Pháp bị Mỹ và Israel chỉ trích, vùng Vịnh phải tự xoay sở trước Iran

Đăng ngày: 03/04/2026

Tổng thống Donald Trump và thủ tướng Israel Benyamin Netanyahou công khai chỉ trích Pháp vì không hỗ trợ trong chiến dịch chống Iran. Các quốc gia vùng Vịnh đối mặt với rủi ro an ninh, trong khi Kremlin phong tỏa Telegram và thay thế bằng ứng dụng Max, gây trở ngại cho chính quân Nga trên chiến trường. 

Macron trong tầm ngắm của Trump và Netanyahu

Le Figaro ngày 02/04/2026 nhận xét « Macron trong tầm ngắm của Trump và Neta nyahou ». Bị cáo buộc cản trở cuộc tấn công Iran qua việc không cho oanh tạc cơ Mỹ sử dụng căn cứ, Pháp bị Hoa Kỳ và Israel chỉ trích. Tổng thống Donald Trump cũng dọa sẽ rời khỏi NATO.

Năm 2003, sau khi từ chối ủng hộ cuộc chiến tranh Irak, Pháp bị Nhà Trắng ghét bỏ suốt một thời gian dài, và nay thái độ thiếu hăng hái trước chiến tranh Iran khiến các quan chức Mỹ chỉ trích. Cuối tuần qua, do từ chối cho các phi cơ Mỹ chở thiết bị quân sự cho Israel bay qua không phận, Donald Trump cáo buộc Pháp « hết sức vô dụng », và Hoa Kỳ « sẽ ghi nhớ ». Tổng thống Mỹ từng cho là các đồng minh của Washington là « hèn nhát », nay nói thêm họ « thiếu hợp tác ». Tất cả các nước lớn châu Âu đều liên quan.

Nước Ý tuần trước không chịu cho các phi cơ Mỹ từ Trung Đông hạ cánh xuống một căn cứ không quân ở Sicile. Tây Ban Nha đóng cửa hoàn toàn không phận đối với máy bay Mỹ. Anh quốc, có « quan hệ đặc biệt », bị cho là không hợp tác đúng mức. Nhưng Pháp mới phải chịu đựng cơn sấm sét của Washington, dù từ đầu cuộc chiến đã bảo đảm cam kết quốc phòng với các đối tác vùng Vịnh. Theo một sĩ quan cao cấp Pháp, đó là vì Paris sở hữu « quân đội giỏi nhất châu Âu », được người Mỹ tôn trọng, với các binh sĩ đã triển khai trong khu vực, làm ra sự khác biệt và ảnh hưởng đến các nước khác. Trump có lẽ rất thất vọng khi vấp phải sự từ chối.

Pháp biện minh là vẫn luôn cho phép các phi cơ tiếp liệu và hậu cần, chỉ không cho quá cảnh đối với các chiến đấu cơ mang thiết bị quân sự bay sang Iran. Theo Le Figaro, các quốc gia NATO không muốn tham gia một cuộc chiến mà họ không được báo trước và cũng không hoan nghênh. Lời kêu gọi hỗ trợ của tổng thống Mỹ được đưa ra chỉ vài tuần sau khi ông muốn chiếm Groenland, hoài nghi châu Âu và ủng hộ nước Nga của Vladimir Putin - mối đe dọa chính cho châu lục. Pháp cũng không quên cuộc rút quân vội vã khỏi Afghanistan mà không phối hợp với đồng minh dù họ đã hỗ trợ Mỹ.

« Không phải là cuộc chiến của chúng tôi » ?

Tuy vậy ngày càng khó thể nói rằng « đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi ». Việc gợi ra luật quốc tế, giải pháp ngoại giao, kêu gọi « kềm chế » và từ chối « leo thang » khó được chấp nhận trong một cuộc chiến tranh mà nền dân chủ Mỹ đối mặt với độc tài thần quyền của các giáo chủ Iran.

Một tướng Pháp khẳng định : « Ngược lại nó có thể nhanh chóng trở thành cuộc chiến của chúng ta vì Pháp có các quân nhân ở vùng Vịnh, nơi hỏa tiễn Iran đang ập xuống. Lực lượng Pháp dù chỉ phòng vệ như là thủ thành, nhưng cũng đã tham gia vào cuộc chiến tranh này. Nếu đồng minh thua, toàn bộ ê-kíp đều thua, đó là ý nghĩa của một liên minh như NATO ». Là cường quốc nguyên tử, Pháp không thể đứng ngoài vấn đề nghiêm trọng này. Là thành viên Hội đồng Bảo an, Pháp có quyền và nghĩa vụ trên trường quốc tế.

Một nhà ngoại giao nói : « Một chế độ tấn công vào hệ thống quốc tế, đe dọa Israel vì lý do tín ngưỡng và ý thức hệ, muốn sở hữu vũ khí nguyên tử rõ ràng là đối thủ hoặc kẻ thù của Pháp. Trước mối đe dọa như thế, không thể núp phía sau các hội nghị hay đòi hỏi hòa dịu ». Chưa kể việc Nga giúp Iran tin tình báo, ảnh vệ tinh nhưng Trump tránh đả kích công khai Vladimir Putin, làm Ukraina – đồng minh của châu Âu yếu đi, và các nhà độc tài mạnh hơn. Việc phong tỏa eo biển Hormuz liên quan trực tiếp đến Pháp và tất cả những nước châu Âu phải nhập năng lượng.

Pháp từng đứng cạnh Mỹ trong nhiều cuộc chiến tranh

Le Figaro nhắc lại, ngoài chiến tranh Irak và Việt Nam, Pháp luôn đứng bên cạnh đồng minh Mỹ. Năm 1991, Pháp tham gia vào việc giải phóng Koweit bị Saddam Hussein xâm lược, năm 2017 chống tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo ở Syria, năm 2001 hỗ trợ Mỹ ở Afghanistan sau sự kiện ngày 11 tháng Chín. Nhưng Hormuz là một chiến dịch rủi ro cao mà ông Trump tự lao vào rồi lại từ bỏ.

Israel thì bực tức trước việc Paris công nhận Nhà nước Palestine tháng 9/2025 và những lời kêu gọi đối thoại trong cuộc chiến Iran. Việc chấm dứt hợp tác quốc phòng là một quyết định mang tính biểu tượng, vì Pháp chỉ bán linh kiện, nhưng có nghĩa Pháp không còn là đồng minh của Tel-Aviv. La Croix cho biết thêm, việc Nhà nước Do Thái ngưng nhập khẩu các mặt hàng quân sự được Paris bình tĩnh đón nhận. Các đơn đặt hàng của Israel từ 2015 đến 2024 tổng cộng chỉ khoảng 223,2 triệu euro, so với tổng giá trị đơn hàng của các nước riêng trong năm 2024 lên đến 21,6 tỉ euro. Hơn nữa chủ yếu là linh kiện cho các hệ thống phòng thủ hay để tái xuất sang nước thứ ba.

Từ lâu vẫn biết Donald Trump đối xử với đối thủ tốt hơn đồng minh, nhưng giờ đây điện Élysée nghi ngờ Mỹ sẽ rút khỏi NATO nhân hội nghị thượng đỉnh mùa hè 2026. Bộ trưởng quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố : « Một liên minh không đáng giá nếu một số nước không sẵn sàng ủng hộ khi cần ». Ngoại trưởng Marco Rubio nói rõ, NATO không chỉ nhằm bảo vệ châu Âu mà còn có các căn cứ quân sự cần cho an ninh quốc gia Hoa Kỳ. Nếu không thể sử dụng các căn cứ này, thì chỉ là « đường một chiều ». Donald Trump khẳng định NATO chỉ là « con cọp giấy ». Liên minh Bắc Đại Tây Dương đã chết chăng ? Dù sao đi nữa, NATO đang trải qua « cuộc khủng hoảng tệ hại nhất trong lịch sử ».

« Cọp giấy » NATO và Donald Trump - kẻ bắt chẹt

Xã luận của Le Figaro nói về « NATO và Trump, “cọp giấy” và kẻ bắt bí ». Tổng thống Mỹ đe dọa từ bỏ NATO và vịnh Hormuz nhằm buộc các nước từ chối giúp đỡ phải vào cuộc, từ châu Âu, châu Á cho đến các vương quốc vùng Vịnh. Nhật báo cho rằng Hoa Kỳ và Israel đang tìm kiếm những con dê tế thần. Việc này không khó, vì cả hai nước không còn mấy đồng minh, do đã gây thất vọng cho hầu hết các quốc gia từng đứng cạnh mình.

Pháp phải chịu đựng trận bão từ Donald Trump và Benyamin Netanyahou. Tại Nhật Bản, Emmanuel Macron nhận ra Paris chỉ là một trong những mục tiêu. Trump công khai nói muốn chấm dứt với NATO, « con cọp giấy » - mà Putin không hề nghĩ khác. Không có Mỹ, trọng lượng Liên minh chắc chắn sẽ giảm đi, nhưng ông chủ Nhà Trắng được gì khi bỏ qua lợi ích từ việc bán vũ khí và những căn cứ quân sự ở châu Âu ?

Riêng đối với vùng Vịnh, vấn đề Hormuz là sống còn, đến nỗi Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất muốn tham gia về quân sự. Cả thế giới cũng khó ngồi yên nếu hành lang hàng hải nay rơi vào tay chính quyền Iran đang hiếu chiến hơn. Anh quốc đã bắt đầu vận động một liên minh 35 nước. Liệu ông Trump rốt cuộc có thành công trong việc khiến các nước không muốn chiến tranh phải tham gia ? Dù sao đi nữa, việc bắt bí của ông khiến thủ tướng Canada Mark Carney càng có lý : « Khi bạn không được mời vào bàn tiệc thì chính bạn nằm trong thực đơn ». Trump đã đánh thức các đối tác, thúc đẩy các cường quốc tầm trung liên kết lại.

Vùng Vịnh an bình chỉ còn là kỷ niệm

Le Monde nhận định « Tại vùng Vịnh, sự ổn định chỉ còn là kỷ niệm ». Cuộc chiến với Iran do Hoa Kỳ và Israel tiến hành chưa kết thúc, nhưng đã nghe toàn những tuyên bố chiến thắng của các bên. Tổng thống Hoa Kỳ nhấn mạnh chế độ Teheran đã yếu đi chưa từng thấy, thủ tướng Israel khoe năng lực của quân đội trừ khử bất kỳ ai được coi là mối đe dọa. Và chế độ Iran trong đống hoang tàn vẫn huênh hoang là chống lại được những kẻ thù mạnh hơn hẳn.

Còn các nước vùng Vịnh phải lặng nhìn thảm họa. Một trang sách đã lật qua từ 28/02 đối với các vương quốc dầu lửa, họ phải để tang cho một trật tự khu vực dựa vào sự bảo vệ của Hoa Kỳ và duy trì quan hệ tối thiểu với Iran – vì không thể chọn lựa láng giềng. Sự bảo đảm an ninh nay khiến họ trở thành mục tiêu của chế độ Teheran vì có các căn cứ quân sự Mỹ. Ông chủ Nhà Trắng nói rằng các nước lệ thuộc vào eo biển Hormuz phải tự xoay sở. Thời hậu chiến sẽ bắt đầu với một trật tự mới, họ phải chung sống với Iran – một chế độ tự đắc vì sống sót, hoặc tan rã thành nhiều mảnh nếu sụp đổ.

Quân đội vùng Vịnh liệu đủ sức chống Iran ?

Les Echos đặt câu hỏi : « Trước leo thang căng thẳng, các quân đội vùng Vịnh có đủ mạnh hay không ? ». Các Nhà nước khu vực nổi tiếng là khách hàng tốt nhất của kỹ nghệ quốc phòng Mỹ, và cả Pháp. Nhưng quân đội các nước này lại thiếu kinh nghiệm, không chuyên nghiệp, nên có thể hiểu được cú sốc từ vụ tấn công Iran.

Là mục tiêu chính của các giáo sĩ, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) trong tháng qua đã nhận lãnh 1.914 drone và 429 hỏa tiễn ! Ả Rập Xê Út chịu đựng 766 drone, 66 hỏa tiễn. Koweit, nơi đặt bộ chỉ huy quân sự Mỹ tại Trung Đông (Centcom) dù cố tỏ ra trung lập vẫn bị 616 drone và 307 hỏa tiễn tấn công. Bahrein lãnh 391 drone, 174 hỏa tiễn, với Qatar lần lượt là 93 và 206. Nhìn chung có đến 83 % vụ tấn công của Iran nhắm đến các nước vùng Vịnh, ngược lại Israel chỉ nhận có 17 % số Shahed, hỏa tiễn hiếm hoi hơn.

Chỉ trong ngày một ngày hai, những nước này từ vườn địa đàng bỗng phải chịu đựng một cuộc chiến tranh cường độ cao, dù đã kháng cự khá tốt. Tất cả đều gia tăng ngân sách quốc phòng, riêng Ả Rập Xê Út dành đến 5,7 % tổng sản phẩm nội địa với 72,5 tỉ đô la. Trước quân đội Iran trên 600.000 lính, Ả Rập Xê Út là quân đội lớn nhất trong khu vực với 257.000 quân nhân, tiếp đến là Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất rồi Qatar.

Các nước vùng Vịnh đều sở hữu nhiều chiến đấu cơ tân tiến và nhất là rất nhiều hỏa tiễn Patriot. Chỉ trong vài ngày, các nước này đã bắn ra số hỏa tiễn địa-không bằng của Ukraina trong suốt bốn năm ! Vì vậy phải kêu gọi đến kỹ năng của Kiev để bắn hạ các drone Shahed. Về hải quân, dù có các chiến hạm nhưng các quốc gia này cần được hỗ trợ. Tuy vậy các nước vùng Vịnh nằm trong số các quốc gia sẵn sàng tham dự hội nghị đầu tiên các tổng tham mưu trưởng do Pháp tổ chức hôm 27/03 để nghiên cứu cách giải tỏa eo biển Hormuz.

Kremlin phong tỏa Telegram, sau khi đã chặn nhiều mạng xã hội

Liên quan đến Nga, Libération cho biết « Phong tỏa Telegram ở Nga : Kremlin thay thế bằng Max, gây lo ngại nơi chiến trường ». Ứng dụng này bị ngừng hoạt động từ ngày 01/04, gây rối loạn cho liên lạc quân sự. Giám đốc viễn thông Nga Rostelecom, Mikhail Osseevsky hôm 29/03 loan báo : « WhatsApp đã chết. Telegram sẽ đi theo trong vài ngày tới ».

Nhưng trên thực tế, từ tháng Hai mạng xã hội được 96 triệu người Nga sử dụng đã bị chính quyền ngăn trở. Nhằm khống chế các phương tiện liên lạc, từ đầu cuộc xâm lăng năm 2022 Kremlin đã cố hạn chế mạng xã hội, trước hết là Facebook và Instagram rồi đến Signal, Snapchat, FaceTime. Đến tháng Hai, WhatsApp hoàn toàn bị chặn. Hiện chỉ có cách dùng VPN nhưng tốn kém. FSB thông báo mở điều tra Pavel Dourov, người sáng lập ứng dụng này vì « thông đồng khủng bố ».

Những chiến dịch được tung ra trên báo chí để cảnh báo độc giả nên gỡ Telegram trước 31/03. Ứng dụng này vốn được người Nga ưa chuộng cho các cuộc gọi riêng tư, giao dịch, thông tin, giải trí, nhưng nhất là binh sĩ. Lính Nga dùng Telegram khi đi làm nhiệm vụ, liên lạc khẩn cấp, thông báo vị trí, chia sẻ thông tin, hình ảnh, video, lập nhóm thảo luận riêng.

Liên lạc của quân Nga ngoài mặt trận rối loạn

Giới blogger quân sự cho biết egram là công cụ chính để chỉ huy và hướng dẫn oanh kích, từ việc phát hiện mục tiêu đến lúc tấn công chỉ mất một, hai phút thay vì theo cách truyền thống mất nhiều tiếng đồng hồ. Telegram còn là nơi quyên góp tiền cho quân đội, các blogger này tổ chức gây quỹ mua từ miếng lót giày cho đến xe địa hình, cáp quang…

Đây còn là nguồn thu nhập đáng kể đối với các kênh ủng hộ chiến tranh được hàng trăm ngàn người theo dõi nhờ quảng cáo. Ngay khi bị chặn, họ đã kêu gào đây là phương tiện liên lạc ở những nơi không có sóng vô tuyến, internet và Starlink. Từ tháng Hai 2026, SpaceX đã cắt sóng các thiết bị Starlink sử dụng bất hợp pháp. Tương quan lực lượng thay đổi : từ 11 đến 15/02, quân đội Ukraina tái chiếm được 201 km², số lượng lớn nhất kể từ cuộc phản công tháng 6/2023, tương đương số đất đai quân Nga chiếm được trong cả tháng 12/2025.

Bất chấp sự phản đối từ phía dân sự lẫn quân sự, Kremlin tiếp tục buộc người Nga bỏ Telegram chuyển sang Max, ứng dụng của Nhà nước bao trùm lên mọi lãnh vực. Nhưng Max hoạt động rất tồi, thường xuyên trục trặc, và người dân cũng không muốn bị kiểm soát. Ngoài mặt trận, lính Nga bắt đầu được lệnh xóa Telegram khỏi điện thoại nếu không sẽ bị kỷ luật, trong khi Kremlin và phát ngôn viên tiếp tục dùng ứng dụng này vì không có gì thay thế được.

https://www.rfi.fr/vi/%C4%91i%E1%BB%83m-b%C3%A1o/20260403-ph%C3%A1p-b%E1%BB%8B-m%E1%BB%B9-v%C3%A0-israel-ch%E1%BB%89-tr%C3%ADch-v%C3%B9ng-v%E1%BB%8Bnh-ph%E1%BA%A3i-t%E1%BB%B1-xoay-s%E1%BB%9F-tr%C6%B0%E1%BB%9Bc-iran