Nickie Tran - Đóng

Mấy hôm nay tôi đọc chuyện về một group nơi nhiều bạn trẻ vào kể rằng mình ghét cha mẹ. Có người nhìn vào và nói: tụi nhỏ hỗn, bất hiếu, lên mạng nói xấu cha mẹ. Bây giờ nghe nói có người bị mời lên làm việc.

Tôi không biết hết những gì đã xảy ra trong group đó, và nếu trong đó có hành vi vi phạm pháp luật, kích động, bịa đặt hay xâm phạm người khác thì đương nhiên phải xử lý theo đúng việc nào ra việc đó.

Nhưng có một câu hỏi mà tôi cứ bị chấp niệm: Nếu không có nơi đó, thì những đứa trẻ ấy sẽ nói với ai?

Trước đây tôi có nhận ba bạn từ một nhà mở vào làm. Ba đứa có một điểm giống nhau: từng bị xâm hại tình dục bởi người thân. Và đau đớn nhất là người gây ra chuyện ấy lại chính là một trong những người đã sinh ra chúng. Ba đứa không phải trường hợp cá biệt. Nơi chúng sống còn có nhiều đứa trẻ khác mang những câu chuyện gần giống như vậy. Khác gia cảnh nhưng cùng nghịch cảnh: bị tấn công từ chính những người đáng ra phải bảo vệ mình.

Ngày trước, Sơ T từng kể cho Tôi nghe chuyện ở trường TA. Ban đầu chương trình chỉ là cho trẻ đến học rồi về. Nhưng rồi các sơ phát hiện có những đứa vừa tan học đã bị cha mẹ bắt đi bán vé số. Có đứa mới lớn lên một chút, bắt đầu có hình hài của một thiếu nữ, lại bị chính người trong gia đình tìm cách đem đi kiếm tiền bằng những việc mà một đứa trẻ đáng ra không bao giờ phải biết đến.

Thế là các sơ tìm cách giữ tụi nhỏ ở trường lâu hơn. Cho học, cho ăn, cho sinh hoạt, cho ngủ trưa, cho ở lại đến chiều tối. Một giải pháp nghe rất nhỏ: giữ một đứa trẻ thêm vài tiếng trong trường. Nhưng đôi khi vài tiếng đó chính là vài tiếng một đứa trẻ được an toàn.

Có những đứa trẻ bị đánh nhưng khi hàng xóm hỏi thì cha mẹ nói “dạy con”. Có đứa bị cha dượng hoặc kinh tởm hơn nữa là chính cha ruột sàm sỡ nhưng mẹ không tin, hoặc tin mà vẫn im lặng vì sợ mất chồng. Có đứa bị ép nghỉ học đi làm để trả nợ cho gia đình. Có đứa bị lấy hết tiền lương nhưng vẫn bị chửi là đồ ăn bám. Có đứa bị kiểm soát điện thoại, bạn bè, quần áo, cơ thể và cả quyền được nói “không”. Có những đứa sống trong một căn nhà đầy đủ cha mẹ nhưng mỗi tối vẫn phải tìm cách khóa cửa phòng trước khi ngủ.

Và có một kiểu cô độc còn đáng sợ hơn cả việc không có gia đình: đó là có gia đình nhưng chính gia đình lại là nơi mình sợ nhất. Người lớn thường nói với trẻ con: “Có chuyện gì thì nói với ba mẹ.”

Nhưng nếu người làm nó đau chính là ba hoặc mẹ thì sao? “Nói với người thân.”? Nếu người thân bảo nó im đi để giữ danh dự gia đình thì sao? “Nói với thầy cô.”? Nếu nó sợ nói xong rồi vẫn phải trở về căn nhà ấy vào buổi tối thì sao? “Nói với công an.” Một đứa trẻ 13, 14, 15 tuổi đang hoảng loạn, phụ thuộc hoàn toàn vào người đang làm tổn thương nó, liệu có đủ hiểu biết và can đảm để tự mình bước vào một cơ quan nhà nước và kể hết mọi chuyện không?

Thế nên đôi khi một group trên mạng, một cô giáo, một người bạn, một sơ trong mái ấm, một anh chị lớn hơn, thậm chí một người xa lạ chịu ngồi nghe… lại trở thành cái cầu đầu tiên để một đứa trẻ bước ra khỏi chuyện đang xảy ra với nó.

Điều đó không có nghĩa mọi lời kể trên mạng đều đúng. Cũng không có nghĩa cứ bất hòa với cha mẹ là cha mẹ xấu. Tuổi mới lớn có nổi loạn, có hiểu lầm, có giận dữ, có những câu nói quá lời. Nhưng trong hàng ngàn câu chuyện tưởng như “con ghét cha mẹ”, có thể có một đứa đang thật sự muốn nói: Con đang gặp nguy hiểm. Và điều đáng sợ nhất không phải là nó nói xấu cha mẹ trên mạng. Điều đáng sợ nhất là một ngày chúng ta khiến nó hiểu rằng ngay cả nơi cuối cùng nó dám nói cũng không còn an toàn nữa.

Một cộng đồng dành cho những đứa trẻ như vậy chắc chắn cần được quản lý tốt hơn: có moderator trưởng thành, có chuyên gia tâm lý, có cơ chế báo cáo khi phát hiện nguy cơ xâm hại, không cho doxxing, không kích động bỏ nhà hay trả thù, không biến đau khổ thành một cuộc thi xem cha mẹ ai tệ hơn.

Nhưng đóng một cánh cửa thì rất dễ. Trước khi đóng, người lớn nên trả lời được một câu: Sau cánh cửa đó, chúng ta đã mở cho bọn trẻ một cánh cửa nào khác chưa? Bởi vì với đại đa số những đứa trẻ, nhà là nơi để trở về. Nhưng với một số đứa khác, điều chúng cần nhất trong đời lại là một nơi để chạy khỏi nhà và được một người lớn tử tế tin rằng câu chuyện của chúng đáng được nghe.

NICKIE TRAN 07.10.2026