Chủ Nhật, 27 tháng 3, 2016

Biển Đông : Người Mỹ quay lại Philippines

(Brice Pedroletti, LeMonde 25/03/2016) Manila và Washington lên án Bắc Kinh quân sự hóa Biển Đông.

Biển Đông là sân khấu ngày càng chứng kiến thường xuyên nhiều sự cố xảy ra giữa Trung Quốc và các nước láng giềng, trên cơ sở sự can dự ngày càng nhiều của Hoa Kỳ trong khu vực. Ngoài khơi quần đảo Natuna của Indonesia, tuần duyên Trung Quốc hôm thứ Bảy 19/3 đã dùng vũ lực để thu hồi một tàu đánh cá của nước này bị Indonesia bắt giữ, gây căng thẳng ngoại giao giữa Bắc Kinh và Jakarta.


Tại Philipppines, bãi cạn Scarborough bị Trung Quốc chiếm đóng từ năm 2012 nay lại trở thành trung tâm chú ý : theo Manila và Washington, Bắc Kinh đang chuẩn bị hoạt động bồi đắp tại đây, như đã tiến hành trên khoảng sáu rạn san hô khác. Những vụ đụng độ lặp đi lặp lại đã diễn ra từ đầu tháng Ba giữa các tàu Trung Quốc và ngư dân Philippines. Ngư dân Phi đã « sử dụng đến dao quắm và quăng bom xăng tự tạo » vào các tàu Trung Quốc – theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao ở Bắc Kinh, nhắc lại rằng Hoàng Nham Đảo (Scarborough) là « lãnh thổ cố hữu của Trung Quốc ».

Bãi cạn Scarborough là danh dự bị tổn thương của người Philippines : năm 2012, Trung Quốc đã lấy cớ Manila bắt giữ ngư dân mình để dùng tàu chiến chiếm đóng trên thực tế.

Căng thẳng diễn ra trong lúc Hoa Kỳ và Philippines hôm thứ Sáu 18/3 đã thỏa thuận với nhau về việc để các quân nhân Mỹ luân phiên trú đóng tại năm căn cứ ở Philippines, trong khuôn khổ một hiệp định hợp tác tăng cường về quốc phòng (Enhanced Defense Cooperation Agreement).

Được ký kết năm 2014, hiệp định này mở đầu cho sự quay lại quy mô của người Mỹ tại đảo quốc. Philippines đã là tiền đồn trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, và căn cứ quân sự Mỹ cuối cùng bị đóng cửa năm 1992, sau khi Liên Xô sụp đổ. Ngoài ra, người Philippines còn chờ đợi phán quyết của Tòa án Trọng tài Quốc tế ở La Haye vào tháng Sáu. Manila đã đệ đơn kiện năm 2013, về tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc là không phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.

Tàu chiến

Trung Quốc đòi hỏi một diện tích hết sức rộng lớn dưới dạng một chiếc lưỡi bò trên Biển Đông, tức « đường 9 đoạn » bao trùm lên các lãnh thổ đang được các nước Đông Nam Á tranh chấp hay vùng đặc quyền kinh tế (ZEE) của họ. Trong trường hợp Indonesia, chiếc tàu cá bị bắt giữ ngoài khơi đảo Natuna đang đánh cá tại khu vực được Jakarta coi là vùng đặc quyền kinh tế của mình, bị « đường 9 đoạn » Trung Quốc cắt ngang qua.

Tuần duyên Indonesia đã cho kéo chiếc tàu cá Trung Quốc về phía bờ biển của mình, khi một tàu vũ trang của tuần duyên Trung Quốc lao vào tàu cá để giải vây và nắm lấy quyền kiểm soát. Việc can thiệp của tuần duyên Indonesia phù hợp với chính sách cứng rắn của tổng thống Joko Widodo trước nạn đánh cá bất hợp pháp ở ZEE của Indonesia : đánh đắm các tàu cá bị bắt. Lần đầu tiên một tàu cá Trung Quốc đã bị đánh chìm vào tháng 5/2015.

Đối với Philippines, việc cải tạo bãi cạn Scarborough giúp Trung Quốc có được một hòn đảo nhân tạo nằm cách đảo chính Luçon của Philippines 220 km, hoàn tất thế « chân vạc » các căn cứ quân sự tạo thành bởi các đảo mới được bồi đắp tại Trường Sa và Hoàng Sa – hiện đang hoàn toàn bị Trung Quốc kiểm soát. Người Mỹ lo ngại Bắc Kinh có thể tuyên bố « vùng nhận dạng phòng không » tại đây, như đã thực hiện tại Biển Hoa Đông cuối năm 2013.

Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tiến hành các chiến dịch « bảo vệ tự do hàng hải » tại các khu vực này, qua việc điều các chiến hạm đến « thường xuyên hơn », và « với các phương tiện quy mô hơn » chưa từng thấy từ trước đến nay. Đô đốc Harry B.Harris đã hứa hẹn như thế hồi tháng Hai. Ông lãnh đạo PACOM (Bộ chỉ huy Thái Bình Dương) – đầu não quân sự tối cao của Mỹ trong khu vực - từ tháng 5/2015, và không ngớt tố cáo việc Bắc Kinh « quân sự hóa » Biển Đông. Trong chuyến thăm Ấn Độ đầu tháng Ba, đô đốc đã kêu gọi New Delhi tham gia tuần tra chung với Mỹ, bên cạnh Úc và Nhật.

Trung Quốc luôn đổ trách nhiệm cho người Mỹ. Nhà phân tích quân sự Trung Quốc Bành Quang Khiêm (Peng Guangqian) trên tờ Global Times hôm thứ Hai 21/3 nổi giận : « Làm thế nào Hoa Kỳ có thể cả gan tố cáo các nước khác là quân sự hóa, trong khi chính họ sở hữu một mạng lưới liên minh quân sự tại Thái Bình Dương ; đồng thời duy trì các tàu ngầm nguyên tử, chiến đấu cơ… tại Guam và Hawai ? »


Bắc Kinh cho rằng sự hung hăng của mình đã đạt mục đích – nhà nghiên cứu Mỹ gốc Hoa Tôn Vân (Yun Sun) ở Stimson Center, Washington, nhấn mạnh. Tôn Vân viết trên trang mạng Asia and the Pacific Policy Society (APPS), nhờ việc xây lên các đảo nhân tạo, « Trung Quốc khẳng định được sự hiện diện trong một chu vi rộng lớn hơn trước, tại các khu vực tranh chấp. Bắc Kinh tăng cường kiểm soát trên thực địa, và vạch ra thêm những đường ranh mới, thực tế hay mang tính biểu tượng, đối với các hoạt động quân sự Mỹ trong khu vực ».

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét