Lê Diễn Đức - Một lời tuyên bố ngây ngô và ngớ ngẩn

Hơn bốn năm chiến tranh Nga–Ukraina, biết bao cuộc gặp gỡ, bao nhiêu vòng đàm phán, bao lời hứa hẹn và những tuyên bố đầy lạc quan từ ông Donald Trump. Vậy mà hòa bình vẫn xa vời, ngay cả một lệnh ngừng bắn toàn diện tạm thời cũng chưa đạt được.

Thế rồi, hôm nay, ngày 11/10, ông Trump bất ngờ tuyên bố trên mạng xã hội:“Có hiệu lực ngay lập tức, một lệnh NGỪNG BẮN VÀO CÁC CƠ SỞ NĂNG LƯỢNG trong cuộc chiến Nga–Ukraina. Cả hai bên đã đồng ý. Đừng vi phạm!”

Đọc đến đây, tôi cứ ngỡ ông Trump vừa kết thúc một vòng đàm phán bí mật và đạt được bước đột phá ngoại giao lớn. Nhưng không! Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky lại nói rằng ông không hề biết về thỏa thuận này. Ông còn đặt câu hỏi: Nếu ông Trump đã đàm phán được với Putin thì xin cho biết lệnh ngừng bắn bắt đầu từ khi nào; Ukraina sẵn sàng chấp nhận nếu Nga cũng đồng ý.

Nói cách khác, người đứng đầu một trong hai quốc gia đang trực tiếp tham chiến còn chưa biết thỏa thuận mà ông Trump tuyên bố đã có hiệu lực!

(Theo Reuters và Axios, ngày 11/10/2026.)

Thế ông Trump đang làm gì vậy?

Xin thưa, trong ngoại giao quốc tế, có một sự khác biệt rất căn bản giữa đề xuất, thỏa thuận và mệnh lệnh.

Ông Trump có quyền đề xuất ngừng bắn, có quyền gây sức ép với Putin, có quyền thuyết phục Zelensky và có thể sử dụng ảnh hưởng của nước Mỹ để thúc đẩy hòa bình. Đó chính là vai trò của một nhà trung gian hòa giải.

Nhưng ông không phải tổng tư lệnh của quân đội Nga, cũng chẳng phải tổng tư lệnh của quân đội Ukraina. Ông không thể chỉ cần đăng một dòng trạng thái trên Truth Social như là một mệnh lệnh để chiến tranh tự ngừng lại!

Một thỏa thuận ngừng bắn tối thiểu phải có sự đồng thuận của các bên liên quan, xác định rõ thời điểm bắt đầu, phạm vi áp dụng, cách thức giám sát và trách nhiệm khi có vi phạm.

Nếu chưa có sự đồng thuận rõ ràng, vậy căn cứ vào đâu để tuyên bố cả hai bên đã đồng ý? Nếu chưa xác định được thời điểm thực thi, vậy cái gọi là “có hiệu lực ngay lập tức” được hiểu như thế nào? Chẳng lẽ ngoại giao thời Trump đã chuyển sang một hình thức mới: Tổng thống Mỹ tuyên bố trước, các bên tham chiến biết sau, còn việc thực hiện thì tính tiếp? Tính khí ông xưa nay như thế mà!

Đây không phải lần đầu tiên ông Trump tuyên bố (láo) quá sớm.

Trước đây ông cũng từng công bố một lệnh ngừng bắn về năng lượng, nhưng khi ấy Nga và Ukraina đều chưa xác nhận có một thỏa thuận như vậy, trong khi các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn. Nay câu chuyện lại tái diễn, chỉ khác là lời tuyên bố lần này còn dứt khoát hơn: “Cả hai bên đã đồng ý. Đừng vi phạm!”

Ông Trump dường như rất thích nói bằng giọng của người đã giải quyết xong mọi chuyện, ngay cả khi thực tế chưa chứng minh được điều đó. Và còn một chi tiết không thể bỏ qua.

Chỉ ít ngày trước, ông Trump đã đạt thỏa thuận với Putin về việc nới lỏng trừng phạt để Nga xuất khẩu diesel, trong bối cảnh giá nhiên liệu gây sức ép lên kinh tế Mỹ. Quyết định ấy khiến Kiev bất bình vì nguồn thu từ dầu mỏ và nhiên liệu có thể tiếp tục nuôi dưỡng cỗ máy chiến tranh Nga.

Nếu mục tiêu thực sự là chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng, tại sao không công bố một thỏa thuận rõ ràng, có đi có lại, được cả Moskva lẫn Kiev xác nhận? Tại sao lại vội vàng tuyên bố một kết quả mà chính phía Ukraina nói họ chưa được thông báo?

Một nhà lãnh đạo cường quốc càng phải hiểu rằng lời nói của mình không chỉ có ý nghĩa cá nhân. Nó ảnh hưởng đến đồng minh, đối thủ, thị trường năng lượng và niềm tin của thế giới vào vai trò trung gian của Mỹ.

Hòa bình là chuyện nghiêm túc, liên quan đến sinh mạng hàng triệu con người. Nó không phải một món hàng để mặc cả tùy hứng, càng không phải một màn trình diễn nhằm chứng minh rằng mình quyền lực và luôn có thể buộc người khác nghe theo.

Chắc Trump cố ý quên rằng, làm trung gian hòa giải không đồng nghĩa với việc có quyền ra lệnh cho các bên tham chiến. Muốn được ghi công vì hòa bình, trước hết phải có một thỏa thuận hòa bình thực sự!

Cứ tưởng sau bao nhiêu năm làm tổng thống, ông Trump sẽ hiểu điều đơn giản ấy. Ai dè, chuyện lớn như chiến tranh mà cách tuyên bố của ông đôi khi cứ như thể chỉ cần ông nói một câu là cả thế giới phải lập tức thi hành!

Chình xác là một tuyên bố ngây ngô và ngớ ngẩn! Ôi! Ông Trump ơi!

LÊ DIỄN ĐỨC 11.10.2026