dimanche 22 septembre 2019

Ngô Nhân Dụng - Tổng Thống Trump phải trả đũa Iran


Hôm 17 Tháng Chín, lãnh tụ tối cao Iran tuyên bố sẽ “không có cuộc đàm phán nào với Hoa Kỳ ở bất kỳ cấp độ nào.” Do đó, Tổng Thống Trump phải trả đũa Iran. Trong hình, bức hình Lãnh Đạo Tối Cao Iran là Giáo Chủ Ayatollah Ali Khamenei (trái) và cựu Lãnh Đạo Tối Cao Iran Ayatollah Ruhollah Khomeini (phải) trên tường ở thủ đô Tehran, Iran, hôm 7 Tháng Chín, 2019. (Hình: Atta Kenare/AFP/Getty Images)

(Người Việt 20/09/2019) Iran chủ mưu vụ tấn công vào mấy nhà máy lọc dầu của Ả Rập Saudi để thử coi nước Mỹ sẽ phản ứng thế nào.

Nước Mỹ có thể làm một châm ngôn nổi tiếng của Tổng Thống Teddy Roosevelt: “Miệng nói nhẹ nhàng nhưng tay cầm một cây gậy thật lớn” (Speak softly and carry a big stick). Tổng Thống Donald Trump hiện đang theo cách khác: Nói rất mạnh nhưng không muốn chiến tranh.

Nhưng ông Trump sẽ phải đổi. Nếu không, các nước Ả Rập theo Hồi Giáo Sun Ni với những mỏ dầu lửa mênh mang sẽ nghĩ rằng thời kỳ dựa vào sự bảo vệ của Mỹ đang chấm dứt; từ nay mạnh ai nấy lo.

Hứa hẹn được Mỹ bảo vệ đã bắt đầu từ năm 1945 khi Tổng Thống Franklin D. Roosevelt gặp Abdelaziz ibn Saud, vị vua sáng lập quốc gia mang tên Saudi sau khi bắt các bộ lạc tranh hùng phải quy phục. Các đời tổng thống Mỹ sau đó tiếp tục liên minh với Saudi và các ông hoàng Ả Rập khác vì nước Mỹ cần dầu lửa từ Trung Đông.

Cuộc chiến tranh Iraq khiến người Mỹ đổi thái độ vì quá tốn kém mà kết quả không thấy lợi lộc gì. Tổng Thống Trump đã báo trước ông muốn rút quân Mỹ ra khỏi Syria, Afghanistan, và chấm dứt cuộc phiêu lưu ở Iraq mà ông vẫn tự hào ông chống ngay từ năm 2003. Ai cũng biết ông Trump vẫn than phiền về chi phí cho việc đồn trú quân Mỹ ở Đức, Nhật và Nam Hàn.

Bây giờ nước Mỹ không cần dầu, khí từ Trung Đông nữa. Nhờ các tiến bộ kỹ thuật khai thác dầu mới Mỹ đang biến thành một nước xuất cảng khí đốt thay vì phải nhập cảng năng lượng. Dân chúng sẽ không chấp nhận binh sĩ của nước Mỹ đổ máu vì cần bảo vệ các nhà máy lọc dầu của các ông hoàng Saudi Arabia! Mỹ không ký một hiệp ước an ninh nào với Saudi. Với ngân sách quốc phòng $68 tỉ, Saudi là một khách hàng mua vũ khí của Mỹ nhiều nhất. Nhưng chính quyền Saudi hủ lậu, tham nhũng với chính sách phi dân chủ nhất trong vùng.

Saudi Arabia đang giam giữ Loujain Al-Hathloul, một phụ nữ được tặng giải Nobel Hòa Bình. Cô Al-Hathloul đã từ chối khi được đề nghị trả tự do với điều kiện không được nói gì về việc cô bị tra tấn và hãm hiếp trong tù. Nhất là ai cũng biết Mohammed bin Salman, ông Thái Tử Chấp Chánh nước này đã chủ mưu vụ giết nhà báo Jamal Khashoggi trong lãnh sự quán Saudi tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Người ta còn được nghe cuốn băng thâu âm trong đó các đao phủ của ông thái tử khoe rất thông thạo công việc mổ xẻ xác người – nhưng thú nhận chưa thực hành với xác người còn nóng.

Nhưng dù chế độ Saudi xấu thế nào chăng nữa thì nước Mỹ cũng không thể nào làm ngơ sau khi Iran chủ mưu vụ tấn công các nhà máy lọc dầu xứ này. Vì hành động này hiển nhiên nhằm thách thức chính quyền Mỹ.

Bản thỏa hiệp năm 2015 buộc Iran bị kiểm soát năng lượng nguyên tử là một thắng thế của phe ôn hòa của xứ này, đặt nhu cầu phát triển kinh tế cao hơn việc bành trướng thế lực. Từ khi ông Trump rút ra khỏi thỏa ước đó, phe cứng rắn ở Iran đã mạnh hơn.

Nếu bây giờ Tổng Thống Trump không làm gì cả, thì phe “diều hâu” này sẽ mạnh hơn, sẽ tự tin và kiêu ngạo hơn, họ có thể sẽ tiến tới những hành động phiêu lưu hơn nữa. Một nhà bình luận ở Tehran, Ali Bigdeli, đã phê phán ông tổng thống Mỹ: “Trump không phải một con sư tử. Chỉ là một con thỏ.”

Ông Trump phải trả đũa Iran để cho thấy nước Mỹ không phải một con thỏ ! Hơn nữa, để chứng tỏ, cho Iran và các nước trong vùng thấy nước Mỹ chưa thể và chưa muốn rút chân ra khỏi vùng Trung Đông!

Một vùng Trung Đông vắng bóng nước Mỹ sẽ trở thành nơi tranh hùng của các thế lực địa phương. Các cường quốc như Nga, Trung Quốc, sẽ có cơ hội thao túng. Đặc biệt là cuộc tranh chấp giữa hai giáo phái Shi A và Sun Ni đã kéo dài từ hơn ngàn năm trước có thể bùng lên, và kinh tế thế giới sẽ suy sụp. Những vùng nhiều dầu lửa nhất trong vùng này, tình cờ, cũng là nơi tập trung nhiều tín đồ phái Shi A nhất; kể cả những mỏ dầu tập trung ở phía Đông xứ Saudi cũng là nơi tín đồ Shi A chiếm đa số.

Nhưng Tổng Thống Donald Trump phải lựa chọn: Không làm gì cả có thể khuyến khích phe “diều hâu” ở Iran chỉ huy các lực lượng Shi A ở các nước Iraq, Syria, Yemen, Lebanon đánh vào các mục tiêu khác tại Saudi cũng như các vương quốc Arab Emirates, và có thể ở cả Afghanistan. Ngược lại, trả đũa Iran mạnh mẽ sẽ gây hậu quả dây chuyền, chiến tranh bùng nổ. Iran chỉ cần cho đàn em phóng mấy hỏa tiễn là đủ khiến các nước Emirates hoặc Dubai, Bahrain bị tê liệt, ảnh hưởng trên kinh tế thế giới.

Trước cảnh tiến thoái lưỡng nan đó, chính phủ Mỹ vẫn có thể trả đũa Iran, đặc biệt là nhắm vào phe “diều hâu” cứng rắn tại xứ này.

Lực lượng Vệ Binh Cách Mạng của Iran là đầu mối của cả mạng lưới các nhóm vũ trang người theo phái Shi A khắp vùng Trung Đông. Nhóm này đã bị chính phủ Mỹ ghi nhận là một tổ chức khủng bố, đã bị cấm vận trong các hoạt động kinh doanh, buôn bán, chuyển tiền.

Chính phủ Mỹ có thể đánh mạnh hơn vào nhóm Vệ Binh Cách Mạng này bằng cách tấn công vào các địa điểm huấn luyện, giao liên, tài chánh, các trung tâm tin học của họ, ở ngoài nước Iran; đặc biệt là ở Syria. Tình báo Mỹ, Israel và các nước Âu Châu có địa chỉ tất cả các mục tiêu đó và Israel đã từng tấn công nhiều nơi tại Iraq và Syria! Mỹ và Israel cũng đủ sức phá hoại chính hệ thống thông tin của Vệ Binh Cách Mạng Iran ngay trong nước này, như họ đã từng làm mà không để lại dấu vết.

Những đòn trả đũa đó có khiến cho phe “diều hâu” tại Iran nổi giận đến mức gây chiến tranh toàn diện như họ đang de dọa hay không?

Có thể đoán rằng dân Iran và các lãnh tụ ôn hòa của họ cũng không muốn có chiến tranh. Israel đã từng làm đúng những đòn tấn công cục bộ như vậy mà chưa thấy các đám dân quân theo Iran ở Syria và Lebanon trả đũa.

Các biện pháp cấm vận kinh tế đối với Iran Mỹ đã thi hành gần như gần hết, muốn cấm vận thêm cũng khó tìm được mục tiêu. Nhưng chính phủ Mỹ còn một đòn trả đũa khác trên mặt kinh tế là kêu gọi các nước Âu Châu cùng cấm vận hơn, thay vì vẫn tiếp tục giao thương có giới hạn với Iran. Mỹ cũng có thể thúc đẩy Cộng Sản Trung Quốc tham dự tạo thêm áp lực kinh tế, nếu thuyết phục được họ rằng nếu chiến tranh xảy ra thì Trung Quốc không thể mua được mỗi ngày 9 triệu thùng dầu lửa, phần lớn từ các nước Trung Đông.

Nếu gọng kìm cấm vận kinh tế thắt chặt hơn thì phe “diều hâu” ở Iran sẽ thất thế; những lãnh tụ ôn hòa có thể đứng ra thương thuyết với Mỹ và Âu Châu lần nữa.

Tất nhiên, muốn thi thố đòn kinh tế toàn diện này, Mỹ phải lôi kéo được các nước Âu Châu đứng về phía mình. Muốn vậy, chính phủ Trump phải “giải hòa” với các nước đồng minh, thay vì đối đãi với họ tệ hơn với các nước Bắc Hàn và Nga. Đã tới lúc Tổng Thống Trump thay đổi chiến thuật.

NGÔ NHÂN DỤNG

Aucun commentaire:

Enregistrer un commentaire