Dân Chủ nắm giữ ghế chủ tịch tại tất cả các ủy ban của Quốc hội, họ sẽ có quyền:

• Ban hành trát đòi (subpoena): Buộc các quan chức nội các, cố vấn cấp cao tại Nhà Trắng, và thậm chí cả các thực thể kinh doanh liên quan phải cung cấp tài liệu và ra làm chứng trong các phiên điều trần công khai.

• Tiến hành các cuộc điều tra trọng điểm: Thực hiện các cuộc điều tra toàn diện nhắm vào các sắc lệnh hành pháp của chính quyền Trump, các quyết định của Bộ Tư pháp, chính sách giam giữ người nhập cư, các xung đột lợi ích tiềm tàng, hoặc chính sách đối ngoại—qua đó làm tiêu hao vốn liếng chính trị và năng lượng của Đảng Cộng Hòa.

3. Ngăn chặn các vị trí bổ nhiệm quan trọng (Quyền hạn cốt lõi của Thượng viện)

Thượng viện Hoa Kỳ nắm giữ quyền "tư vấn và chấp thuận" (advice and consent) đối với các nhân sự do Tổng thống đề cử. Nếu Đảng Dân C hủ kiểm soát Thượng viện:

• Các vị trí bổ nhiệm tư pháp sẽ bị đình trệ: Việc phê chuẩn các ứng viên vào Tòa án Tối cao (nếu có ghế trống), cũng như các tòa phúc thẩm và tòa sơ thẩm liên bang, sẽ đối mặt với những rào cản đáng kể, thậm chí là không thể vượt qua. Đảng Dân Chủ có thể áp dụng cách tiếp cận tương tự như cách Đảng Cộng Hòa từng thực hiện đối với chính quyền Obama, đó là từ chối tổ chức các phiên điều trần hoặc tiến hành bỏ phiếu cho các ứng viên thẩm phán theo khuynh hướng bảo thủ do ông Trump đề cử.

• Cản trở việc bổ nhiệm các vị trí trong Nội các và Đại sứ: Nếu chính quyền Trump muốn thay thế các thành viên Nội các (như Bộ trưởng Quốc phòng, Ngoại trưởng, hoặc Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang) hay bổ nhiệm các đại sứ, thì những ứng viên này cần phải có quan điểm nghiêng về trung lập, hoặc ít nhất là được Đảng Dân Chủ chấp nhận, để tránh việc bị các nghị sĩ Dân chủ đồng loạt phản đối.

4. Thúc đẩy các vấn đề trọng tâm của Đảng Dân chủ (Hoạt động lập pháp mang tính “phòng vệ”)

Mặc dù quyền phủ quyết của Tổng thống ngăn cản Đảng Dân Chủ đơn phương ban hành luật, họ vẫn có thể thúc đẩy các dự luật thông qua cả hai viện của Quốc hội nhằm buộc Tổng thống phải đưa ra phản hồi. Những động thái này được sử dụng như một đòn bẩy chính trị cho cuộc tổng tuyển cử năm 2028:

• Phạm vi lập pháp: Các dự luật này có thể bao gồm những biện pháp bảo vệ quyền phá thai trên toàn quốc, tăng cường kiểm soát súng đạn, nâng mức lương tối thiểu và mở rộng trợ cấp cho năng lượng sạch.

• Chiến lược chính trị: Bằng cách thông qua các dự luật như vậy và buộc ông Trump phải công khai sử dụng quyền phủ quyết, Đảng Dân Chủ muốn gửi thông điệp tới cử tri rằng: “Nếu các bạn bầu chọn một Tổng thống thuộc Đảng Dân chủ vào năm 2028, những chính sách này có thể được thực thi ngay lập tức.”

5. Nguy cơ luận tội

• Nếu trong nhiệm kỳ của ông Trump, các ủy ban do Đảng Dân Chủ kiểm soát phát hiện chính quyền này có hành vi sai trái nghiêm trọng hoặc lạm dụng quyền lực, Hạ viện có thể thông qua đa số phiếu đơn thuần, khởi động lại quy trình luận tội.

• Tuy nhiên, để kết tội và bãi nhiệm Tổng thống tại Thượng viện, cần phải có sự đồng thuận của đa số hai phần ba (67 phiếu). Trừ khi có một sự đồng thuận lưỡng đảng đặc biệt hiếm hoi, khả năng kết tội là rất thấp. Dù vậy, bản thân quy trình luận tội chắc chắn sẽ châm ngòi cho một cơn bão chính trị lớn.

PHÓ ĐỨC AN 26.10.2026