Tuấn Khanh - Tưởng nhớ nhà văn Cung Tích Biền

Nhà văn Cung Tích Biền vừa ra đi vào ngày 9 tháng 9 năm 2026, tại Quận Cam, miền Nam Hoa Kỳ, hưởng thọ 91 tuổi.

Ông tên thật là Trần Ngọc Thao, sinh năm 1938 tại Quảng Nam.

Cung Tích Biền theo học Văn Khoa Huế, Luật Khoa Sàigòn trước khi bị động viên rồi trải qua nhiều đơn vị pháo binh, thiết giáp của quân lực Việt Nam Cộng Hòa cho đến ngày giải ngũ vì thương tích năm 1973. Nhà văn khởi đăng truyện ngắn đầu tiên với bút danh Cung Tích Biền trên tuần báo Nghệ Thuật vào năm 1966.

Sau đó Cung Tích Biền liên tục cho ra mắt Ai tỉnh ai điên, Ngoại ô Dĩ An, Nỗi buồn thắp sáng, Cõi ngoài, Hòa bình nàng tình rỗng, Cái chết của một con đĩ ngựa, Bạch hóa… trên các tập san Vấn Ðề, Ðối Thoại, Lý Tưởng, Khởi Hành và trên các báo Công Chúng, Da Vàng, Bút Thần, Sống, Công Luận, Sóng Thần, Ðộc Lập, Dân Ý…

Sau 30-04-75 Cung Tích Biền ngưng viết vì bất đồng quan điểm kiểm duyệt của chính quyền mới, rồi cầm bút trở lại đầu thập niên 90, với tập Thằng Bắt Quỷ, cho xuất bản ngoài nước.

Sau năm 75, ông sống im lặng, và không tham gia bất kỳ một cuộc tranh luận nào về những đồn đãi liên quan đến ông, mà dành sức mỗi ngày viết, viết liên tục để lại với những truyện ngắn như những ô cửa nhìn thấu cuộc đời Việt Nam.

Nói về ông, nhà thơ Du Tử Lê có viết:

"Cung Tích Biền là một biệt lệ. Bước vào tuổi 80 bút lực của ông càng sung mãn với tâm thái bát ngát minh triết, chứa chan những hồi chuông nhân bản. Chọn cho mình một chân trời chữ nghĩa mới chân trời hư huyễn, máu, xương. Trang văn của Cung Tích Biền như những tấm gương chói lọi nỗi buồn và niềm đau kín kẽ, ngời ngợi chữ nghĩa hôm nay, chẳng những thế ông còn cho chữ và nghĩa của ông những khấp báo trầm thống.

Ông là một nhà văn miền Nam sau biến cố 1975 xứng đáng với hai chữ nhà văn viết hoa ".

Còn nhà văn Lê Viết Yên thì nhận xét:

"Nếu đã đọc Trại súc vật của George Orwell, bạn chỉ thấy chủ đề của câu chuyện là cuộc cách mạng của những loài vật làm cách mạng giải phóng chống lại sự cai trị của con người, như thời Stalin - Còn ở “Xứ động vật“ của nhà văn Cung Tích Biền là con người chống lại học thuyết Macxit - Lenin với những câu chuyện huyền ảo về xứ động vật.

Lịch sử văn học Việt Nam sẽ ghi danh Cung Tích Biền là một trong những nhà văn hàng đầu về truyện ngắn Việt Nam …”

TUẤN KHANH 11.09.2026 (Tựa bài do Thụy My đặt)