Phan Châu Thành - Tưởng rằng khôn, nay mất sạch vì Putin "tạm thời quản lý" tài sản

Ngày 17-09-2026, tổng thống Nga Vladimir Putin vừa ra một sắc lệnh, qua đó "tạm thời quốc hữu hóa" toàn bộ tài sản của Auchan, Nestlé hay Leroy Merlin. "Tạm thời" trao quyền quản lý những tài sản đó cho L.E.V Management, một công ty mới, chưa từng được biết tới.

Sau một đêm, công ty này bỗng có tài sản lên tới hàng tỉ USD, trở nên công ty hàng đầu tầm cỡ thế giới luôn.

"Tạm thời quản lý" là ngôn ngữ yêu thích mà Putin hay dùng. Toàn bộ tài sản của hãng Danone tại Nga cũng được đưa vào diện "tạm thời quản lý" từ năm 2023 cho tới nay, mà hiện tại đang do cháu của Kadyrov, thủ lĩnh "lính TikTok" Chechens nắm giữ.

Rồi tài sản của Uniper, Fortum, Carlsberg (Baltika) lần lượt "tạm thời chuyển giao quyền quản lý" cho các công ty Nga, tất cả chỉ bằng con đường "sắc lệnh". Để rồi sau đó "bị tịch thu giấy phép kinh doanh", dẫn tới phá sản hay bắt buộc phải bán lại toàn bộ cổ phần cho các tài phiệt Nga liên quan tới Putin với cái giá rẻ mạt - thường là chỉ với 1 USD.

Đến cuối năm 2025, bằng con đường này, chính phủ Nga đã chiếm đoạt tài sản trị giá khoảng 50 tỉ usd từ các công ty nước ngoài.

Ngược dòng thời gian. Tước đó, năm 2022, khi đại đa số các tập đoàn nước ngoài bắt đầu rút khỏi Nga, Tổng giám đốc Auchan Yves Claude lại hùng hồn tuyên bố "ngược dòng" rằng: "Auchan phải ở lại nước Nga để bảo vệ người dân Nga và tài sản của họ". Nestlé cũng vậy: "phải bảo vệ người lao động", "bảo vệ khách hàng". Hay Leroy Merlin: "không thể nào thanh lý tài sản nhanh được"...

Mọi lời giải thích nghe có vẻ rất hợp lý. Đầy tình người. Thậm chí Leroy Merlin còn làm một "thủ thuật tài chính": Bán toàn bộ cổ phần ở Nga cho một công ty có trụ sở tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất - "trung lập nhé, không liên quan gì". Trong khi Auchan nhất quyết ở lại, tuyên bố trung thành, còn gửi cả đồ "hỗ trợ nhân đạo cho các vùng chiếm được". Nhưng Putin vẫn thu sạch.

Trong một chế độ độc tài như của Putin, quyền sở hữu tài sản sẽ chỉ có giá trị cho tới khi nào chính quyền còn cảm thấy có lợi và cho phép. Nhất là nước Nga, quốc gia đã có "truyền thống lâu đời" trong việc tịch thu tài sản - từ 1917 khi những người Bolsevik nổi lên - cho tới Putin lúc này. Những tập đoàn, công ty đầu tư vào Nga mà tin rằng "riêng với tôi sẽ khác" - chỉ là đang mơ mộng, đi ngược lại lịch sử mà thôi.

Tham lam quá độ luôn là một cố vấn tồi tệ. Các tập đoàn đã rút đi năm 2022 chấp nhận "đau một lần rồi thôi". Mất đi một lúc rất nhiều tài sản, nhưng họ còn giữ lại được danh tiếng cùng một phần (nhỏ) tài sản. Auchan, Leroy Merlin, Nestlé... tin rằng họ sẽ "khôn hơn tất cả đám còn lại".

Giờ mới nhận ra rằng, họ sẽ chẳng còn gì, ngay cả danh dự, vì suốt 4 năm qua, họ ra sức kiếm tiền chỉ để góp phần phục vụ chiến tranh. (Do nước Nga đã bị cắt khỏi hệ thống SWIFT của các nhà bank, các công ty nước ngoài kể cả muốn cũng không thể chuyển lãi kiếm được ra nước ngoài, tiền làm ra đều đang nằm trong tài khoảng ở các ngân hàng Nga cả). Giờ mất sạch, chẳng còn gì.

Đó cũng là sự khác biệt cơ bản giữa hệ thống luật pháp các nước phát triển với phần còn lại của thế giới: Luật pháp dùng để bảo vệ tính mạng và tài sản của mọi con người  phải được đặt lên trên quyền lực của chính phủ. Không có trường hợp ngoại lệ, không thay đổi được. Dura lex, sed lex - "luật pháp cứng rắn, nhưng là luật pháp". Không tổ chức, cá nhân nào có thể ngồi trên luật pháp, hay diễn giải, phân tích tùy tiện để phục vụ mục đích của mình. Vì sự an toàn của tất cả.

Nếu không có điều đó, mọi tài sản hay tính mạnh trong xã hội chỉ là "tạm thời" cho tất cả. "Khôn" hay "không khôn" cũng vậy thôi.

Còn khi biết là chưa thể có, thì chỉ có chạy khi xảy ra vấn đề, tới những nơi nào điều đó được bảo đảm. Đó là con đường duy nhất an toàn.

(Bài này mình có sử dụng tư liệu từ bài viết của ông Kamil Michalik).

PHAN CHÂU THÀNH 26.09.2026 (Tựa bài do Thụy My đặt)