Thứ Ba, 10 tháng 11, 2015

Ngọn sóng thần cho « Lady » Miến Điện

Bà Aung San Suu Kyi vẫy chào ngườ ủng hộ trước khi vào phòng phiếu, 08/11/2015.

(Bruno Philips, Le Monde 10/11/2015) Đảng cầm quyền do các cựu tướng lãnh thành lập đã nhìn nhận thất bại trong cuộc bầu cử Quốc hội hôm Chủ nhật, kỳ bầu cử tự do đầu tiên từ một phần tư thế kỷ. Liên đoàn Quốc gia Vì dân chủ của bà Aung San Suu Kyi chiếm được 70% số ghế.

Sự đón tiếp của báo chí, người ủng hộ và đám đông dành cho bà tại một trường học ở Răngun được chuyển đổi thành phòng phiếu, một lần nữa đã khẳng định bà Aung San Suu Kyi không chỉ là một nữ chính khách : sự xuất hiện của bà trước công chúng đã như một ngôi sao nhạc rock, đối tượng của một sự tôn sùng đáng ngạc nhiên.

Khi chiếc xe của bà đến nơi vào khoảng 9 giờ sáng Chủ nhật 8/11, tại một ngôi trường nhỏ của khu dân cư nằm gần căn nhà kiểu thuộc địa, nơi Aung San Suu Kyi đã trải qua 15 năm quản thúc trong thời kỳ độc tài quân sự, người ta chứng kiến một sự cuồng nhiệt tập thể. Được các cận vệ bảo vệ, bao quanh là một đám đông phóng viên và « fan cuồng » giơ cao điện thoại di động, máy tính bảng, máy chụp hình và máy quay phim, giải Nobel hòa bình phải rất chật vật mới vào được bên trong phòng phiếu.

Bà ra khỏi vài phút sau đó, ngón trỏ nhuốm mực đen, bằng chứng cho thấy người cử tri đã bỏ phiếu tại đây.

Trong khi chờ đợi kết quả sẽ mang lại chiến thắng cho Liên đoàn Quốc gia Vì dân chủ (LND), đảng của « Lady », các cử tri đã hưởng ứng nguyên tắc phổ thông đầu phiếu : 80% trong số 30 triệu người có quyền đi bầu đã đến các phòng phiếu, trong khuôn khổ cuộc bầu cử tự do đầu tiên ở Miến Điện từ một phần tư thế kỷ qua.

Thứ Hai 9/11, trong lúc việc kiểm phiếu vẫn đang tiếp tục, Htay Oo, chủ tịch lâm thời đảng cầm quyền - đảng Liên minh Liên đới và Phát triển (USDP) - đã công nhận thất bại. Những kết quả ban đầu trên toàn quốc cho thấy chiến thắng vang dội của LND, mà theo phát ngôn viên Win Htein của đảng này, đã giành được trên 70% ghế ở Quốc hội, đủ để thành lập chính phủ. Tại Răngun, đảng đối lập chiếm được 12 ghế đầu tiên - theo ủy ban bầu cử. « Tôi nghĩ rằng nhân dân đã đoán biết được kết quả, dù tôi không nói gì cả » - bà Aung San Suu Kyi nói với đám đông tụ họp trước trụ sở đảng.

Ảnh của nhà đối lập chiếm trang nhất một số tờ báo Miến Điện.

« Một con tàu lớn »

Ủy ban bầu cử trước đó đã thận trọng quyết định hủy việc bỏ phiếu tại những quận thuộc các bang người thiểu số Kachin, Chan và Karen : các trận đánh giữa quân đội và các nhóm ly khai tiếp diễn, và không khí bất an ngự trị tại các vùng này khiến việc đi bầu trở nên quá nguy hiểm.

Tựa của các báo cho thấy tầm vóc của sự thay đổi trong bốn năm qua, từ khi tập đoàn quân sự cầm quyền từ năm 1962 tự giải thể : « Bình minh của một kỷ nguyên mới, hàng triệu người đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử lịch sử » - tít trang nhất của tờ « The New Light of Myanmar », một loại « Pravda » (« Sự Thật »,  báo chính thức của đảng Cộng sản Liên Xô cũ – ND) của chế độ cũ…

Khi ra khỏi phòng phiếu nơi Daw Suu (Bà Suu) vừa bỏ phiếu, một nhân vật đáng kính vào sáng Chủ nhật giữ một khoảng cách trước sự kiện : Hla Maung, 71 tuổi, nhà địa chất về hưu, khẳng định « cần phải kiên nhẫn ». « Các thay đổi không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Miến Điện là một con tàu lớn không thể bỗng chốc chuyển hướng. Tôi không chờ đợi những đổi thay kịch tính trước năm, sáu năm tới. Và tôi e nhiều người nghĩ rằng tất cả sẽ diễn tiến rất nhanh, hy vọng những điều bất khả ».

Gần nhà tù Insein, nơi Maung Maung Oo, 51 tuổi, đã bị giam giữ hơn một chục năm trong thời kỳ tập đoàn quân sự, cựu vệ sĩ của bà Suu Kyi nay là một ứng cử viên, tỏ ra thận trọng khi được hỏi ý kiến về phản ứng của quân đội trước khả năng NLD thắng áp đảo : « Hãy còn quá sớm để nói. Tôi nghĩ rằng cuộc bầu cử là tự do. Nhưng liệu không có gian lận hay không ? Còn phải xem… »

Tổng thống Thein Sein, cựu Thủ tướng thời độc tài cũ, hôm 3/11 đã khẳng định : « Tôi muốn nhắc lại rằng chính phủ và quân đội sẽ tôn trọng kết quả ».

Năm 1990, khi diễn ra các cuộc bầu cử tự do cuối cùng, LND đã chiến thắng. Nhưng Aung San Suu Kyi đã bị quản chế từ năm trước đó. Tập đoàn quân sự quyết định làm ngơ trước kết quả. Kỳ bầu cử mới đây năm 2010, đã bị gian lận quy mô và bị LND tẩy chay, trong lúc « Lady » vẫn kín tiếng.

Người ủng hộ tập trung trước trụ sở LND ngày 09/11/2015.

25% số ghế dành cho quân đội

Trong khi mọi người chờ đợi một số bất thường, có vẻ như cuộc bầu cử nhìn chung là diễn ra êm ả. Những người có trách nhiệm trong ủy ban bầu cử, gồm đại đa số là các cựu quân nhân, cũng như chính phủ hiện nay xuất thân từ tập đoàn quân sự, có thể để xảy ra một số gian lận ?

Nhà văn kiêm chuyên gia về Miến Điện, Bertil Lintner không nghĩ như thế : « Vấn đề chính là không ai tin vào chính phủ, dù họ đàng hoàng, người ta vẫn không tin và cho rằng có thể có những thủ thuật nào đó » - ông nói với báo mạng Irrawady, tờ báo do những người lưu vong ởThái Lan trong thời kỳ độc tài trước đây chủ trương. « Tôi không tin là chính quyền sẽ gian lận bầu cử, bởi vì có quá nhiều điều được đặt cược : tính chính danh và vị thế của Miến Điện trên trường quốc tế. Tôi nghĩ rằng chính phủ muốn cuộc bầu cử này càng cởi mở, tự do và minh bạch càng tốt ».

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry hôm Chủ nhật đã ghi nhận « các trở ngại về cơ cấu và hệ thống » tiếp tục xuất hiện trên con đường dân chủ hóa toàn diện. Nhất là việc 25% số ghế trong Quốc hội mặc nhiên dành cho quân đội, theo Hiến pháp 2008 trong thời kỳ độc tài. Rằng một số sắc tộc thiểu số như người Rohingya theo đạo Hồi ở bang Arakan « không thể thực hiện quyền đầu phiếu », vì dân tộc này bị loại khỏi danh sách 135 sắc tộc được chính thức công nhận. Và cuối cùng, một số ứng cử viên đã bị loại « một cách tùy tiện ». Ông Kerry nói : « Cuộc bầu cử này là một tiến bộ ý nghĩa, nhưng chưa phải là hoàn hảo ».

Cho dù mọi người đều chờ đợi chiến thắng của LND, chủ nghĩa thực tế và hoài nghi vẫn còn ngự trị nơi nhiều người. Chỉ tính đến số ghế dành riêng cho quân đội ở Quốc hội, thì LND phải đạt tỉ lệ phiếu 67% để giành được đa số. Và theo Hiến pháp thì bà Aung San Suu Kyi, vợ góa của một người Anh và có hai con, không thể trở thành nguyên thủ quốc gia.


« Xu hướng chuyên chế của Aung San Suu Kyi, đang là chúa tể trong đảng của bà, làm tôi lo ngại ít nhiều » - Hla Maung thổ lộ. Phản ứng của Myo Yan Naung Thein, cựu tù chính trị, nguyên giáo sư tiếng Pháp và hiện là người phụ trách Trung tâm nghiên cứu chiến lược của LND, tự cho là tai mắt của « Lady » : « Không một ai trong đảng dám có quyết định mà không có sự đồng ý của bà. Đó là một điều tốt. Người ta lên án bà chuyên chế ? Nhìn chung, đó là điều cần thiết. Nếu đảng không nói cùng một tiếng nói, thì sẽ bị tan rã ngay từ bên trong. Và các đối thủ trước mặt chúng tôi không phải là những nhà dân chủ… »


Mời đọc lại:

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét